نوهنران نوجوان و جوان بازی‌ساز در رویداد «دیدار»، با الهام از معماری، کبوترها و آیین‌های حرم مطهر رضوی، طراحی بازی‌هایی با محوریت فرهنگ زیارت را، دنبال می‌کنند.

کبوترهای حرم، نقش‌ونگار کاشی‌ها، فرش‌های صحن‌ها، غذای نذری و حال‌وهوای رواق‌ها، این روزها فقط جلوه‌هایی از فضای زیارتی حرم مطهر رضوی نیستند؛ بلکه به سوژه‌هایی برای خلق بازی‌های هنری تبدیل شده‌اند. دختران نوجوان و جوان شرکت‌کننده در رویداد هنری «دیدار» در بخش بازی‌سازی، تلاش می‌کنند با نگاهی خلاقانه به محیط پیرامونی خود، تجربه حضور در حرم امام رضا (ع) را در قالب بازی‌هایی تازه به تصویر بکشند.

این رویداد با حضور جمعی از نوجوانان و جوانان مستعد از شهرهای مختلف کشور برگزار شده است و شرکت‌کنندگان آن، با همراهی مربیان و فعالان حوزه بازی‌سازی، ایده‌های خود را از مرحله مشاهده و شناخت محیط به مرحله طراحی و توسعه محصول می‌رسانند. در بخش بازی‌سازی این رویداد، دو دختر جوان نیز حضور دارند که با تکیه بر تجربه‌های پیشین خود، در تلاش‌اند اثری متناسب با فضای فرهنگی و معنوی حرم مطهر رضوی خلق کنند.

انتقال فرهنگ با بازی و سرگرمی

علی ادریس‌زاده، دبیر هیئت‌مدیره خانه طراحان بازی ایران، با اشاره به جایگاه بازی در انتقال مفاهیم فرهنگی و اجتماعی، معتقد است بازی‌سازی امروز از یک فعالیت صرفاً سرگرم‌کننده فراتر رفته و به رسانه‌ای اثرگذار برای ارتباط با مخاطبان تبدیل شده است.

وی با بیان اینکه استفاده از ابزار سرگرمی می‌تواند زمینه انتقال مؤثرتر مفاهیم جدی به مخاطبان را فراهم کند، گفت: در سال‌های اخیر، به‌ویژه طراحی بازی جایگاه پررنگ‌تری پیدا کرده و فعالان فرهنگی به این نتیجه رسیده‌اند که برای انتقال بسیاری از مفاهیم، استفاده از ظرفیت سرگرمی می‌تواند تأثیر بیشتری بر مخاطب داشته باشد. به همین دلیل، حضور بازی‌سازان در رویدادهای فرهنگی و هنری اهمیت زیادی دارد.

ادریس‌زاده، با اشاره به سابقه فعالیت شرکت‌کنندگان افزود: بیشتر بازی‌سازان حاضر در این رویداد از برگزیدگان برنامه‌ها و رقابت‌های کشوری حوزه هنری، از جمله رویداد «بازیستا»، هستند که از شهرهای مختلف کشور به این برنامه دعوت شده‌اند.

وی همچنین از ظرفیت همکاری میان رشته‌های هنری در این رویداد سخن گفت و ادامه داد: یکی از ایده‌های مورد توجه، ایجاد ارتباط میان گروه‌های بازی‌سازی و دختران هنرمند فعال در حوزه نقاشی است تا تصویرگری بازی‌های طراحی‌شده نیز به‌صورت مشترک انجام شود. چنین همکاری‌ای می‌تواند به تولید آثاری منسجم‌تر و برخوردار از هویت بصری متناسب با موضوع بازی منجر شود.

از کبوترهای حرم تا معماری و غذای نذری

تنوع موضوعات انتخاب‌شده از سوی شرکت‌کنندگان، بخش دیگری از ویژگی‌های این تجربه هنری است. به گفته دبیر هیئت‌مدیره خانه طراحان بازی ایران، هر یک از گروه‌ها با توجه به مشاهدات و علایق خود، بخشی از فضای حرم مطهر رضوی را به‌عنوان نقطه آغاز طراحی انتخاب کرده‌اند.

کبوترهای حرم، معماری و کاشی‌کاری، رواق‌ها و فضاهای مختلف حرم و غذای نذری از جمله موضوعاتی هستند که در ایده‌های اولیه بازی‌ها مورد توجه قرار گرفته‌اند. برخی گروه‌ها نیز با در نظر گرفتن مخاطبان خردسال، طراحی بازی‌هایی متناسب با کودکان مهدکودکی را دنبال می‌کنند.

ادریس‌زاده درباره شیوه شکل‌گیری این ایده‌ها توضیح داد: تلاش ما این است که طراحی را از علاقه و مسئله‌ای آغاز کنیم که خود بچه‌ها در محیط با آن مواجه می‌شوند. برای همین، همراه آنها در فضای حرم قدم می‌زنیم و از آنها می‌خواهیم به اطراف نگاه کنند و بگویند چه چیزی برایشان جالب و جذاب است.

وی ادامه داد: ممکن است یک نفر به کبوترها توجه کند، دیگری غذای نذری را انتخاب کند و فرد دیگری از معماری و کاشی‌کاری حرم الهام بگیرد. پس از انتخاب موضوع، شرکت‌کنندگان درباره آن تحقیق می‌کنند و در مرحله بعد، با راهنمایی مربیان، ایده خود را به ساختار یک بازی تبدیل می‌کنند.

