بیش از ۷ میلیون ایرانی به دیابت مبتلا هستند و همزمان، هزینه ماهانه درمان برای این بیماران از حدود یک میلیون و ۲۰۰ هزار تومان در سال گذشته به ۶ میلیون و ۹۰۰ هزار تومان در سال جاری رسیده است.
در آستانه روز جهانی دیابت، نشست خبری انجمن دیابت گابریک با هشدار جدی درباره افزایش بی‌سابقه هزینه‌های درمان و کمبود منابع بیمه‌ها برگزار شد؛ مسئولان از ابتلای بیش از ۷ میلیون ایرانی به دیابت و رشد ۶ برابری هزینه ماهانه درمان این بیماران طی یک سال گذشته خبر دادند و خواستار اقدام فوری برای پیشگیری، کنترل عوارض و تأمین منابع نظام سلامت شدند.
نشست خبری «روز جهانی دیابت» امروز (۲۴ آبان) با حضور دکتر علیرضا استقامتی، رئیس دانشکده پزشکی دانشگاه علوم پزشکی تهران و رئیس هیات‌مدیره انجمن دیابت گابریک، و جمعی از متخصصان و اعضای این انجمن برگزار شد. محور اصلی این نشست، بحران هزینه‌های درمان دیابت، کمبود منابع سازمان‌های بیمه‌گر، وضعیت دسترسی بیماران به دارو و تجهیزات، و ضرورت اقدام زودهنگام در پیشگیری، تشخیص و کنترل عوارض این بیماری بود.
بیش از ۷ میلیون مبتلا در کشور
دکتر استقامتی در این نشست با استناد به آخرین آمار و ارقام موجود که مربوط به پیش از پاندمی کرونا است، اظهار کرد: «براساس این آمار، بیش از ۷ میلیون نفر در کشور به دیابت مبتلا هستند.» او افزود که جدیدترین پیمایش «استپس» در حال انجام است و امیدوار است نتایج آن به زودی مشخص شود تا در تصمیم‌گیری‌ها لحاظ شود.
رئیس دانشکده پزشکی دانشگاه علوم پزشکی تهران درباره جمعیت مبتلا به دیابت نوع دو توضیح داد: «آمار و ارقام نشان می‌دهد که یک نفر از هر هفت نفر به دیابت نوع دو مبتلا هستند. این آمار طی ۱۴ سال حدود ۲ برابر شده است.» او همچنین احتمال افزایش بیشتر این تعداد را بعید ندانست و گفت که ممکن است این تعداد در پیمایش جدید بیشتر شده باشد.
به گفته وی، بررسی‌ها نشان می‌دهد حدود ۱۴.۲ درصد جمعیت ۲۵ ساله و بالاتر با دیابت زندگی می‌کنند و یک نفر از هر هفت نفر در این گروه سنی مبتلا به دیابت است. استقامتی با اشاره به روند جهانی این بیماری تصریح کرد: «این جمعیت از سال ۲۰۰۷ تا ۲۰۲۱، طی چهارده سال، تقریباً دو برابر شده است. این روند، ضرورت اقدام زودهنگام برای کاهش بار بیماری و فراهم کردن امکان زندگی سالم با دیابت را برجسته می‌کند.»
شعار امسال؛ «اقدام زودهنگام»
رئیس هیات‌مدیره انجمن دیابت گابریک درباره شعار سال جاری روز جهانی دیابت گفت: «فدراسیون جهانی دیابت، شعار "اقدام زودهنگام" را برای روز جهانی دیابت سال جاری انتخاب کرده است.» او تأکید کرد که این اقدام نباید فقط به شعار محدود شود و باید به معنای واقعی در تمام ابعاد و حوزه‌ها، یعنی پیشگیری، تشخیص و کنترل عوارض، محقق شود.
استقامتی با تأکید بر اهمیت پیشگیری اولیه، به ضرورت پیشگیری ثانویه نیز اشاره کرد و گفت: «منظور از پیشگیری ثانویه این است که بیمار مبتلا به دیابت دچار عوارض ناشی از این بیماری نشود.»
