برگ‌ها و الیاف داز در تولید بیش از ۵۰ نوع محصول دست‌ساز مورد استفاده قرار می‌گیرند. حصیربافی، ساخت انواع سبد، زیرانداز، سفره، قندان، جامیوه‌ای، جعبه دستمال‌کاغذی، جانماز، خورجین و سبد خرما از جمله کاربردهای این گیاه در صنایع‌دستی بلوچستان است.
توریسم آنلاین: داز دارایی سیستان و بلوچستان است. گنجینه ای خدادادی که مایه خیر و برکت است . این گیاه نخل‌مانند با برخورداری از الیاف و برگ‌های قابل استفاده، یکی از مهم‌ترین مواد اولیه طبیعی در تولید صنایع‌دستی سنتی به شمار می‌رود و در شهرستان مهرستان و میان جوامع روستایی و عشایری کاربرد گسترده‌ای دارد.
برگ‌ها و الیاف داز در تولید بیش از ۵۰ نوع محصول دست‌ساز مورد استفاده قرار می‌گیرند. حصیربافی، ساخت انواع سبد، زیرانداز، سفره، قندان، جامیوه‌ای، جعبه دستمال‌کاغذی، جانماز، خورجین و سبد خرما از جمله کاربردهای این گیاه در صنایع‌دستی بلوچستان است. همچنین از الیاف آن برای ساخت طناب‌های سنتی، کپر و وسایلی مانند پروند که برای بالا رفتن از درخت خرما استفاده می‌شود، بهره گرفته می‌شود. تولید انواع اشکال تزئینی به شکل حیوانات و برخی ابزارهای کاربردی روزمره نیز از دیگر قابلیت‌های این ماده طبیعی است.
کاربرد داز تنها به برگ‌ها و الیاف آن محدود نمی‌شود. میوه این گیاه برداشت شده و به‌عنوان خوراکی مورد استفاده قرار می‌گیرد. هسته‌های میوه نیز در ساخت تسبیح کاربرد دارند. این تنوع استفاده، داز را به یکی از منابع طبیعی چندمنظوره در زندگی سنتی مردم بلوچستان تبدیل کرده است.
الهام‌بخش هنر حصیربافی بلوچستان
حصیربافی با استفاده از برگ‌ها و الیاف داز از هنرهای سنتی و ریشه‌دار بلوچستان است. این هنر با تکیه بر دانش بومی و مهارت دست هنرمندان محلی شکل گرفته و نسل‌به‌نسل منتقل شده است. محصولات حصیری ساخته‌شده از داز علاوه بر کاربردهای روزمره، بازتاب‌دهنده فرهنگ، سبک زندگی و ذوق هنری مردم منطقه هستند.
ویژگی طبیعی مواد اولیه، بافت خاص، تنوع فرم و امکان تولید محصولات کاربردی و تزئینی، داز را به ماده‌ای مناسب برای طراحی محصولات متنوع صنایع‌دستی تبدیل کرده است. این محصولات ظرفیت حضور در بازارهای صنایع‌دستی، نمایشگاه‌های فرهنگی و گردشگری و همچنین بازارهای فروش محصولات دست‌ساز را دارند.
ظرفیت اقتصادی داز در اشتغال و درآمدزایی بومی
داز علاوه بر ارزش فرهنگی و هنری، از ظرفیت اقتصادی قابل توجهی برخوردار است. دسترسی جوامع محلی به این ماده اولیه طبیعی و امکان فرآوری و تولید محصولات در محیط خانه، زمینه مناسبی برای توسعه مشاغل خانگی و ایجاد فرصت‌های درآمدزایی، به‌ویژه برای خانواده‌های روستایی و عشایری، فراهم می‌کند.
توسعه این ظرفیت از طریق آموزش مهارت‌های تولید، ارتقای کیفیت و تنوع محصولات، طراحی متناسب با سلیقه بازار، بسته‌بندی مناسب و ایجاد مسیرهای فروش می‌تواند صنایع‌دستی مبتنی بر داز را از سطح تولید و مصرف محلی فراتر ببرد. معرفی این محصولات در بازارچه‌های محلی، نمایشگاه‌های صنایع‌دستی، رویدادهای فرهنگی و پلتفرم‌های فروش اینترنتی نیز می‌تواند به افزایش تقاضا و گسترش بازار فروش آن‌ها کمک کند.
حفاظت از محیط زیست و پایداری خاک
داز به‌عنوان یکی از گونه‌های گیاهی سازگار با اقلیم گرم و خشک بلوچستان، بخشی از پوشش گیاهی طبیعی این منطقه را تشکیل می‌دهد. حفظ رویشگاه‌های این گیاه در شرایطی که مناطق خشک با محدودیت منابع آب و خطر فرسایش خاک مواجه هستند، اهمیت زیست‌محیطی دارد.
پوشش گیاهی طبیعی با کاهش سرعت باد در سطح زمین، محدودکردن جابه‌جایی ذرات خاک و کاهش اثر مستقیم عوامل فرسایشی، در حفظ پایداری خاک نقش دارد. داز نیز در کنار سایر گونه‌های بومی می‌تواند بخشی از این کارکرد طبیعی را بر عهده داشته باشد.
حفاظت از رویشگاه‌های داز همچنین در مدیریت عرصه‌های مستعد گردوغبار اهمیت دارد؛ زیرا تخریب پوشش گیاهی و برهنه‌شدن سطح خاک، زمینه جابه‌جایی ذرات خاک به‌وسیله باد را افزایش می‌دهد. البته مقابله با فرسایش و ریزگردها نیازمند مجموعه‌ای از اقدامات در زمینه مدیریت منابع آب و خاک، حفاظت از پوشش گیاهی و احیای عرصه‌های تخریب‌شده است.
ضرورت بهره‌برداری پایدار
تداوم استفاده از داز در صنایع‌دستی و فعالیت‌های اقتصادی، مستلزم حفاظت از منابع طبیعی و رعایت اصول بهره‌برداری پایدار است. برداشت غیراصولی برگ‌ها، آسیب‌زدن به بوته‌ها و تخریب رویشگاه‌های طبیعی می‌تواند در بلندمدت موجب کاهش جمعیت این گیاه و آسیب به اکوسیستم منطقه شود.
آگاهی‌بخشی به جوامع محلی، انتقال دانش سنتی به نسل جوان، حمایت از تولیدکنندگان صنایع‌دستی و مشارکت مردم در حفاظت از عرصه‌های طبیعی از جمله اقداماتی است که می‌تواند به حفظ این سرمایه بومی کمک کند.
داز در بلوچستان فراتر از یک ماده اولیه برای تولید صنایع‌دستی است؛ این گیاه پیوندی میان طبیعت، فرهنگ و اقتصاد بومی ایجاد کرده است. توسعه صنایع‌دستی مبتنی بر داز، در کنار حفاظت از رویشگاه‌های طبیعی و انتقال مهارت‌های سنتی، می‌تواند زمینه‌ساز رونق اقتصاد محلی، تقویت مشاغل خانگی و ماندگاری یکی از جلوه‌های ارزشمند میراث طبیعی و فرهنگی بلوچستان باشد.