وقتی کاشی‌ها و کبوتران حرم سوژه بازی‌سازان جوان می‌شود

در طراحی بازی، مسئله مقدم بر مکانیزم است

این فعال حوزه بازی‌سازی با تأکید بر اهمیت طراحی مسئله‌محور اظهار کرد: در این شیوه، ابتدا موضوع و مسئله اهمیت دارد و پس از شناخت آن، باید مکانیزم مناسب برای بازی انتخاب شود. برای مثال، ممکن است جمع‌آوری مجموعه‌ای از کارت‌ها، تاس‌ریزی یا مدیریت دست بازیکن، متناسب با موضوع انتخاب‌شده باشد؛ اما این سازوکارها زمانی معنا پیدا می‌کنند که در خدمت ایده اصلی بازی قرار بگیرند.

وی، افزود: ما ابتدا به بچه‌ها کمک می‌کنیم موضوع مورد علاقه خود را پیدا کنند و درباره آن به شناخت برسند؛ سپس با بررسی ظرفیت‌های موضوع، مکانیزم‌هایی را پیشنهاد می‌دهیم که بتوانند آن را به یک بازی جذاب و قابل اجرا، تبدیل کنند.

ادریس‌زاده همچنین از تجربه شخصی خود در طراحی بازی با موضوع حرم مطهر رضوی یاد کرد و گفت: سال گذشته در رویدادی با میزبانی آستان قدس رضوی به‌عنوان طراح شرکت کردم و بازی رومیزی «پابوس» را با الهام از فضای کفشداری‌های حرم طراحی کردم که قرار است به‌زودی وارد مرحله تولید شود. پس از آن نیز طراحی بازی دیگری با موضوع چایخانه حرم را آغاز کردم و امیدوارم این اثر نیز به محصولی جذاب، تبدیل شود.

از «سیاره حیات» تا تجربه بازی‌سازی در حرم امام رضا (ع)

فاطمه رضایی، ۱۹ ساله و از شهر قم، یکی از دختران حاضر در بخش بازی‌سازی رویداد «دیدار» است که پیش از این نیز تجربه شرکت در رقابت‌های این حوزه را، داشته است.

او درباره سوابق فعالیت خود، گفت: پیش از این در مسابقه بازی‌سازی شرکت کرده بودم و بازی «سیاره حیات» را طراحی کردم که در حوزه پیشرفت موفق به کسب رتبه برتر شد. پس از آن برای حضور در رویداد «دیدار» دعوت شدم و اکنون در حال کار روی ایده‌ای با موضوع فرش‌کردن صحنه‌های مختلف حرم مطهر رضوی، هستیم.

این بازی‌ساز جوان، حضور در حرم مطهر رضوی را تجربه‌ای متفاوت توصیف کرد و افزود: اینکه برای حضور در این رویداد انتخاب شدیم، حس بسیار خوبی دارد. احساس می‌کنم امام رضا (ع) ما را طلبیده‌اند و نگاه ویژه‌ای به ما داشته‌اند. اینکه این برنامه هم یک اردوی زیارتی است و هم فرصتی برای تولید و خلق اثر هنری، تجربه ارزشمندی برای من، به شمار می‌رود.

تغییر مسیر ایده با الهام از حضور در حرم

فهیمه رضایی، دختر ۱۸ ساله اهل قم و همراه فاطمه رضایی در این رویداد، نیز با اشاره به تجربه مشترک خود در بازی‌سازی گفت: ما پیش از این در دوره اختتامیه رویداد «بازیستا» شرکت کرده بودیم و با بازی «سیاره حیات» موفق به کسب مقام شدیم. پس از دعوت به رویداد «دیدار»، تصمیم گرفتیم برای حرم امام رضا (ع) بازی طراحی کنیم.

وی درباره روند شکل‌گیری طرح اولیه توضیح داد: ابتدا چند ایده را با هم مطرح کردیم، آنها را روی کاغذ نوشتیم و با بررسی و آزمایش، تلاش کردیم گزینه مناسب‌تری را انتخاب کنیم. یکی از ایده‌های اولیه ما درباره بازی‌ای بود که در آن بازیکن نقش خادم حرم را برعهده می‌گرفت و زائران را، راهنمایی می‌کرد.

این هنرمند جوان با اشاره به تأثیر راهنمایی‌های مربی در تغییر و تکمیل ایده اولیه افزود: پس از برگزاری جلسه و دریافت توضیحات استاد، تصمیم گرفتیم طرح خود را تغییر دهیم و مسیر تازه‌ای برای طراحی بازی در نظر بگیریم. حضور در حرم مطهر رضوی و راهنمایی‌های تخصصی استاد تأثیر زیادی بر نگاه ما به موضوع و روند توسعه بازی داشت.

رویداد هنری «دیدار» در این بخش، بستری برای پیوند تجربه زیارت با خلاقیت هنری و ظرفیت‌های رسانه بازی فراهم کرده است؛ بستری که در آن، نوجوانان و جوانان به‌جای روایت صرف جلوه‌های حرم، آنها را به عناصر قابل لمس و تجربه در یک محصول فرهنگی تبدیل می‌کنند. حاصل این تجربه، شکل‌گیری ایده‌هایی است که می‌توانند با زبان بازی، نسل جدید را با بخشی از معماری، آیین‌ها و فرهنگ حرم مطهر رضوی، آشنا کنند.