او با اشاره به اینکه افزایش طولانی‌مدت قند خون می‌تواند به قلب و عروق، کلیه‌ها، چشم‌ها و اعصاب آسیب برساند، افزود: «با این حال، تشخیص به موقع، درمان مناسب، آموزش خودمراقبتی و پیگیری منظم می‌توانند از بسیاری از عوارض پیشگیری کنند.»
به گفته وی، افراد مبتلا به دیابت با دسترسی به مراقبت و حمایت مناسب می‌توانند زندگی سالم و فعالی داشته باشند.
هزینه ماهانه درمان از ۱.۲ به ۶.۹ میلیون تومان
یکی از مهم‌ترین محورهای این نشست، افزایش چشمگیر هزینه‌های درمان دیابت بود. استقامتی در این باره تصریح کرد: «اعداد نشان می‌دهد میزان هزینه‌های ماهانه بیماری دیابت طی سال گذشته حدود ۱.۲ میلیون تومان بود اما طی سال جاری به ۶.۹ میلیون تومان رسیده است.» این یعنی هزینه ماهانه درمان برای بیماران دیابتی در مدت یک سال حدود ۶ برابر شده است.
او برای روشن‌تر شدن ابعاد این افزایش، چند مثال ارائه کرد: «قیمت نوارهای تست قند خون ۲۵۰ هزار تومان بود اما در سال جاری حدود یک میلیون تومان است. همچنین هزینه سرسوزن قلم انسولین از ۳۵۰ هزار تومان به دو میلیون و ۲۰۰ هزار تومان رسیده است.» این ارقام نشان می‌دهد که افزایش هزینه‌ها تنها به یک قلم دارو یا تجهیزات محدود نیست، بلکه اقلام ضروری و روزمره بیماران دیابتی را در بر می‌گیرد.
رئیس دانشکده پزشکی دانشگاه علوم پزشکی تهران با بیان اینکه کشور با شرایط خاصی مواجه است، تصریح کرد: «شرایط به نحوی است که مسائلی مانند جنگ، محاصره و تحریم سبب سخت‌تر شدن دسترسی به تجهیزات، دارو و انسولین شده است.»
به گفته او، این محدودیت‌ها در کنار افزایش قیمت‌ها، فشار مضاعفی را بر بیماران و خانواده‌های آنان وارد می‌کند.
بیمه‌ها با کمبود شدید منابع روبه‌رو هستند
استقامتی در ادامه با اشاره به اینکه بیمه‌ها نیز با کمبود منابع روبه‌رو هستند، گفت: «بنابر اظهارات مدیرعامل سازمان بیمه سلامت، این سازمان منابعی بسیار پایین‌تر از میزان منابع مورد نیاز دریافت کرده و سازمان تأمین اجتماعی نیز با مشکلات منابع مواجه است.» او توضیح داد که هزینه‌های تأمین اجتماعی از محل پرداخت حق بیمه تأمین می‌شود، اما جنگ سبب بروز مشکلاتی در این زمینه شده است.
وی با اشاره به اینکه در فصل بودجه قرار داریم، از سازمان برنامه و بودجه درخواست کرد به منابع مورد نیاز بیمه‌ها و وزارت بهداشت توجه کند و گفت: «تمام مسائل و مشکلات باید مورد توجه سازمان برنامه و بودجه قرار گیرد تا نظام سلامت از کلاف سردرگم کنونی خلاص شود.» این درخواست در حالی مطرح می‌شود که به گفته مسئولان، کاهش بودجه بیمه سلامت به یک‌سوم مبلغ درخواستی، سبب کم شدن خدمات ارائه‌شده به بیماران شده است.
هزینه ۱۰ میلیون تومانی دیالیز در ماه
رئیس هیات‌مدیره انجمن دیابت گابریک درباره هزینه‌های دیالیز نیز توضیح داد: «هزینه ماهانه دیالیز برای هر بیمار حدود ۱۰ میلیون تومان است و هزینه سالانه نیز ۱۲۰ میلیون تومان است.» او تأکید کرد که مشکلات بیماران مبتلا به دیابت تنها به هزینه‌های دیالیز محدود نمی‌شود و آنان با هزینه‌هایی مانند هزینه‌های چشمی و قلبی نیز مواجه هستند؛ هزینه‌هایی که روز به روز در حال افزایش است.
