مدیر امور هماهنگی گازرسانی شرکت گاز، با هشدار درباره دشوارتر شدن شرایط تامین گاز در زمستان پیش‌رو اعلام کرد که با وجود بازگشت بخشی از ظرفیت آسیب‌دیده پالایشگاه‌ها، حدود ۱۳۰ میلیون مترمکعب از ظرفیت تولید گاز کشور همچنان از دسترس خارج است.
هوشنگ صیدالی با اشاره به گستردگی شبکه گاز کشور و میزان تولید این حامل انرژی اظهار کرد: ایران یکی از بزرگ‌ترین شبکه‌های گاز جهان را در اختیار دارد و میزان تولید گاز کشور نیز در مقایسه با بسیاری از کشورهای جهان بالاست، اما با توجه به سهم عمده گاز در سبد انرژی کشور طی سال‌های گذشته مصرف این حامل انرژی افزایش یافته است.
وی افزود: اگر در سال‌های گذشته برنامه‌ریزی به‌گونه‌ای انجام می‌شد که در بخش خانگی از انرژی‌های دیگری نیز استفاده شود شاید امروز با مشکلات فعلی مواجه نبودیم. با این حال طی چند سال گذشته با ناترازی گاز روبه‌رو بوده‌ایم و در فصل زمستان ناچار می‌شدیم برای یک تا دو ماه محدودیت‌هایی را برای تأسیسات و صنایع اعمال کنیم به این معنا که امکان تأمین تمام ظرفیت موردنیاز برخی واحدها وجود نداشت.
صیدالی گفت: در ۲۷ اسفندماه سال گذشته چهار پالایشگاه کشور مورد اصابت قرار گرفتند و درنتیجه ظرفیتی در حدود ۲۳۰ میلیون مترمکعب از دسترس خارج شد. همکاران ما در بخش تولید چه در صنعت نفت و چه در صنعت گاز تمام تلاش خود را به کار گرفتند و تاکنون نزدیک به ۱۰۰ میلیون مترمکعب از این ظرفیت را بازگردانده‌اند. با وجود این اقدامات حدود ۱۳۰ میلیون مترمکعب به میزان ناترازی گاز کشور نسبت به سال گذشته افزوده شده؛ بنابراین طبیعی است که شرایط امسال نسبت به سال گذشته و سال‌های قبل دشوارتر باشد.
احتمال بروز مشکل در تأمین گاز ۱۱ استان کشور
مدیر امور هماهنگی گازرسانی شرکت ملی گاز ایران گفت: اگر هوا به‌شدت سرد شود، مصرف گاز در بخش‌های مختلف افزایش می‌یابد و طبیعتاً مشکلات ما نیز بیشتر خواهد شد اما از رئیس جمهوری تا کارکنان دولت همه تلاش می‌کنند مردم با کمترین دشواری مواجه شوند.
وی با اشاره به اینکه در سال‌های گذشته بخش خانگی خط قرمز شرکت ملی گاز بوده است، اظهار کرد: تمام تلاش ما این بوده که تا حد امکان گاز مشترکان خانگی قطع نشود. زمستان سال ۱۴۰۳ شرایط سختی داشتیم، اما اجازه ندادیم گاز هیچ مشترکی قطع شود؛ در سال ۱۴۰۴ نیز همین رویکرد دنبال شد هرچند دوره سرمای هوا کوتاه‌تر بود.
صیدالی افزود: امسال نیز آمادگی‌های لازم انجام شده و برنامه‌های بخش تولید، انتقال و توزیع با پیگیری شرکت ملی گاز ایران در دستور کار قرار گرفته است. پیش‌بینی اولیه ما این است که حدود ۱۱ استان کشور با مشکل مواجه شوند. سه استان شمالی یعنی خراسان شمالی، مازندران و گلستان شرایط دشوارتری دارند زیرا هم در انتهای خطوط انتقال قرار گرفته‌اند و هم میزان مصرف در آن‌ها بالاست به‌ویژه در استان مازندران مصرف گاز قابل توجه است.
