گزارش نیویورکتایمز توسط یک روزنامهنگار ایرانیالاصل و یک روزنامهنگار آلمانی نوشته شده است. متخصصانی که در این گزارش با آنها مصاحبه شده یا به تحقیقات و اظهاراتشان اشاره شده نیز، بهجز یک نفر اسرائیلی، همگی ایرانیالاصل هستند. کارشناس اسرائیلی دنی سیترینوویچ، رئیس پیشین میز ایران در سازمان اطلاعات نظامی اسرائیل (امان) و پژوهشگر ارشد اندیشکده مطالعات امنیت ملی (INSS) در دانشگاه تلآویو است.
فرارو- نیویورکتایمز در گزارشی که دوشنبه ۱۶ نوامبر/۲۶ آبان منتشر شد، ادعایی درباره ارتباط ساخت سدهای ذخیره آب در ایران با پایگاههای نظامی و تأسیسات موشکی مطرح کرد. ادعایی که پایه آن، نزدیک بودن برخی حملات موشکی در جنگهای اخیر به سدهای کشور بوده و با توجه به برخی گمانهزنیها، تأکید میکند که «ممکن است» این پروژهها کارکردی دوگانه داشته باشند.
به گزارش فرارو، انتشار این گزارش با واکنشهای بسیار تندی در شبکههای اجتماعی و بخش زیادی از کاربران فارسیزبان مواجه شد. کاربران شناختهشده و ناشناس بر این موضوع تأکید میکنند که نیویورکتایمز با طرح این موضوع، به عادیسازی حملات علیه زیرساختهای ایران و توجیههای بعدی آن پرداخته است.
تیتر نیویورکتایمز: جنگ ممکن است پاسخی برای معمای دیرینه سدهای ایران باشد که بدون دلیل مشخصی ساخته شدهاند
کارشناس اسرائیلی، محور گزارش است
این گزارش توسط یک روزنامهنگار ایرانیالاصل و یک روزنامهنگار آلمانی نوشته شده است. متخصصانی که در این گزارش با آنها مصاحبه شده یا به تحقیقات و اظهاراتشان اشاره شده نیز، بهجز یک نفر اسرائیلی، همگی ایرانیالاصل هستند. کارشناس اسرائیلی دنی سیترینوویچ، رئیس پیشین میز ایران در سازمان اطلاعات نظامی اسرائیل (امان) و پژوهشگر ارشد اندیشکده مطالعات امنیت ملی (INSS) در دانشگاه تلآویو است.
دنی سیترینوویچ
نیویورکتایمز تمرکز خود را بر این موضوع گذاشته است که وسعت پروژههای سدسازی و انتقال آب در ایران، در کنار نزدیکی حملات آمریکایی-اسرائیلی به برخی از این نقاط، میتواند نشانهای از ارتباط این پروژهها با برنامه توسعه زیرساختهای نظامی ایران باشد. اما نویسندگان گزارش و مصاحبهشوندگان سعی میکنند این فرضیه را در حد گمانهزنی و احتمال نگه دارند و بر نظریه احتمال استفاده دوگانه تمرکز کنند. موضوعی که میتوان آن را بخش دیگری از زمینه واکنشهای تند به این گزارش دانست.
سیترینوویچ در این موضوع از کارشناسان ایرانیالاصل پیشی میگیرد و این ادعا را مطرح میکند که برخی از تأسیسات زیرساختی ممکن است بهصورت مستقل برای این پایگاهها ساخته شده باشند. با این توجیه که ایران شاید میخواسته تأمین نیازمندیهای تأسیسات نظامی خود را مستقل از شبکه سراسری زیرساختها انجام دهد.
بخشی از کاربران در واکنش به گزارش نیویورکتایمز بر این موضوع تمرکز کردند که چنین روایتهایی پیش از این نیز در قالب گزارشهای مطبوعاتی یا اظهارنظرهای تخصصی مطرح شده است. مثلاً در خصوص حمله به جادهها یا مسیرهای مواصلاتی که در چند نوبت اتفاق افتاد، این ادعا مطرح شده که جادهها، خطوط ریلی یا پلها برای حملونقل مربوط به محمولههای نظامی استفاده میشدهاند. بر اساس آمارهای داخلی و بینالمللی، در جریان جنگ ۴۰ روزه و درگیریهای پراکنده پس از آن، نقاط غیرنظامی زیادی مورد حمله قرار گرفتند که مدرسه شجره طیبه میناب، ورزشگاه لامرد، پل بی-۱ کرج یا مناطق مسکونی در شهرهای مختلف، از جمله پایتخت، شاخصترین موارد آن هستند.
