براساس آمار‌های ارائه‌شده، ۸۰ درصد کودکان در سن ۶ سالگی دچار پوسیدگی دندان می‌شوند
جوان آنلاین: انگار بیماری‌های دهان و دندان حتی به دندان‌های شیری کودکان هم رحم نمی‌کند و طبق آمار‌های وزارت بهداشت، هر کودک شش ساله به طور متوسط در دهانش پنج دندان پوسیده دارد! یعنی از زمان درآمدن دندان‌های کودک، هر سال یکی از آنها پوسیده شده است! این آمار وقتی بیشتر اهمیت می‌یابد که بدانیم میزان دندان‌های پوسیده، خراب یا کشیده در جمعیت زیر ۱۲ سال یکی از شاخص‌های عدالت در سلامت است. تعداد بالای دندان‌های پوسیده در دهان کودکان زیر شش سال، یک موضوع کاملاً فرهنگی را هم شکار می‌کند؛ اینکه فرهنگ مسواک زدن و پیشگیری در کشور ما چندان جدی گرفته نشده است.
در شرایطی که خدمات دهان و دندان آنچنان گران شده که برخی مراکز و کلینیک‌ها برای انجام درمان‌های دندان وام می‌دهند و خدمات را قسطی انجام می‌دهند، یک نکته را نباید فراموش کنیم و آن اینکه یک دندان پر شده یا عصب‌کشی شده به مراتب عمری کوتاه‌تر از دندان سالم دارد. بنابراین حتی اگر پولش را داشته باشیم، به جای آنکه صبر کنیم دندانمان پوسیده شود و بعد آن را درمان کنیم، بهتر است با جدی گرفتن اقدامات پیشگیرانه‌ای همچون مسواک زدن نگذاریم کار به جای باریک بکشد تا هم پول بیشتری خرج کنیم و هم در نهایت عمر دندانمان کوتاه شود.
پوسیدگی دندان‌های شیری
آن‌طور که زهرا قربانی، مدیرکل دفتر سلامت دهان و دندان وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی می‌گوید، کودکان شش ساله به‌طور متوسط حدود پنج دندان پوسیده (شیری) دارند و کودکان ۱۲ ساله نیز به‌طور متوسط با حدود دو دندان پوسیده مواجه هستند. البته بر اساس آمار‌های مورد اشاره، بیش از ۸۰ درصد کودکان در سن شش سالگی دچار پوسیدگی دندان می‌شوند.
وی با اشاره به وضعیت سلامت دهان و دندان در گروه‌های سنی بالاتر می‌افزاید: «شاخص پوسیدگی، دندان‌های کشیده و پرشده در گروه سنی ۳۵ تا ۴۴ سال حدود ۱۳ است. همچنین در افراد بالای ۶۵ سال، حدود نیمی از افراد با بی‌دندانی کامل مواجه هستند، آماری که ضرورت توجه جدی‌تر به اقدامات پیشگیرانه از دوران کودکی را نشان می‌دهد.»
بنا به تأکید مدیرکل سلامت دهان و دندان وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، برای کاهش این آمار باید آموزش و مراقبت را از دوران کودکی آغاز کنیم و با ترویج رفتار‌های صحیح بهداشتی، از بروز بسیاری از مشکلات دهان و دندان در سال‌های آینده پیشگیری کنیم.
برنامه وزارت بهداشت برای پیشگیری از پوسیدگی دندان کودکان.
اما برنامه وزارت بهداشت برای کاهش پوسیدگی دندان کودکان چیست؟ این سؤالی است که قربانی در پاسخ به آن این‌گونه توضیح می‌دهد: «فلورایدتراپی به‌عنوان یکی از اقدامات پیشگیرانه، سالی دو بار به‌صورت رایگان برای دانش‌آموزان در مدارس انجام می‌شود، نهادینه‌سازی عادت مسواک زدن تحت نظارت در مدارس و تهیه کتاب‌ها و محتوای آموزشی متناسب با گروه سنی دانش‌آموزان در دستور کار قرار دارد.»
وی با بیان اینکه رعایت اصول خودمراقبتی می‌تواند نقش مؤثری در کاهش پوسیدگی دندان داشته باشد، می‌افزاید: «اگر کودکان و خانواده‌ها توصیه‌های بهداشتی را جدی بگیرند، بخش قابل‌توجهی از پوسیدگی‌های دندانی قابل پیشگیری خواهد بود.»