مدیر امور هماهنگی گازرسانی شرکت ملی گاز ایران گفت: هشت استان دیگر نیز عمدتاً در شمال‌غرب کشور قرار دارند که ممکن است بخش‌هایی از آن‌ها با محدودیت مواجه شوند. برای مدیریت این شرایط برنامه‌ریزی کرده‌ایم و در حال تمرین و هماهنگی هستیم تا در صورت بروز مشکل کمترین آسیب به مردم وارد شود. مردم همچنان خط قرمز ما هستند و تمام تلاشمان این است که گاز هیچ مشترکی قطع نشود. با این حال اگر به هر دلیلی قطعی رخ دهد تلاش می‌کنیم این اتفاق با برنامه‌ریزی و محاسبات دقیق مدیریت شود تا مشکلی برای مردم ایجاد نشود. همچنین با بخش‌های دیگر دولت هماهنگی می‌کنیم تا در صورت قطع احتمالی گاز، انرژی جایگزین در اختیار مردم قرار گیرد.
وی درباره امکان استفاده از انرژی‌های جایگزین در بخش خانگی اظهار کرد: به اعتقاد من بهترین انرژی برای منازل برق است البته به شرط آنکه بتوانیم برق موردنیاز را به میزان کافی تولید کنیم. نوع ساخت‌وساز و شرایط زندگی نیز به سمتی رفته که امکاناتی که مردم در گذشته برای استفاده از سوخت‌های دیگر داشتند امروز کمتر در دسترس است.
صیدالی افزود: در مناطق روستایی ممکن است هنوز امکان استفاده از برخی تجهیزات نفت‌سوز وجود داشته باشد، اما این وسایل لزوما رضایت‌بخش نیستند و میزان کارایی آن‌ها نیز به شرایط آب‌وهوایی بستگی دارد. برای تأمین سوخت دوم پیگیری‌های لازم را از متولیان صنعت و معدن و شرکت ملی پخش فرآورده‌های نفتی انجام داده‌ایم تا در حد امکان متناسب با شرایط پیش‌آمده امکاناتی مانند کپسول گاز و نفت سفید در اختیار مردم قرار گیرد. البته ممکن است این امکانات به اندازه تمام نیاز موجود نباشد.
مدیر امور هماهنگی گازرسانی شرکت ملی گاز ایران با اشاره به اقدامات مردم در استان‌های شمالی گفت: مردم به‌ویژه در سه استان شمالی که احتمال بروز مشکل در آن‌ها بیشتر است اقداماتی برای آمادگی در برابر شرایط احتمالی انجام داده‌اند؛ امیدواریم هیچ‌گاه شاهد قطع گاز نباشیم اما در صورت بروز مشکل نیز باید تا حد امکان آمادگی لازم وجود داشته باشد.
اولویت تأمین گاز با حفظ آسایش مردم است
صیدالی با اشاره به ضرورت تداوم فعالیت صنایع اظهار کرد: هیچ کشوری نمی‌تواند بدون برخورداری از صنعت فعال شرایط زندگی مطلوبی داشته باشد. بخشی از زندگی و اقتصاد ما به فعالیت صنایع وابسته است اما از سوی دیگر تمام تلاش ما باید در راستای آسایش مردم باشد. اگر ادامه فعالیت یک صنعت در شرایطی به آسایش مردم آسیب بزند و خدای نکرده موجب صدمه و خسارت به آن‌ها شود قطعاً اولویت نخست ما مردم هستند. اما تلاش می‌کنیم تا حد امکان بخش زیادی از صنایع در مدار تولید باقی بمانند.
مدیر امور هماهنگی گازرسانی شرکت ملی گاز ایران بر تأکید رئیس‌جمهوری بر ضرورت تداوم فعالیت‌های تولیدی اشاره کرد و گفت: اشتغال و تولید اهمیت زیادی دارند و شرایط سال‌های اخیر نیز نشان داده که باید برای فعال نگه‌داشتن صنایع تلاش کنیم. البته ممکن است در دوره اوج مصرف و برای مدتی کوتاه ناچار به اعمال محدودیت‌هایی شویم تا مشکلی برای مردم ایجاد نشود.
