آیا اینترنت ایران واقعاً ارزان است؟ بررسی تأثیر تعرفه اینترنت بر کیفیت شبکه، سرمایه‌گذاری اپراتورها، توسعه فیبر نوری و اینترنت 5G.
فهرست مطالب
ارزان بودن اینترنت در ایران همواره یکی از موضوعات بحث‌برانگیز حوزه ارتباطات بوده است؛ اما آیا پایین بودن قیمت اینترنت به معنای دسترسی مطلوب کاربران به خدمات ارتباطی است؟
به گزارش سرویس اخبار داخلی تکناک، فرامرز رستگار، دبیر سندیکای صنعت مخابرات ایران، معتقد است پایین بودن تعرفه‌های ارتباطی، در کنار سایر عوامل، می‌تواند توان سرمایه‌گذاری اپراتورها را کاهش دهد و بر کیفیت شبکه و روند توسعه زیرساخت‌های دیجیتال کشور تأثیر بگذارد.
قیمت اینترنت در ایران؛ ارزان اما با چه کیفیتی؟
به گزارش سیتنا، فرامرز رستگار با اشاره به پیگیری‌های ۱۰ سال گذشته سندیکای صنعت مخابرات ایران برای اصلاح تعرفه‌های ارتباطی، تأکید کرد که ارزان بودن اینترنت به‌تنهایی نمی‌تواند تضمین‌کننده توسعه ارتباطات باشد.
به گفته وی، ایران از نظر هزینه اینترنت نسبت به درآمد، در زمره کشورهای دارای اینترنت ارزان قرار داشته است؛ با این حال، این مزیت لزوماً به بهبود جایگاه کشور در شاخص توسعه فناوری اطلاعات و ارتباطات (IDI) منجر نشده است.
شاخص IDI علاوه بر استطاعت‌پذیری خدمات، مؤلفه‌هایی مانند سرعت، کیفیت، پهنای باند، ضریب نفوذ و توسعه زیرساخت‌های ثابت و سیار را نیز در نظر می‌گیرد. بنابراین، ارزیابی قیمت اینترنت بدون توجه به کیفیت و پایداری اتصال، تصویر کاملی از وضعیت بازار ارائه نمی‌دهد.
تعرفه اینترنت و کاهش توان سرمایه‌گذاری اپراتورها
یکی از محورهای اصلی انتقاد به ساختار فعلی تعرفه‌گذاری، محدود شدن منابع مالی اپراتورها برای توسعه شبکه است. رستگار می‌گوید بخش قابل توجهی از تجهیزات مخابراتی، از جمله تجهیزات رادیویی، فیبر نوری و مسیریاب‌ها، هزینه‌های ارزی دارند؛ در حالی که درآمد اپراتورها به ریال دریافت می‌شود.
بر اساس اظهارات دبیر سندیکای صنعت مخابرات ایران، درآمد متوسط اپراتورها به ازای هر مشترک (ARPU) به کمتر از یک تا ۱.۵ دلار رسیده است. چنین شرایطی می‌تواند تأمین منابع مورد نیاز برای نوسازی شبکه، توسعه اینترنت نسل پنجم (5G) و گسترش فیبر نوری تا منازل و کسب‌وکارها (FTTH) را دشوارتر کند.
از سوی دیگر، سهم اینترنت ثابت از بازار پهن‌باند کشور، طبق ارقام مطرح‌شده از سوی رستگار، به کمتر از ۱۵ تا ۲۰ درصد رسیده است؛ وضعیتی که اهمیت توسعه اینترنت ثابت و کاهش فشار بر شبکه‌های سیار را برجسته می‌کند.
آیا اینترنت ارزان به معنای اینترنت مقرون‌به‌صرفه است؟
پاسخ به این پرسش به دو عامل وابسته است: هزینه‌ای که کاربر می‌پردازد و کیفیت خدمتی که دریافت می‌کند. اینترنت ارزان با سرعت پایین، قطعی مکرر یا محدودیت ظرفیت، الزاماً به معنای دسترسی مقرون‌به‌صرفه نیست؛ زیرا کیفیت نامطلوب می‌تواند هزینه‌های زمانی و اقتصادی بیشتری به کاربران و کسب‌وکارها تحمیل کند.
رستگار همچنین هشدار داده است که محدودیت سرمایه‌گذاری در زیرساخت‌های ارتباطی می‌تواند بر توسعه خدمات ابری، مراکز داده و دولت الکترونیک اثر بگذارد. این خدمات برای عملکرد مطلوب به شبکه‌ای پایدار، امن و پرسرعت نیاز دارند.
اصلاح تعرفه اینترنت؛ راهکار یا انتقال هزینه به مردم؟
اصلاح تعرفه‌های اینترنت، از نگاه فعالان صنعت مخابرات، می‌تواند منابع لازم برای توسعه زیرساخت‌ها را تقویت کند؛ اما افزایش قیمت به‌تنهایی تضمین‌کننده بهبود کیفیت نیست. اثربخشی این سیاست به شفافیت هزینه‌ها، نظارت بر عملکرد اپراتورها و هدایت درآمدهای جدید به سمت توسعه شبکه بستگی دارد.
در کنار آن، حمایت هدفمند از خانوارهای کم‌درآمد می‌تواند مانع کاهش دسترسی اقشار آسیب‌پذیر به اینترنت شود.
در نهایت، پاسخ به این پرسش که آیا قیمت اینترنت در ایران ارزان است، صرفاً در رقم تعرفه‌ها خلاصه نمی‌شود. معیار اصلی، تناسب هزینه پرداختی با کیفیت، سرعت و پایداری خدمات است؛ معیاری که تحقق آن به سیاست‌گذاری متوازن، سرمایه‌گذاری پایدار و نظارت مؤثر بر بازار ارتباطات نیاز دارد./سیتنا