روزنامه وال‌استریت ژورنال در گزارشی نوشت تشدید درگیری عربستان سعودی با انصارالله و افزایش حملات به فرودگاه‌ها و زیرساخت‌های انرژی این کشور، در کنار افزایش هزینه‌های جنگ و کاهش سرمایه‌گذاری خارجی، برنامه محمد بن‌سلمان برای تنوع‌بخشی به اقتصاد و اجرای پروژه‌های عظیم توسعه‌ای را با چالش‌های جدی مواجه کرده است.
رویداد۲۴| وال استریت ژورنال نوشت: تشدید درگیری با نیرو‌های انصارالله برنامه‌های محمد بن‌سلمان، ولیعهد عربستان، برای متحول کردن اقتصاد این کشور را با تهدید مواجه کرده است.
در ادامه این مطلب آمده: محمد بن‌سلمان، ولیعهد عربستان سعودی، سال را با شرایطی مطلوب آغاز کرد. او به‌تازگی به کاخ سفید سفر کرده بود و دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، با گرمی از او استقبال کرده بود. حتی پس از آغاز جنگ با ایران نیز عربستان در موقعیت نسبتاً مناسبی به نظر می‌رسید؛ این کشور می‌توانست نفت خود را از طریق خط لوله‌ای صادر کند که تنگه هرمزِ مسدودشده را دور می‌زد.
اما تشدید درگیری عربستان با حوثی‌های طرفدار ایران، اکنون چالش‌های تازه‌ای را برای امنیت این پادشاهی و برنامه‌های بلندپروازانه ولیعهد برای متحول کردن اقتصاد وابسته به نفت کشور ایجاد کرده است؛ برنامه‌هایی که پیش از این نیز با مشکلاتی روبه‌رو بودند.
روز شنبه، دست‌کم یک فروند موشک حوثی‌ها به فرودگاه بین‌المللی پایتخت عربستان اصابت کرد و دست‌کم ۱۲ نفر را کشت و صد‌ها نفر دیگر را زخمی کرد که حال بسیاری از آنها وخیم گزارش شده است. این حمله مرگبارترین حمله علیه آمریکا یا متحدان خلیج‌فارس آن در درگیری‌های مرتبط با جنگ ایران بود.
به گفته مقام‌هایی که درباره این حمله توجیه شده‌اند، یک مهماندار پرواز مصری ۲۸ ساله پس از آنکه دستش بر اثر انفجار قطع شد، به دلیل خون‌ریزی جان باخت. چند تن دیگر از قربانیان نیز اعضای بدن خود را از دست دادند.
افرادی که از خسارات وارده اطلاع دارند، گفتند دو ترمینال فرودگاه هدف قرار گرفتند و بخش‌هایی از سقف آنها فروریخت. ویدئویی که استوری‌فول (Storyful) ــ شرکتی متعلق به داوجونز که وال‌استریت ژورنال نیز زیرمجموعه آن است ــ صحت آن را تأیید کرده، مسافرانی را نشان می‌دهد که در حالی چمدان‌های خود را می‌کشند، از کنار رد خون روی زمین عبور می‌کنند؛ این تصاویر هنگام تخلیه فرودگاه ضبط شده‌اند.
مقام‌های سعودی روز یکشنبه از حملات بیشتری به فرودگاه تعطیل‌شده خبر دادند. به گفته آنها، یک پرتابه موجب آتش‌سوزی در ترمینال شماره ۴ شد و در پی آن تعدادی نیز زخمی شدند.
تا همین تابستان، مقام‌های سعودی در نشست‌های توجیهی با خبرنگاران اعلام می‌کردند که اوضاع حوثی‌ها تحت کنترل است. اما حملات فزاینده این گروه ــ که می‌گوید در واکنش به اقدامات عربستان علیه آن انجام می‌شوند ــ فرودگاه‌ها و تأسیسات انرژی، از جمله خط لوله اصلی انتقال نفت از شرق به غرب کشور و پالایشگاه‌ها را هدف قرار داده‌اند. این حملات نشان‌دهنده افزایش تهدید در امتداد مرز جنوبی عربستان است.