وی درباره تعهدات شرکت ملی گاز در قبال صنایع توضیح داد: قراردادهای ما با صنایع به‌گونه‌ای تنظیم شده‌اند که هشت ماه از سال گاز در اختیار آن‌ها قرار می‌گیرد و در چهار ماه دیگر باید از سوخت‌های جایگزین استفاده کنند. بنابراین مطابق قرارداد بدهی‌ای به صنایع نداریم اما خود را در برابر آن‌ها مسئول می‌دانیم زیرا می‌دانیم اگر صنعت فعال نباشد کشور با مشکلات بیشتری مواجه خواهد شد.
صیدالی ادامه داد: به صنایع اعلام کرده‌ایم که سوخت دوم ذخیره داشته باشند؛ بسیاری از واحدهایی که امکان استفاده از سوخت جایگزین را دارند برای شرایط محدودیت گاز پیش‌بینی‌های لازم را انجام داده‌اند. در سال‌های گذشته محدودیت‌ها به همه صنایع به یک شکل اعمال نمی‌شد به این معنا که گاز تمام پتروشیمی‌ها، فولادی‌ها یا واحدهای سیمانی قطع نمی‌شد. امسال نیز با هماهنگی وزارت صنعت، معدن و تجارت، متناسب با شرایط تأمین گاز، اولویت‌های کشور را مشخص می‌کنیم.
مدیر امور هماهنگی گازرسانی شرکت ملی گاز ایران افزود: با توجه به اینکه بخش عمده تولید گاز کشور در جنوب قرار دارد و مصرف از مناطق مرکزی به سمت شمال افزایش می‌یابد تلاش می‌کنیم صنایعی را که در جنوب کشور قرار دارند و شرایط تأمین گاز آن‌ها مناسب‌تر است تا حد امکان در مدار نگه داریم. در مناطق مرکزی و شمالی نیز هر میزان که امکان‌پذیر باشد گاز موردنیاز صنایع را تأمین خواهیم کرد. هر دو هفته یک‌بار جلساتی در وزارت کشور با حضور دستگاه‌های مسئول برگزار می‌شود و تلاش می‌کنیم با همکاری همه بخش‌ها مشکلات احتمالی برطرف شود تا هم صنایع فعال بمانند و هم بخش خانگی با مشکل مواجه نشود.
اعمال محدودیت‌های بیشتر برای مصارف غیرضروری
صیدالی تشریح کرد: قطعاً امسال محدودیت‌هایی خواهیم داشت و باید مصارف غیرضروری را شناسایی کنیم. یکی از برنامه‌های ما این است که با استفاده از کارورها و ظرفیت‌های نظارتی مشترکان پرمصرف را شناسایی کنیم و علت مصرف بالای آن‌ها را مورد بررسی قرار دهیم تا در حد امکان مصرفشان اصلاح شود. مردم می‌دانند که کشور در شرایط جنگی قرار دارد و اگر همراهی نکنند مدیریت این شرایط بسیار دشوار خواهد بود؛ همکاری مردم به ما کمک می‌کند تا هم از آسیب‌دیدن صنایع جلوگیری کنیم و هم مانع از ایجاد مشکل برای مشترکان خانگی شویم.
او در ادامه گفت: برخی ساختمان‌های عمومی، ادارات، به‌ویژه دستگاه‌های دولتی از جمله بخش‌هایی هستند که کنترل بیشتری بر مصرف آن‌ها اعمال خواهد شد. سال گذشته دمای ۲۱ درجه به‌عنوان مبنای مدیریت مصرف مورد توجه بود، اما امسال احتمالاً حداکثر دمای ۲۰ درجه را در نظر خواهیم گرفت یعنی یک درجه محدودیت بیشتر نسبت به سال گذشته اعمال می‌شود.
صیدالی تأکید کرد: دولت باید از خودش شروع کند اگر دستگاه‌های دولتی مصرف را رعایت نکنند نمی‌توان انتظار داشت که مردم نیز به توصیه‌ها عمل کنند؛ به همین دلیل نظارت بر مصرف در بخش دولتی امسال سخت‌گیرانه‌تر خواهد بود.
وی گفت: در برخی استان‌های سردسیر که مصرف گاز در ادارات و مساجد بالاست، بخاری‌ها بررسی و در مواردی با تجهیزات دارای رده انرژی بالاتر جایگزین شده‌اند؛ همچنین در برخی ساختمان‌ها موتورخانه‌ها ایراداتی داشتند که شرکت ملی گاز در بهینه‌سازی آن‌ها همکاری کرده است.
