سلاحی که دوباره به تنگه هرمز بازگشت
تحولات امنیتی در تنگه هرمز وارد مرحله تازه‌ای شده است. روزنامه بریتانیایی فایننشال تایمز در گزارشی از حمله به یک نفتکش با استفاده از مین‌های چسبان خبر داده؛ روشی که به گفته کارشناسان امنیت دریایی، پس از چند سال بار دیگر در آب‌های منطقه مورد استفاده قرار گرفته و می‌تواند معادلات امنیت کشتیرانی در یکی از مهم‌ترین گذرگاه‌های انرژی جهان را پیچیده‌تر کند.
به گزارش دیروزبان، بر اساس گزارش فایننشال تایمز، نفتکش لوئیز ۱» شامگاه پنجشنبه در تنگه هرمز هدف حمله‌ای قرار گرفت که در آن، سرنشینان یک قایق تندرو کوچک با نزدیک شدن به شناور، دو وسیله انفجاری را به بدنه آن متصل کردند. این تجهیزات که از نوع مین‌های چسبان بودند، پس از نصب منفجر شدند و آتش‌سوزی در بخش موتورخانه نفتکش به وجود آوردند.
این نفتکش که مالکیت آن به شرکتی مستقر در دبی نسبت داده شده و با پرچم پاناما فعالیت می‌کند، در زمان وقوع حادثه در حال عبور از تنگه هرمز بود.
بر اساس اطلاعات منتشرشده، انفجارها در قسمت بالاتر از خط آب کشتی رخ داد و به موتورخانه آسیب رساند. با این حال، خدمه نفتکش آسیبی ندیدند و آتش نیز مهار شد. نفتکش پس از حادثه توانست مسیر خود را ادامه دهد و به محدوده لنگرگاه خورفکان در سواحل امارات برسد.
بازگشت تاکتیک مین‌های چسبان پس از هفت سال
اهمیت این حادثه صرفا به خسارت واردشده به یک نفتکش محدود نمی‌شود. فایننشال تایمز تأکید می‌کند که استفاده از مین‌های چسبان علیه شناورهای تجاری در منطقه، از سال ۲۰۱۹ تاکنون سابقه نداشته است. در آن سال نیز چند نفتکش در دریای عمان هدف حملاتی مشابه قرار گرفتند و استفاده از تجهیزات انفجاری متصل‌شونده به بدنه کشتی‌ها، نگرانی‌های گسترده‌ای درباره امنیت انتقال نفت ایجاد کرد.
مین‌های چسبان برخلاف مین‌های دریایی متعارف که در مسیر حرکت شناورها قرار می‌گیرند یا در بستر دریا مستقر می‌شوند، مستقیما به بدنه کشتی متصل می‌شوند. این تجهیزات معمولا با استفاده از قایق‌های کوچک و توسط نیروهایی که به شناور نزدیک می‌شوند، نصب می‌شوند. همین ویژگی باعث می‌شود شناسایی و مقابله با آن‌ها برای سامانه‌های حفاظتی کشتی‌ها دشوارتر باشد.
گروه مدیریت ریسک دریایی ماریسکس نیز در ارزیابی خود هشدار داده است که امکان نزدیک شدن قایق‌های کوچک به نفتکش‌ها، نصب مواد انفجاری و خروج از منطقه، یک نگرانی جدی برای امنیت کشتیرانی، به‌ویژه در مسیرهای پرتردد تنگه هرمز محسوب می‌شود. به گفته این گروه، این روش از نظر عملیاتی کم‌هزینه و نسبتا ساده است، اما می‌تواند خسارات قابل توجهی به شناورهای تجاری وارد کند.
چرا این تاکتیک برای تنگه هرمز اهمیت دارد؟
بازگشت مین‌های چسبان در شرایطی اتفاق می‌افتد که تردد کشتی‌ها در تنگه هرمز با محدودیت‌ها و تهدیدهای امنیتی متعددی روبه‌رو است. بر اساس داده‌هایی که فایننشال تایمز منتشر کرده، صادرات نفت از مسیر تنگه هرمز در هفته منتهی به ۲۹ اکتبر به حدود ۸.۷ میلیون بشکه در روز رسیده که ۵۱ درصد کمتر از سطح پیش از درگیری‌هاست.
استفاده از این شیوه حمله می‌تواند هزینه بیمه کشتی‌ها را افزایش دهد و شرکت‌های کشتیرانی را به بازنگری در تصمیم خود برای عبور از این آبراه وادار کند. نکته مهم آن است که حتی بدون غرق شدن نفتکش‌ها، ایجاد ناامنی در مسیرهای عبور و افزایش احتمال حمله می‌تواند جریان انتقال انرژی را تحت تأثیر قرار دهد.
در عین حال، هنوز مسئولیت این حمله به‌طور مستقل مشخص نشده است. اگرچه فایننشال تایمز این حادثه را در چارچوب تغییر احتمالی تاکتیک‌های ایران برای مقابله با فشارهای نظامی آمریکا و اسرائیل بررسی کرده، منابع امنیت دریایی درباره عاملان مستقیم حمله اظهار نظر قطعی نکرده‌اند.
خبرگزاری رویترز نیز با تأیید اصابت دو مین چسبان به نفتکش لوئیز ۱، گزارش داده است که این نخستین حمله موفق ثبت‌شده با این تجهیزات در آبراه مذکور از زمان آغاز جنگ آمریکا و ایران در فوریه ۲۰۲۶ بوده است.
آنچه در تنگه هرمز اهمیت دارد، تنها نوع سلاح به‌کاررفته نیست؛ بلکه احتمال گسترش روش‌هایی است که با هزینه عملیاتی پایین می‌توانند امنیت عبور نفتکش‌ها را به چالش بکشند و فشار بر بازار جهانی انرژی را افزایش دهند.