بازدید مسعود پزشکیان از گروه خودروسازی سایپا در حالی انجام شد که مردم همچنان میان خودرو‌های گران و بی‌کیفیت داخلی و مسیر‌های محدود واردات گیر کرده‌اند. حالا یک پرسش مهم باقی مانده است؛ بازدید از یک خودروساز ورشکسته این وضعیت چه ضرورتی داشت؟
رویداد۲۴ | رحیم محمدزاده- تصویر رئیس‌جمهور پشت فرمان یکی از محصولات سایپا، از نگاه برگزارکنندگان نماد حمایت از تولید ملی است؛ از نگاه مصرف‌کننده ایرانی، اما پرسش دیگری را مطرح می‌کند که آیا واقعاً مهم‌ترین مسئله صنعت خودرو، نشاندن رئیس دولت پشت فرمان و تکرار جملات آشنا درباره عزم و اراده و توسعه فناوری روز است؟ همه آن چیزی که خودروسازان داخلی امروز فاقد آن هستند. سوال اساسی‌تر اینجاست که اگر پزشکیان رئیس جمهور نشده بود_ احتمالا به عنوان نماینده مردم تبریز_ یکی از منتقدان صنعت خودرو در ایران نبود؟ حالا چه شده که در قامت ریاست جمهوری چشم بر وضعیت وخیم تولید داخلی خودرو و ناتوانی مردم از دسترسی به یک خودروی مناسب بسته است؟
حمایت از تولید ملی به معنای چشم‌پوشی از ضعف تولیدکننده نیست. حمایت واقعی زمانی معنا پیدا می‌کند که دولت موانع تولید را برطرف کند و همزمان اجازه ندهد ناکارآمدی و انحصار پشت عنوان تولید داخلی پنهان بماند.
مردم میان انتخاب‌های محدود گیر کرده‌اند
مصرف‌کننده ایرانی در بازاری اقدام به خرید می‌کند که سال‌هاست با محدودیت رقابت، عرضه نامتوازن و قیمت‌های سنگین روبه‌روست. خرید خودرو برای بسیاری از خانوار‌ها دیگر انتخاب مصرفی نیست؛ به یکی از سنگین‌ترین هزینه‌های زندگی تبدیل شده است. قیمت محصولات داخلی سر به فلک گذاشته و همزمان کیفیت و ایمنی در سراشیبی نزول است و واردات نیز همچنان با موانع اداری، ارزی و سیاستی مواجه است.
در چنین فضایی، نشستن رئیس‌جمهور پشت فرمان سایپا چه پیام روشنی برای مردم دارد؟ آیا قرار است به‌جای مطالبه کیفیت، ایمنی و قیمت اقتصادی، به عزم مدیران امیدوار باشند؟
بر اساس آخرین صورت‌های مالی تلفیقی منتشرشده، زیان خالص سایپا در شش‌ماهه نخست سال ۱۴۰۵ با رشدی بیش از پنج‌برابر نسبت به مدت مشابه سال قبل، از ۶.۷ همت به ۳۴.۷ همت رسیده است. در همین بازه، مجموع فروش داخلی و صادراتی شرکت با کاهش ۳۴ درصدی به ۶۶ هزار دستگاه سقوط کرده و درآمد‌های عملیاتی نیز با افت ۱۳ همتی در سطح ۳۶ همت متوقف شده است. زیان انباشته این خودروساز در پایان شهریورماه به حدود ۱۳۰ همت رسیده و تصویر نگران‌کننده‌ای از وضعیت مالی شرکت ترسیم کرده است.
توسعه موتور کم‌مصرف؛ از سخنرانی تا واقعیت
حمایت از تولید ملی یا حمایت از انحصار؟
حمایت از تولید ملی زمانی به توسعه می‌انجامد که بهره‌وری را افزایش دهد، فناوری منتقل کند و هزینه تولید را کاهش دهد. اگر حمایت‌ها به شکل محدودیت واردات و حفظ بازار برای تولیدکنندگان ناکارآمد دنبال شود، نتیجه لزوماً تقویت تولید ملی نیست. خودروساز به‌جای تلاش برای جلب رضایت مشتری، بر حفظ سهم بازار تکیه می‌کند و مصرف‌کننده ناچار به گزینه‌های محدود رضایت می‌دهد.
عکس یادگاری کافی نیست
صنعت خودرو ایران به عکس یادگاری، سخنرانی انگیزشی و تأکید دوباره بر ضرورت پیشرفت نیاز ندارد. آنچه نیاز دارد، اصلاح ساختار مدیریتی، شفافیت مالی، رقابت واقعی، سرمایه‌گذاری در فناوری، استاندارد‌های سخت‌گیرانه ایمنی و احترام به حقوق مصرف‌کننده است.
حمایت از تولید ملی نباید به معنای تأیید بی‌قیدوشرط عملکرد خودروسازان باشد. حمایت واقعی گاهی با سخت‌گیری و پاسخ‌خواهی آغاز می‌شود. جایگاه ریاست‌جمهوری نیز اقتضا می‌کند که تصاویر و پیام‌های رسمی متناسب با شرایط جامعه باشد. در روزگاری که مردم برای خرید یک خودروی معمولی بخش قابل توجهی از درآمد خود را هزینه می‌کنند و همچنان درباره کیفیت و ایمنی پرسش دارند، انتشار تصویر رئیس‌جمهور پشت فرمان یکی از همین خودروها، دست‌کم انتخاب رسانه‌ای خوش‌سلیقه‌ای به نظر نمی‌رسد.