مدیر امور هماهنگی گازرسانی شرکت ملی گاز ایران افزود: این اقدامات محدود نبوده و در ادارات دستگاه‌های مختلف و حتی منازل شخصی نیز نظارت بررسی و راهنمایی انجام شده است. سال گذشته در یکی از مجتمع‌های مسکونی تهران با مصرف بسیار بالا، شخصاً به همراه همکاران مراجعه کردیم و ایرادات را شناسایی و راهکارهای کاهش مصرف را به مسئولان مجتمع اعلام کردیم. اگر مشترکان همکاری نکنند علاوه بر اینکه شرایط شبکه گاز را تحت تأثیر قرار می‌دهند ممکن است با قبوض گاز بسیار بالاتری نیز مواجه شوند. بنابراین از مردم درخواست می‌کنیم برای حفظ آسایش هم‌وطنان خود و جلوگیری از بروز مشکلات در فصل سرما مصرف را مدیریت کنند.
ضرورت اصلاح الگوی مصرف و جلوگیری از هدررفت گاز
صیدالی اظهار کرد: اگر خانه‌ای بزرگ است و اتاق‌های متعددی دارد ضرورتی ندارد که در زمستان تمام اتاق‌ها به یک اندازه گرم نگه داشته شوند. می‌توان در دوره سرمای هوا از فضاهای محدودتری استفاده کرد و با این کار مصرف انرژی را کاهش داد.
وی گفت: سال گذشته تولید گاز کشور حدود ۸۲۰ تا ۸۳۰ میلیون مترمکعب در روز بود اما با توجه به آسیب‌های واردشده حدود ۱۳۰ میلیون مترمکعب از ظرفیت تولید نسبت به گذشته از دسترس خارج شده است. با وجود این، تولید روزانه بیش از ۷۰۰ میلیون مترمکعب نیز رقم بسیار بزرگی است که بسیاری از کشورهای جهان آرزوی برخورداری از آن را دارند.
او ادامه داد: در بسیاری از کشورهای خارجی در فصل زمستان دمای مراکز عمومی و ساختمان‌ها به اندازه‌ای نیست که افراد بدون لباس گرم احساس راحتی کنند. آن‌ها بخشی از گرمای موردنیاز خود را با پوشش مناسب تأمین می‌کنند اما در کشور ما انتظار داریم تمام گرمای موردنیاز از طریق بخاری، شوفاژ و سایر وسایل گرمایشی تأمین شود. در ساختمان‌های اداری شرکت ملی گاز نیز تلاش کرده‌ایم مصرف را مدیریت کنیم و مدیران با پوشیدن لباس گرم، در کاهش مصرف همکاری داشته‌اند. خود ما نیز باید از مصرف بهینه شروع کنیم تا مردم بدانند این توصیه‌ها در عمل نیز اجرا می‌شود.
صیدالی تصریح کرد: در گذشته مردم در زمستان از جوراب پشمی و لباس گرم استفاده می‌کردند، اما طی حدود ۲۰ سال اخیر این فرهنگ تا حدی تغییر کرده است و برخی انتظار دارند در زمستان نیز خانه به اندازه فصل‌های گرم سال دمای بالایی داشته باشد.
وی ادامه داد: اگر قوانین و سیاست‌های مربوط به قیمت‌گذاری انرژی به‌درستی اجرا می‌شد ممکن بود مردم حساسیت بیشتری نسبت به مصرف داشته باشند و از تجهیزات با راندمان بالاتر استفاده کنند. قیمت گاز و نحوه تعرفه‌گذاری آن می‌تواند بر رفتار مصرف‌کنندگان تأثیرگذار باشد و احتمال دارد دولت در این زمینه نیز تصمیماتی اتخاذ کند.
او درباره راهکارهای کاهش مصرف خانگی گفت: مردم باید متناسب با نیاز خود از انرژی استفاده کنند. پوشیدن لباس گرم، بستن دریچه‌های کولر آبی در فصل سرما، برطرف‌کردن درزهای ساختمان و جلوگیری از اتلاف حرارت از جمله اقداماتی است که می‌تواند مصرف گاز را کاهش دهد.
