جنگ یمن از مرزهای این کشور فراتر رفته و به زیرساخت‌های انرژی و فرودگاه‌های عربستان رسیده است. در شرایطی که ایران و آمریکا نیز در آستانه افزایش تنش قرار دارند...
اقتصاد‌آنلاین: جنگ یمن از مرزهای این کشور فراتر رفته و به زیرساخت‌های انرژی و فرودگاه‌های عربستان رسیده است. در شرایطی که ایران و آمریکا نیز در آستانه افزایش تنش قرار دارند و این جبهه جدید می‌تواند معادلات جنگ منطقه‌ای را تغییر دهد.
گروه سیاسی: جنگ یمن از مرزهای این کشور فراتر رفته است. جنگی که پس از چهار سال، در بحبوحه جنگ آمریکا و اسرائیل با ایران دوباره شعله‌ور شده است. حالا حملات موشکی و پهپادی انصارالله به فرودگاه‌ها و زیرساخت‌های انرژی عربستان، عملیات نیرو‌های مورد حمایت ریاض در سواحل دریای سرخ و احتمال ورود مستقیم آمریکا به جنگ علیه حوثی‌ها، نشانه‌های شکل‌گیری جبهه‌ای جدید در منطقه است. جبهه‌ای که در صورت ازسرگیری حملات آمریکا و اسرائیل به ایران، می‌تواند دامنه جنگ را از خلیج فارس تا دریای سرخ گسترش دهد.
بازگشت جنگ به آسمان عربستان
حملات اخیر انصارالله به زیرساخت‌های غیرنظامی عربستان نشان می‌دهد که توازن قوا در این جنگ تغییر کرده است. وقتی در سال ۱۳۹۵ ائتلاف عربستان و امارات جنگ علیه یمن را شروع کردند، حوثی‌ها به شکل مداوم تحت بمباران قرار داشتند. حالا اما تنها در دو روز ۱۹ و ۲۰ مهر، حمله به فرودگاه بین‌المللی ملک خالد در ریاض در یک مورد ۱۳ کشته و بیش از ۳۰۰ زخمی بر جای گذاشت و در مورد دیگر، به کشته‌شدن یک نفر و زخمی‌شدن ۱۱ نفر انجامید. در پی این حملات، فعالیت فرودگاه ریاض مختل شد و این فرودگاه به طور موقت تعطیل شده است. پیش از این نیز زیرساخت‌های انرژی عربستان، ازجمله خط لوله شرق به غرب که نقش مهمی در دور زدن تنگه هرمز دارد نیز هدف حملات قرار گرفته و موقتا از کار افتاده بود. به این ترتیب، حالا عربستان با بحران حفاظت از زیرساخت‌های حیاتی، مسیر‌های هوایی و جایگاه اقتصادی خود در منطقه روبه‌رو شده است.
اهرم باب‌المندب در کنار تنگه هرمز
اهمیت راهبردی یمن در موقعیت جغرافیایی آن نهفته است. باب‌المندب دریای سرخ را به خلیج عدن متصل می‌کند و یکی از مسیر‌های اصلی تجارت دریایی میان آسیا و اروپا به شمار می‌رود. اختلال در این گذرگاه می‌تواند عبور کشتی‌ها به مقصد کانال سوئز را مختل کند و شرکت‌های کشتیرانی را به انتخاب مسیر طولانی‌تر اطراف دماغه امید نیک وادار سازد.
این موقعیت در جنگ ایران و آمریکا، اهمیتی دوچندان دارد. اگر تنگه هرمز مسیر اصلی فشار بر صادرات انرژی خلیج فارس باشد، باب‌المندب تحت کنترل حوثی‌های نزدیک به ایران، می‌تواند به اهرمی مکمل برای افزایش هزینه‌های اقتصادی و نظامی جنگ تبدیل شود. عربستان نیز که بخشی از ظرفیت صادرات نفت خود را از طریق دریای سرخ حفظ می‌کند، آسیب زیادی از این وضعیت خواهد دید.
آیا آمریکا وارد جنگ یمن می‌شود؟
عربستان برای عقب راندن انصارالله به حمایت نظامی و اطلاعاتی خارجی متکی است، اما تجربه سال‌های گذشته نشان می‌دهد که برتری هوایی به‌تنهایی برای از میان بردن توان موشکی و پهپادی این گروه کافی نیست. آمریکا در ۱۴۰۴ حدود ۵۰ روز یمن را در عملیاتی گسترده بمباران کرد، اما حملات هوایی نتوانست توان موشکی و پهپادی حوثی‌ها را از بین ببرد. پراکندگی زیرساخت‌های نظامی، استقرار در مناطق کوهستانی و توانایی حفظ بخشی از ظرفیت تسلیحاتی، عملیات علیه انصارالله را دشوار می‌کند.