این درگیری تلاش‌های عربستان برای تبدیل سفر و گردشگری به یکی از ارکان اصلی اقتصاد کشور را به خطر انداخته است. از جمله برنامه‌هایی که اکنون برگزاری آنها بیش از پیش در هاله‌ای از ابهام قرار دارد، یک کنفرانس بین‌المللی مهم سرمایه‌گذاری است که قرار است در پایان ماه جاری برگزار شود.
هزینه‌های جنگ تاکنون کسری بودجه عربستان را افزایش داده و خطر ورود اقتصاد این کشور به دوره انقباض را بالا برده است.
نحوه مواجهه محمد بن‌سلمان با این آزمون، پیامد‌هایی خواهد داشت که بسیار فراتر از مرز‌های عربستان گسترش می‌یابد. عربستان یکی از منابع اصلی تأمین مالی صنعت فناوری جهانی و پروژه‌های هوش مصنوعی است. این کشور همچنین در زمینه فراهم کردن پایگاه‌های نظامی و مجوز عبور هواپیما‌های نظامی آمریکا از حریم هوایی خود، نقشی حیاتی دارد.
ترامپ در آخر هفته به خبرنگاران گفت که آمریکا با حوثی‌ها در ارتباط است، اما ممکن است به حملات عربستان علیه این گروه بپیوندد.
رئیس‌جمهور آمریکا شنبه‌شب گفت: «کاری که آنها انجام دادند، بسیار بد بود.»
سخنگوی نظامی انصارالله روز یکشنبه بار دیگر هشدار داد که فرودگاه‌های عربستان اهداف حملات این گروه هستند. مقام‌های سعودی نیز گفتند ذخایر موشک‌های رهگیر مورد نیاز برای مقابله با حملات بیشتر رو به اتمام است.
حملات فزاینده به ریاض، شهری که بیش از ۸۰۰ کیلومتر با مناطق تحت کنترل حوثی‌ها در یمن فاصله دارد، بخش‌هایی از پایتخت عربستان را به منطقه جنگی تبدیل کرده است؛ به‌طوری که ساکنان با شنیده شدن صدای انفجار‌ها در سراسر شهر به پناهگاه‌ها می‌روند.
به گفته مقام‌هایی که از رفت‌وآمد‌های ولیعهد اطلاع دارند، محمد بن‌سلمان ۴۱ ساله بین کاخ‌هایی با تدابیر شدید امنیتی و مجهز به پناهگاه‌های زیرزمینی رفت‌وآمد می‌کند و یک تیم امنیتی منتخب شخصاً از او محافظت می‌کند.
آخرین حضور عمومی او روز سه‌شنبه بود؛ زمانی که برای حمایت از یک پویش ملی اهدای خون، خون اهدا کرد.
کریستیان کوتس اولریشسن، کارشناس خلیج‌فارس و پژوهشگر مؤسسه بیکر دانشگاه رایس، گفت ولیعهد عربستان گزینه‌های مطلوب چندانی در اختیار ندارد.
او افزود: «هرگونه واکنش نظامی این خطر را به همراه دارد که عربستان عمیق‌تر وارد یک درگیری نامتقارن شود؛ درگیری‌ای که حوثی‌ها نشان داده‌اند توانایی وارد کردن خسارات قابل‌توجه و نمادین را دارند.»
مسئولان رسانه‌ای عربستان به درخواست برای اظهارنظر پاسخی ندادند.
محمد بن‌سلمان طی دهه گذشته سرمایه‌های هنگفتی را به مجموعه‌ای از پروژه‌ها اختصاص داده است که به مهندسی بسیار پیچیده نیاز دارند. هدف این پروژه‌ها نمایش روند نوسازی عربستان و جذب سرمایه‌گذاری و گردشگر بوده است.
از جمله این طرح‌ها می‌توان به شهر آینده‌نگر نئوم، یک ساختمان عظیم مکعب‌شکل در ریاض و یک مجموعه اسکی در دل بیابان اشاره کرد.