استقامتی با بیان اینکه هزینه‌های مستقیم و غیرمستقیم دیابت بسیار زیاد است، توضیح داد: «میزان هزینه‌های سالانه دیابت در سطح جهان حدود یک تریلیون دلار است.» این رقم جهانی نشان می‌دهد که دیابت تنها یک مسئله فردی یا ملی نیست، بلکه باری سنگین بر نظام‌های سلامت در سراسر جهان تحمیل می‌کند.
۲۵ درصد بیماران از بیماری خود بی‌خبرند
در بخش دیگری از این نشست، عبدالرضا معادی، عضو کمیته مدافع‌گری گابریک، با اشاره به نقش بیمه‌ها در پوشش بیماران دیابتی گفت: «این بیماری در زندگی فرد مبتلا بسیار تأثیرگذار است و یک دیابتی با چالش‌های زیادی روبه‌روست که یک بخش آن درمان و هزینه‌های آن است.» او تأکید کرد که باید درباره سایر مسائل بیماران دیابتی نیز صحبت شود.
وی با اشاره به مشکلات هزینه‌ای بیماران دیابتی افزود: «اجرای واقعی مصوبه پوشش بیمه‌ای نوار تست قند خون، به دلیل کمبود منابع مالی با مشکلاتی روبه‌رو است.»
معادی با اشاره به شفاف نبودن دستورالعمل‌ها و عدم ساده‌سازی مدل‌های اجرایی گفت: «بیماران دیابت نوع یک می‌توانند با بیمه نوار قند خون را تهیه کنند، اما متأسفانه به دلیل طلب داروخانه‌ها از بیمه‌ها، بیماران نمی‌توانند این نوارها را از داروخانه‌ها با بیمه تهیه کنند.»
این عضو کمیته مدافع‌گری گابریک همچنین هشدار داد: «نزدیک ۲۵ درصد دیابتی‌ها از دیابت خود بی‌خبر هستند.»
او با بیان اینکه پرنوشی و پرادراری از علائم مهم دیابت است، تأکید کرد: «افراد باید با دیدن این نشانه‌ها زود به پزشک مراجعه کنند.»
به گفته وی، تشخیص زودهنگام نقش کلیدی در پیشگیری از عوارض جبران‌ناپذیر این بیماری دارد.
ضرورت توجه به کودکان دیابتی و مدارس
علی طالع، فوق تخصص غدد کودکان، نیز در این نشست با اشاره به ضرورت توجه ویژه به بیماران دیابتی گفت: «باید تا سال ۲۰۳۰، ۸۰ درصد بیماران دیابتی شناسایی و ۱۰۰ درصد بیماران دیابتی باید به درمان دسترسی داشته باشند.» این هدف‌گذاری بین‌المللی نشان می‌دهد که شناسایی و دسترسی به درمان، دو اولویت اصلی در مدیریت دیابت در سطح جهان است.
وی تصریح کرد: «تغذیه خوب و امکانات ورزشی مناسب و خدمات روان‌شناسی از جمله نیازهای بیماران و کودکان دیابتی است.»
طالع با اشاره به گردآوری پروتکل‌های مربوط به کودکان دیابتی در مدارس افزود: «مدیران و معلمان در مدارس باید بدانند چطور با کودکان دیابتی برخورد کنند.»
به گفته او، آگاهی معلمان و مسئولان مدارس می‌تواند از بروز مشکلات جدی برای کودکان دیابتی در محیط آموزشی جلوگیری کند.
دیابت؛ بیماری مزمن با عوارض گسترده
استقامتی در بخش دیگری از سخنان خود با بیان اینکه بیماری دیابت یک عارضه مزمن است، ادامه داد: «دیابت بارداری از انواع اصلی آن است.» او به عنوان استاد غدد دانشگاه علوم پزشکی تهران تصریح کرد: «در دیابت نوع یک، تولید انسولین به شدت کاهش می‌یابد و فرد برای ادامه زندگی به دریافت انسولین نیاز دارد. دیابت بارداری نیز در دوران بارداری بروز می‌کند و نیازمند مراقبت برای حفظ سلامت مادر و فرزند است.»
به گفته وی، شناخت انواع دیابت و ویژگی‌های هر یک، شرط لازم برای ارائه مراقبت مناسب و پیشگیری از عوارض است.