وی افزود: همچنین پنجره‌های دوجداره نیز تأثیر زیادی در کاهش مصرف دارند. مقایسه مصرف ساختمان‌هایی که پنجره دوجداره دارند با ساختمان‌هایی که فاقد این نوع پنجره هستند نشان می‌دهد که مصرف در ساختمان‌های مجهز به پنجره دوجداره به‌مراتب کمتر است. در ساخت‌وسازهای جدید نیز اقداماتی در این زمینه انجام شده هرچند هنوز تا رسیدن به شرایط مطلوب فاصله داریم.
صیدالی تأکید کرد: بهینه‌سازی موتورخانه‌ها و استفاده از بخاری، شوفاژ و پکیج‌های دارای راندمان بالاتر نیز می‌تواند در کاهش مصرف مؤثر باشد. همچنین اگر در یک مجتمع مسکونی برخی واحدها مصرف مناسبی نداشته باشند باید راهکاری پیدا شود تا مصرف آن‌ها نیز با شرایط شبکه و الگوی صحیح مصرف هماهنگ شود.
مدیر امور هماهنگی گازرسانی شرکت ملی گاز ایران درباره تعرفه‌های گاز نیز گفت: سال گذشته بحث اصلاح نظام تعرفه‌ها مطرح بود و قبض‌های جدید در حال صدور بود اما با آغاز جنگ نتوانستیم نتیجه موردنظر را از این سیاست به دست آوریم. تصمیم‌گیری درباره تعرفه‌ها در اختیار شرکت ملی گاز نیست و هیئت وزیران باید در این زمینه تصمیم بگیرد بنابراین ممکن است برای امسال نیز تصمیماتی مشابه سال گذشته اتخاذ شود.
وی اضافه کرد: مشترکان باید به میزان مصرف خود توجه داشته باشند و آن را تا حد امکان منطقی کنند. در مجتمع‌هایی که تفکیک اشتراک‌ها ضروری است شرکت ملی گاز برای انجام این کار همکاری می‌کند تا وضعیت مصرف هر واحد مشخص شود و امکان مدیریت بهتر مصرف فراهم شود.
قطع گاز شهری به‌مراتب دشوارتر از قطع برق است
وی با تأکید بر تفاوت قطع گاز و برق گفت: اگر برق یک منطقه قطع شود معمولاً با وصل مجدد جریان برق از طریق تجهیزات مربوطه مشکل برطرف می‌شود اما قطع گاز شهری شرایط کاملاً متفاوتی دارد. اگر گاز شهری در یک منطقه قطع شود برای بازگرداندن شبکه به مدار باید به تک‌تک منازل مراجعه کنیم تا گاز مشترکان دوباره وصل شود. انجام این کار به نیروی انسانی و امکانات گسترده نیاز دارد و مشکلات زیادی برای همکاران ما ایجاد می‌کند.
صیدالی افزود: قطع گاز به‌ویژه اگر در ساعات شب اتفاق بیفتد می‌تواند خطرات جدی داشته باشد و حتی به تلفات انسانی منجر شود. به همین دلیل تمام تلاش ما این است که از قطع گاز جلوگیری کنیم و در صورت بروز مشکل نیز در کوتاه‌ترین زمان ممکن امدادرسانی و اقدامات لازم را انجام دهیم.
وی با تأکید بر ضرورت همراهی مردم در زمستان امسال گفت: انتظار ما از مردم نسبت به سال گذشته بسیار بیشتر است. در پی آسیب‌دیدن تأسیسات گازی همکاران ما تلاش کردند به‌گونه‌ای عمل کنند که بخش زیادی از مردم حتی متوجه آسیب‌دیدن تأسیسات نشوند و گاز صنایع و منازل قطع نشود. امسال نیز همان تلاش ادامه دارد اما مردم باید بدانند که ظرفیت تأمین گاز کشور آسیب دیده و برای عبور از این شرایط به همکاری بیشتری نیاز داریم.
او خاطرنشان کرد: اگر مردم مصرف خود را مدیریت کنند و از اسراف بپرهیزند می‌توانیم زمستان را با آرامش بیشتری پشت سر بگذاریم، از بروز مشکل برای هم‌وطنان جلوگیری کنیم و فرصت بیشتری برای بازسازی و آماده‌سازی تأسیسات آسیب‌دیده داشته باشیم.