پژوهشگران در جمجمه یک مومیایی مصری و دارویی متعلق به قرن هجدهم، رد مولکول‌های گیاهی مرتبط با آلوئه را شناسایی کرده‌اند.
به نقل از Popular Science، باستان‌شناسان ترکیبی گیاهی را شناسایی کرده‌اند که پیش‌تر حضور آن در مواد مومیایی‌سازی مصر باستان مستند نشده بود. پژوهشگران دانشگاه ماربورگ آلمان، رد موادی مرتبط با گیاه آلوئه را در جمجمه یک مومیایی ۲۷۰۰ ساله پیدا کردند. آن‌ها همچنین ترکیبات مشابهی را در نمونه‌ای از داروی تاریخی «مومیا ورا اگپتیاکا» (Mumia vera aegyptiaca) شناسایی کردند؛ دارویی که در اروپای قرون وسطی و دوره‌های بعد از بقایای مومیایی‌ها تهیه می‌شد.
این یافته علاوه بر روشن کردن بخشی از فرایند مومیایی‌سازی، سرنخ‌هایی درباره منشأ یکی از داروهای عجیب تاریخ پزشکی ارائه می‌دهد.
آلوئه در مومیایی‌سازی مصر باستان
مصریان باستان طی نسل‌های مختلف روش‌های مومیایی‌سازی را توسعه دادند؛ بااین‌حال، هنوز جزئیات زیادی درباره مواد مورد استفاده در این فرایند مشخص نیست. باستان‌شناسان تاکنون ترکیبات متنوعی از مواد معدنی، جانوری و گیاهی را در نمونه‌های مومیایی‌سازی شناسایی کرده‌اند. این مواد شامل روغن‌ها، چربی‌ها، موم زنبورعسل، قیر و رزین‌های گیاهی می‌شوند.
پژوهشگران دانشگاه ماربورگ برای شناخت بهتر ترکیبات تاریخی، ۲۴ شیء مرتبط با مومیایی‌سازی و داروهای قدیمی را بررسی کردند. این مجموعه شامل جمجمه مومیایی‌شده‌ای متعلق به قرن هشتم پیش از میلاد و نمونه‌ای از داروی مومیا مربوط به قرن هجدهم بود که در موزه داروسازی هایدلبرگ نگهداری می‌شود.
نتایج این بررسی که در نشریه مجموعه مقالات آکادمی ملی علوم آمریکا منتشر شد، نخستین شواهد مولکولی از وجود مواد مستقیما مشتق‌شده از آلوئه در ترکیبات مرتبط با مومیایی‌ها را ارائه می‌کند.
دارویی از مومیایی‌ها چگونه به وجود آمد؟
علاقه اروپایی‌ها به مومیایی‌های مصر باستان قدمتی طولانی دارد؛ اما تجارت داروهای تهیه‌شده از بقایای آن‌ها احتمالا از یک اشتباه ترجمه در قرن دوازدهم میلادی سرچشمه گرفت.
داروسازان ایرانی در گذشته از ماده‌ای سیاه و قیرمانند به نام «مومیا» برای درمان زخم‌ها استفاده می‌کردند. مترجمان لاتین در قرون وسطی این واژه را با مواد تیره‌رنگ مورد استفاده در مومیایی‌سازی مصر اشتباه گرفتند. این برداشت نادرست به‌تدریج زمینه شکل‌گیری تجارتی گسترده را فراهم کرد که در آن بقایای پودر‌شده مومیایی‌ها به‌عنوان دارویی همه‌کاره فروخته می‌شدند.
ارتباط آلوئه با نسخه‌های دارویی قدیمی
شناسایی آلوئه در نمونه‌های مومیا اهمیت ویژه‌ای دارد؛ زیرا واژه «آلوئه» در متون تاریخی همیشه به گیاهان امروزی از جنس Aloe اشاره نمی‌کرد. در برخی متون، این نام برای گیاهان دیگری مانند عود نیز به کار می‌رفت. به همین دلیل، تشخیص دقیق منشأ ترکیبات گیاهی در نسخه‌های قدیمی همیشه آسان نبوده است.
پیش از این پژوهش، بسیاری از محققان تصور می‌کردند نویسندگان قرون وسطی دستور تهیه مومیا را از متون کتاب مقدس گرفته‌اند. یکی از این نمونه‌ها آیه ۳۹ باب نوزدهم انجیل یوحنا است که به ترکیبی از مُر و آلوئه اشاره می‌کند.
تانیا پومرنینگ، یکی از نویسندگان پژوهش و مدیر مؤسسه تاریخ داروسازی و پزشکی دانشگاه ماربورگ، می‌گوید یافته‌های تازه نشان می‌دهند ارتباط میان آلوئه و ترکیبات مومیایی ممکن است ریشه‌ای قدیمی‌تر از آنچه تصور می‌شد، داشته باشد.
هنوز نمی‌دانیم آلوئه چقدر رایج بود
با وجود اهمیت این کشف، پژوهشگران در بررسی ۲۴ شیء تاریخی فقط در دو نمونه رد ترکیبات مرتبط با آلوئه را پیدا کردند. بنابراین، هنوز نمی‌توان درباره میزان استفاده از این گیاه در مومیایی‌سازی مصر باستان یا تهیه داروی مومیا نتیجه‌گیری قطعی کرد.
احتمال دارد سازندگان مواد مومیایی‌سازی فقط در دوره‌های تاریخی خاص یا در مناطقی که به این گیاه دسترسی داشتند از آن استفاده کرده باشند. پژوهشگران برای روشن شدن این موضوع قصد دارند نمونه‌های تاریخی بیشتری را بررسی کنند.
رافائل رِر، یکی دیگر از نویسندگان مطالعه و زیست‌شناس دانشگاه ماربورگ، می‌گوید هدف گروه فقط شناسایی ترکیبات شیمیایی داروها و مواد مومیایی‌سازی نیست؛ آن‌ها می‌خواهند شیوه تولید، کاربرد، انتقال دانش و زمینه فرهنگی شکل‌گیری این مواد را نیز بهتر بشناسند.