به همین دلیل پس از آغاز دوباره جنگ در تیر ماه، آمریکا درخواست عربستان برای ورود مستقیم به جنگ را رد کرد. هرچند که دونالد ترامپ پس از حملات اخیر گفته است که احتمال پیوستن آمریکا به عملیات عربستان علیه حوثی‌ها را بررسی می‌کند. اما حملات آمریکا به مواضع انصارالله، احتمال پاسخ متقابل این گروه علیه نیرو‌های آمریکایی و متحدان واشنگتن را افزایش می‌دهد.
یمن وارد جنگ ایران و آمریکا می‌شود؟
در صورت ازسرگیری حملات آمریکا و اسرائیل به ایران، حوثی‌های یمن می‌تواند با گسترش حملات به اهداف اسرائیلی، تأسیسات عربستان و کشتیرانی در دریای سرخ، جبهه تازه‌ای در برابر واشنگتن ایجاد کند. در آن صورت، آمریکا ناچار خواهد بود منابع نظامی خود را میان مقابله با ایران، حفاظت از نیروهایش در خلیج فارس و دفاع از متحدان منطقه‌ای تقسیم کند.
با این حال، انصارالله یمن تابع مستقیم جمهوری اسلامی ایران نیستند. ایران از روابط سیاسی، نظامی و تسلیحاتی با این گروه برخوردار است، اما حوثی‌ها ریشه‌های داخلی و محاسبات مستقل خود را نیز دارند. بنابراین، گسترش جنگ به جبهه یمن محتمل است، اما میزان هماهنگی آن با عملیات ایران به شرایط و تصمیم‌های بازیگران بستگی خواهد داشت.
چرا جنگ دوباره شعله‌ور شد؟
جنگ در یمن بعد از چهار سال آتش‌بس، در تیر ماه و پس از حمله عربستان به فرودگاه صنعا آغاز شد. انصارالله حملات موشکی به عربستان این کشور را از سر گرفت. در ادامه، درگیری‌ها از حملات پراکنده فرامرزی فراتر رفت و به سواحل دریای سرخ و مناطق نزدیک به گذرگاه راهبردی باب‌المندب کشیده شد.
در شهریور نیز نیرو‌های وابسته به دولت به‌رسمیت‌شناخته‌شده یمن، با پشتیبانی هوایی عربستان، عملیاتی را برای بازپس‌گیری مناطق ساحلی آغاز کردند. گزارش‌ها از مشارکت گسترده هواپیما‌های سعودی و برخورداری این عملیات از پشتیبانی اطلاعاتی آمریکا حکایت دارند. با این حال، بازپس‌گیری مناطق ساحلی به‌سادگی امکان‌پذیر نیست. نیرو‌های مخالف انصارالله از گروه‌هایی با منافع سیاسی متفاوت تشکیل شده‌اند و اختلاف میان جریان‌های وابسته به دولت یمن و نیرو‌های جنوبی، مانع شکل‌گیری جبهه‌ای یکپارچه شده است. به همین دلیل پشروی‌های نیرو‌های حوثی ادامه دارد و آنها در آستانه در اختیارگرفتن کنترل شهر راهبردی تعز قرار دارند.
جبهه جدید جنگ منطقه‌ای
همه نشانه‌ها حاکی از آن است که تحولات یمن در نقطه تعیین‌کننده‌ای قرار گرفته است. عربستان و متحدانش تلاش دارند تا با تصرف مناطق غربی یمن، انصارالله را از دریای سرخ دور کنند. اما تا اینجا، حوثی‌ها توانستند مناطق راهبردی در ساحل غربی یمن را به کنترل خود در بیاورند. آنها حالا می‌کوشند جنگ را به عمق خاک عربستان منتقل کنند و آمریکا نیز با این پرسش روبه‌رو شده که برای دفاع از متحد خود باید جبهه جدیدی به جنگ منطقه‌ای اضافه کند یا نه.
بنابراین، در صورت حمله دوباره آمریکا و اسرائیل به ایران، یمن می‌تواند به عاملی مؤثر در تعیین دامنه و هزینه جنگ تبدیل شود. چراکه حوثی‌های یمن نشان دادند که اکنون ظرفیت تهدید هم‌زمان منافع عربستان، اسرائیل و مسیر‌های تجارت جهانی در منطقه را دارند.