مدیرکل سلامت دهان و دندان وزارت بهداشت در ادامه با تشریح سازوکار پوسیدگی دندان تأکید می‌کند: «پلاک میکروبی روی سطح دندان تشکیل می‌شود و باکتری‌های موجود در آن، قند‌های مصرفی را به اسید تبدیل می‌کنند. این اسید‌ها به مینای دندان آسیب می‌زنند و زمینه پوسیدگی را فراهم می‌کنند.»
به گفته وی، برای پیشگیری از پوسیدگی باید پلاک میکروبی را با مسواک زدن و استفاده از نخ دندان کنترل کرد، مصرف مواد غذایی شیرین را کاهش و با استفاده صحیح از فلوراید، مقاومت دندان‌ها را در برابر پوسیدگی افزایش داد.
قربانی با اشاره به اهمیت فلورایدتراپی تصریح می‌کند: «فلوراید در مقادیر استاندارد و با روش صحیح مصرف، یکی از ابزار‌های مؤثر پیشگیری از پوسیدگی دندان است. البته مانند هر ماده دیگری، مصرف بیش از اندازه آن می‌تواند آسیب‌زا باشد، بنابراین رعایت مقدار مناسب و دستورالعمل‌های بهداشتی در این زمینه ضروری است.»
اقداماتی در حد امکانات!
آن‌طور که مدیرکل سلامت دهان و دندان وزارت بهداشت می‌گوید، این وزارتخانه در حد امکانات و ظرفیت‌های موجود، ارائه خدمات دندانپزشکی را برای گروه هدف دانش‌آموزی پیگیری می‌کند. این خدمات شامل اقدامات پیشگیرانه، جرم‌گیری، ترمیم و کشیدن دندان است که در مناطق روستایی به‌صورت رایگان و در شهرها با تعرفه دولتی ارائه می‌شود.
قربانی با اشاره به فعالیت دندانپزشکان در مناطق روستایی می‌افزاید: «در روستا‌ها دندانپزشکان مستقر هستند و خدمات مورد نیاز را ارائه می‌کنند؛ اما در شهرها، به دلیل جمعیت بیشتر، میزان پوشش خدمات متناسب با نیاز موجود نیست و توسعه دسترسی همچنان ضرورت دارد.»
الگوبرداری بچه‌ها از رفتار ما
قطعاً اگر ما به عنوان والدین بهداشت دهان و دندانمان را جدی گرفته و رعایت کنیم، فرزندان ما هم رفتار‌های ما را در استفاده از مسواک و نخ دندان و خوردن غذا‌های سالم یاد می‌گیرند و اجرایی می‌کنند.
قربانی هم بر نقش والدین در شکل‌گیری عادت‌های بهداشتی کودکان تأکید می‌کند و می‌گوید: «پدر و مادر باید خودشان به‌طور منظم مسواک بزنند تا فرزندان نیز با مشاهده رفتار آنان، این عادت را یاد بگیرند؛ استفاده از خمیردندان فلورایددار، مسواک زدن روزانه و انجام فلورایدتراپی در زمان‌های توصیه شده می‌تواند به میزان قابل‌توجهی از پوسیدگی دندان پیشگیری کند.»
بنا بر تأکید مدیرکل سلامت دهان و دندان وزارت بهداشت، پیشگیری از پوسیدگی دندان، علاوه بر حفظ سلامت کودکان، می‌تواند هزینه‌های سنگین درمان را در سال‌های آینده کاهش دهد و دستیابی به این هدف نیازمند همکاری خانواده‌ها، مدارس و نظام سلامت است. به گفته قربانی، پویش سلامت دهان و دندان با شعار «روزی دو بار مسواک، هر بار دو دقیقه» از ۲۵ مهرماه آغاز شده که در این پویش، هر روز یک پیام آموزشی به‌صورت همزمان در مدارس سراسر کشور ارائه خواهد شد.
در این برنامه، موضوعاتی همچون اهمیت مسواک زدن صحیح، مراقبت از دندان دائمی شماره ۶ (دندان دائمی)، ضرورت مراجعه و معاینه دندانپزشکی، تغذیه سالم و نقش فلوراید در پیشگیری از پوسیدگی دندان به دانش‌آموزان آموزش داده می‌شود.