موج پیاپی تعطیلی نشریات تخصصی و تعدیل‌های گسترده در تحریریه‌های مطبوعات آمریکا، بقای نهادهای حقیقت‌سنجی در حوزه دانش را با بحرانی وجودی روبه‌رو کرده است. در حالی که فضای مجازی از سرگرمی‌های علمی اشباع شده، روزنامه‌نگاری علمی اصیل با هزینه‌های گزافِ راستی‌آزمایی در چنبره تغییرات اقتصادی گرفتار مانده است. آیا ما شاهد پایان عصر گزارشگری تحقیقی هستیم یا باید به انتظار ظهور الگوهایی نوآورانه برای بقای حقیقت نشست؟
بررسی‌های تاریخی نشان می‌دهد بخشی از این تشویش ریشه در پدیده‌ای دارد که جامعه‌شناسان آن را «هراس اخلاقی» می‌نامند؛ هشدارهایی واقعی که گاه در ابعاد و گستره آن بیش از حد اغراق می‌شود. دانشمندان بیش از یک سده است که مطبوعات را به گزارشگری ناکافی و نادقیق متهم می‌کنند. با این حال، همان‌گونه که بروس لوینستین در تحلیل رکود سال ۱۹۸۷ نشان داد، جامعه مخاطبان پیگیر محتوای جدی همواره وجود داشته است، هرچند ابعاد این مخاطب هیچ‌گاه به پای آرزوهای تجاری مدیران رسانه نرسید. ژورنالیسم علمی پس از بحران دهه هشتاد میلادی نه‌تنها از بین نرفت، بلکه با تأسیس مراکز آکادمیک تربیت خبرنگار و طلوع عصر اینترنت، افق‌هایی نو آفرید. اما داده‌های تازه‌ای که کریس مونی گردآوری کرده، نشان می‌دهد بدبینان امروز نیز بیراه نمی‌گویند: از میان ۲۹ مجله پرتیراژ علم عامه‌پسند در تاریخ آمریکا، تنها ۱۱ عنوان دوام آورده‌اند و هشت مجله دقیقاً پس از سال ۲۰۰۰ به تعطیلی کشیده شده‌اند.
نکته بنیادین اینجاست که مصرف داده‌های علمی هرگز تا این حد فراگیر نبوده است؛ شبکه‌های اجتماعی، یوتیوب و کانال‌های پرمخاطب چهره‌هایی مانند مارک روبر، مفاهیم علمی را در دسترس همگان نهاده‌اند. اما باید میان «ارتباطات و ترویج علم» با «روزنامه‌نگاری تحقیقی علم» تمایزی حیاتی قائل شد. آنچه در الگوریتم‌های شبکه می‌بالد، لقمه‌های فکری پرزرق‌وبرق و واکنش‌های سرگرم‌کننده است، نه نهاد روزنامه‌نگاری با سازوکارهای پرهزینه حقیقت‌سنجی، حقوق‌دان‌ها و خبرنگارانی که ماه‌ها زمان صرف کشف تعارض منافع، خطاهای پژوهشی و رسوایی‌های زیست‌محیطی می‌کنند. بخش بزرگی از محتوای اینترنتی، تبلیغات فیلترنشده نهادهای قدرت است. همان‌طور که تام روزنستیل در کتاب روزنامه‌نگاری بعدی تأکید می‌کند، رسانه‌ها نیازمند صورت‌بندی مدل‌هایی نو هستند؛ چراکه روزنامه‌نگاری علمی تنها در صورتی از این غربالگری جان سالم به در خواهد برد که به اندازه دانشمندانی که عملکردشان را زیر ذره‌بین می‌گذارد، تن به نوآوری دهد.
منبع:theconversation