هزینه کلی این پروژه‌ها به تریلیون‌ها دلار می‌رسد؛ رقمی بسیار بلندپروازانه برای دولتی که بودجه سالانه آن حدود ۳۵۰ میلیارد دلار است. هزینه‌های جنگ با ایران و خسارات اقتصادی ناشی از آن، محاسبات مالی این طرح‌ها را ــ که از ابتدا نیز تحقق‌پذیری آنها محل تردید بود ــ عملاً ناممکن کرده است.
خودرو‌ها از کنار آسمان‌خراش‌های ریاض عبور می‌کنند.
تابلویی تبلیغاتی در ریاض، تصاویر و نوشته‌هایی درباره پروژه «نیومرابا» و ساختمان «مکعب» را نمایش می‌دهد. روی این تابلو عبارت‌هایی از جمله «فصلی جدید برای ریاض»، «زندگی در نخستین مرکز شهری مدرن ریاض» و «دیگر نیازی به شگفت‌زده شدن نیست» دیده می‌شود.
سرمایه‌گذاری خارجی در دو فصل نخست سال کاهش یافته و اکنون بسیار پایین‌تر از هدف‌گذاری ولیعهد برای سال ۲۰۳۰ قرار دارد. افزایش هزینه‌های دفاعی و زیرساختی نیز این خطر را ایجاد کرده است که منابع مالی مورد نیاز برای برنامه تنوع‌بخشی اقتصادی عربستان به سمت این هزینه‌ها منحرف شوند.
حتی تلاش پادشاهی برای تبدیل شدن به قطب هوش مصنوعی نیز اکنون با خطرات تازه‌ای مواجه است؛ زیرا مراکز داده به اهداف بالقوه حملات تبدیل شده‌اند.
بسیاری از پروژه‌های عظیمی که محمد بن‌سلمان هدایت آنها را بر عهده دارد، متوقف شده‌اند یا در دست بازبینی هستند. عربستان در ژانویه از برنامه میزبانی بازی‌های زمستانی آسیایی ۲۰۲۹ صرف‌نظر کرد. این کشور همچنان باید راهی برای تأمین مالی نمایشگاه جهانی اکسپو ۲۰۳۰ و جام جهانی فوتبال چهار سال بعد از آن پیدا کند.
بر اساس داده‌های مؤسسه کپیتال اکونومیکس، حجم بخش غیرنفتی اقتصاد عربستان در سه‌ماهه دوم سال از سه‌ماهه نخست کمتر بوده است. وزارت دارایی عربستان اکنون انتظار دارد تولید ناخالص داخلی کشور در سال ۲۰۲۶ به میزان ۳.۶ درصد کاهش یابد.
عربستان در اوایل سال توانسته بود نفت خود را از طریق خط لوله‌ای در سراسر بیابان به دریای سرخ منتقل کند تا از فشار ایران بر تنگه هرمز در امان بماند. فروش نفت از این مسیر و افزایش قیمت‌ها، درآمدی مضاعف برای این کشور به همراه داشت.
اما حوثی‌ها در ژوئیه از محاصره دریایی عربستان خبر دادند؛ اقدامی که کشتیرانی در دریای سرخ را در معرض خطر قرار داد.
در سپتامبر نیز حمله‌ای به خط لوله شرق به غرب، اصلی‌ترین مسیر جایگزین عربستان برای دور زدن تنگه هرمز را هدف قرار داد.
سپس این گروه حملات خود را متوجه صنعت هوانوردی عربستان کرد و یکی دیگر از ارکان اقتصادی کشور را تحت فشار گذاشت. حوثی‌ها دست‌کم چهار بار فرودگاه بین‌المللی ملک خالد در ریاض را هدف قرار داده‌اند.
محمد بن‌سلمان در سال ۲۰۱۵ عربستان را وارد جنگ داخلی یمن کرد و از دولت به‌رسمیت‌شناخته‌شده بین‌المللی این کشور در نبرد با انصارالله حمایت کرد.