همزمانی گزارش با اظهارات اخیر ترامپ
در جریان جنگ ۴۰ روزه و درگیریهای مقطعی ماههای گذشته، بعضی از زیرساختهای غیرنظامی ایران در حوزه انرژی، صنعت، آب یا حملونقل مورد حمله جنگندههای آمریکایی-اسرائیلی قرار گرفتند. این موضوع بهخصوص در جریان تهدید علنی ترامپ مبنی بر اینکه ایران را به عصر حجر میفرستد، نمود بسیار پررنگی داشت.
پل بی - ۱ کرج روز ۱۳ فروردین ۱۴۰۵ مورد حمله قرار گرفت
در جریان جنگ لفظی اخیر میان تهران و واشنگتن نیز موضوع حمله به زیرساختهای غیرنظامی بار دیگر پررنگ شده و انتشار گزارش نیویورکتایمز تنها ۴ روز پس از آخرین تهدید ترامپ، توجههای زیادی را در فضای شبکههای اجتماعی به خود جلب کرد. ترامپ اخیراً در یکی از اظهارات خود مدعی شد که «میتوانم بخش انرژی ایران را تنها در یک روز نابود کنم. فقط سه روز زمان میبرد تا بخش انرژی، صنعت و زیرساختهای ایران را بهطور کامل نابود کنیم.»
واکنش قالیباف به گزارش نیویورکتایمز
رئیس مجلس در شبکه ایکس، واکنشی تند به گزارش روزنامه نیویورکتایمز نشان داد. قالیباف با بازنشر این گزارش، در پستی به زبان انگلیسی نوشت: «در حال زمینهچینی برای دور بعدی حملات به زیرساختهای غیرنظامی، کارشناسان آنها به نیویورکتایمز میگویند سدهای نزدیک به سایتهای موشکی ایران، کاربری دوگانه (نظامی-غیرنظامی) دارند. بسیار خب. قانون جدید: هر سد، بندر یا نیروگاهی که در نزدیکی یک پایگاه آمریکایی یا اسرائیلی قرار دارد، دارای کاربری دوگانه است. ما فقط منطق خودتان را به همان شکل و بدون دخل و تصرف به کار میبریم.»
عقبنشینی کارشناسان بعد از واکنشهای منفی
بعضی کارشناسانی که با نیویورکتایمز در این مورد مصاحبه کرده بودند یا تحقیقات و اظهارات پیشینشان مورد استفاده نویسندگان قرار گرفته بود، پس از واکنشهای منفی به این گزارش، در پستهای مختلفی تأکید کردند که این نظریه را بهصورت قطعی تأیید نمیکنند و حامی حمله به زیرساختهای نظامی نیستند. نکته جالب توجه این است که اظهارات واکنشی این کارشناسان و تأکید بر عدم حمایت از حمله به سدها نیز در شبکههای اجتماعی فضا را تغییر نداد و این پستها با واکنشهای منفی دیگری مواجه شدند.
نیما شکری، استاد دانشگاه صنعتی هامبورگ که در این گزارش به تحقیقات او استناد شده است، بامداد سهشنبه در شبکه ایکس پستی منتشر کرد و نوشت: «میخواهم موضعم را درباره گزارش اخیر نیویورکتایمز درباره سدسازی در ایران روشن کنم: نزدیکی سدها به اهداف نظامی، دلیل ساخت آن سدها را اثبات نمیکند و حمله به آنها را هم توجیه نمیکند.»
او همچنین تأکید کرد که در گزارش نیویورکتایمز از حمله به سدها یا زیرساختهای آبی حمایت نشده است و افزود: «بهصراحت میگویم که با حمله به سدها و زیرساختهای آبی غیرنظامی، فارغ از اینکه چه کسی دست به این حملات بزند، بهشدت مخالفم. چنین حملاتی جان انسانها، امنیت آب و غذا و زیستبومها را به خطر میاندازد.»
امیر آقاکوچک، استاد دانشگاه کالیفرنیا در ارواین نیز شرایطی مشابه شکری دارد. او در پستی نوشت: «سدها و زیرساختهای آبی برای زندگی غیرنظامیان ضروریاند و هرگز نباید هدف حملات نظامی قرار گیرند. صرفنظر از موقعیت جغرافیایی یا اهمیت راهبردی احتمالی آنها، نباید نقش اصلیشان در تأمین آب و انرژی، امنیت غذایی و پایداری محیط زیست را نادیده گرفت.»
این استاد دانشگاه ایرانی-آمریکایی تأکید کرد: «حفاظت از این منابع حیاتی، فارغ از ملاحظات سیاسی یا درگیریها، باید در اولویت باشد.»
کاوه مدنی، معاون سابق سازمان حفاظت از محیط زیست ایران و رئیس فعلی مؤسسه آب، محیط زیست و سلامت دانشگاه سازمان ملل متحد نیز که از تحقیقات و اظهارات او در این گزارش استفاده شده است، پستی در شبکه ایکس منتشر کرد و واکنشی تند به گزارش نیویورکتایمز داشت.