مداخله به رهبری عربستان شامل حملات هوایی ویرانگری بود که درگیری را تشدید کرد و به تقویت کارزار حوثی‌ها علیه پادشاهی سعودی انجامید؛ کارزاری که حمله به تأسیسات نفتی و شهر‌هایی مانند ریاض را نیز دربر می‌گرفت.
دو طرف در نهایت به بن‌بست نظامی رسیدند و در سال ۲۰۲۲ آتش‌بس برقرار شد.
موج جدید خشونت‌ها در شرایطی آغاز شد که محمد بن‌سلمان تلاش می‌کرد رویارویی با ایران را مهار کند. حملات تهران در اوایل جنگ نشان داده بود که تأسیسات انرژی و دارایی‌های اقتصادی، از جمله فرودگاه‌ها در سراسر منطقه خلیج‌فارس، تا چه اندازه در معرض خطر قرار دارند.
عربستان همچنین برای پوشش دفاعی این کشور پهناور با مشکل مواجه بود و به گفته افرادی که از رایزنی‌های داخلی پادشاهی اطلاع دارند، سامانه‌های پدافند هوایی را جابه‌جا می‌کرد تا از کاخ‌ها و زیرساخت‌های انرژی محافظت کند.
ولیعهد عربستان، در حالی که از ادامه فشار اقتصادی بر ایران حمایت می‌کرد، به مشاورانش می‌گفت کانال دیپلماتیک با تهران را باز نگه دارند و به ایران اطمینان دهند که اهداف عربستان تقابلی نیست.
به گفته این افراد، لحن حوثی‌ها در بهار و تابستان به‌تدریج تهاجمی‌تر شد. اطلاعات سازمان‌های اطلاعاتی عربستان نشان می‌داد که ایران فعالانه آنها را برای ورود به جنگ تحت فشار قرار می‌دهد.
با این حال، برخی مقام‌های سعودی نیز بر این باور بودند که حوثی‌ها پیش‌تر در حملات آمریکا و اسرائیل در سال گذشته خسارات نظامی قابل‌توجهی متحمل شده‌اند و تصمیم‌های خود را بر اساس منافعشان خواهند گرفت، نه صرفاً خواسته‌های ایران.
به گفته این افراد، حوثی‌ها در ماه اوت با آغاز عملیات نظامی برای تصرف مناطقی در امتداد ساحل تنگه راهبردی باب‌المندب، در ورودی جنوبی دریای سرخ، اهداف خود را آشکار کردند.
پادشاهی سعودی که نگران خطر تشدید تنش‌ها بود، در حمایت هوایی از متحدان یمنی خود که تلاش می‌کردند حمله حوثی‌ها به شهر بندری راهبردی مخا را دفع کنند، مشارکت نکرد.
مخا سقوط کرد و مواضع کلیدی دیگری در امتداد ساحل نیز به دست حوثی‌ها افتاد؛ تحولاتی که تهدید علیه محموله‌های نفتی عربستان را افزایش داد.
با وجود تلاش‌های محمد بن‌سلمان برای تقویت روابط خود با ترامپ ــ از جمله وعده سرمایه‌گذاری حدود یک تریلیون دلاری در آمریکا ــ واشنگتن تاکنون در برابر درخواست‌های ولیعهد برای کمک نظامی به‌منظور عقب راندن حوثی‌ها مقاومت کرده است؛ هرچند مشاوران نظامی خود را به منطقه اعزام کرده است.
عربستان برای دریافت کمک به متحد نظامی خود، پاکستان، متوسل شده و در سراسر جهان به دنبال تأمین سامانه‌های پدافند هوایی است؛ موضوعی که به گفته افراد مطلع از تحولات، نشان‌دهنده نگرانی فزاینده ریاض از توانایی خود برای مقابله با حملات بیشتر است.
این افراد همچنین گفتند عربستان در تلاش است نیرو‌های خارجی را برای کمک به متحدان یمنی خود جذب کند.
در عین حال، ریاض بیش از پیش در پی آن است که دریابد آیا امکان دستیابی به راه‌حلی دیپلماتیک برای این درگیری وجود دارد یا خیر؛ درگیری‌ای که در غیر این صورت، مهار آن دشوار به نظر می‌رسد.