اقتصاد‌آنلاین: دولت با اجرای طرح جمع‌آوری کارت‌های سوخت جایگاه‌ها و بازنگری فصلی نرخ سوم بنزین، تغییرات جدیدی را در شیوه توزیع و قیمت‌گذاری سوخت دنبال می‌کند.
گروه اقتصاد، در ماه‌های اخیر و هم‌زمان با افزایش ناترازی بنزین و چالش‌های تأمین سوخت در کشور، دولت مجموعه‌ای از طرح‌ها و سیاست‌های جدید را با هدف مدیریت مصرف، کاهش قاچاق و ساماندهی توزیع فرآورده‌های نفتی در دستور کار قرار داده است. تغییر ساختار سهمیه‌بندی و محدودیت استفاده از کارت‌های آزاد جایگاه‌ها از جمله این اقدامات است. در تازه‌ترین تحول، موضوع جمع‌آوری کارت‌های سوخت جایگاه‌داران به سراسر کشور گسترش یافته و جزئیات تصمیم جدید دولت درباره نحوه سوخت‌گیری، سهمیه بنزین و شرایط استفاده از کارت‌های شخصی مورد توجه رانندگان قرار گرفته است.
جمع‌آوری کارت سوخت جایگاه‌ها در سراسر کشور کلید خورد
محمدجعفر قائم‌پناه، معاون اجرایی رئیس‌جمهور، از برنامه دولت برای جمع‌آوری تدریجی کارت‌های سوخت آزاد جایگاه‌داران در سراسر کشور خبر داد. وی با اشاره به ضرورت مدیریت مصرف سوخت و مقابله با قاچاق بنزین اعلام کرد که کارت‌های سوخت جایگاه‌داران به‌صورت مرحله‌ای و استان‌به‌استان جمع‌آوری خواهند شد.
به گفته قائم‌پناه، این طرح تاکنون در ۱۲ استان اجرا شده و قرار است دامنه آن به سایر استان‌های کشور نیز گسترش پیدا کند. بر این اساس، سیاست جدید دولت کاهش وابستگی رانندگان به کارت‌های اضطراری جایگاه‌ها و استفاده بیشتر از کارت سوخت شخصی است. با اجرای این برنامه، رانندگان باید برای تأمین بنزین موردنیاز خود بیش از گذشته به سهمیه اختصاص‌یافته به کارت شخصی خودرو متکی باشند.
کارت سوخت جایگاه‌ها تاکنون در کدام استان‌ها جمع‌آوری شده است؟
بر اساس اعلام شرکت ملی پخش فرآورده‌های نفتی، محدودیت استفاده از کارت‌های اضطراری جایگاه‌ها تاکنون در استان‌های هرمزگان، آذربایجان شرقی، آذربایجان غربی، خراسان رضوی، خراسان شمالی، خراسان جنوبی، اردبیل، یزد، کردستان، کرمان و سیستان و بلوچستان اعمال شده است.
در این مناطق، استفاده از کارت آزاد جایگاه‌ها با محدودیت همراه شده و رانندگان باید برای سوخت‌گیری در اولویت از کارت سوخت شخصی خود استفاده کنند.
با توجه به اعلام قائم‌پناه درباره اجرای طرح در ۱۲ استان، دامنه اجرای این سیاست از مرحله اولیه فراتر رفته است؛ با این حال، فهرست تکمیلی استان‌های مشمول هنوز به‌صورت تفصیلی اعلام نشده است.
نرخ سوم بنزین هر فصل تغییر می‌کند؟
اسماعیل سقاب اصفهانی، رئیس سازمان بهینه‌سازی و مدیریت راهبردی انرژی، روز گذشته درباره تغییرات فصلی قیمت بنزین اعلام کرد که بر اساس مصوبه دولت، نرخ سوم بنزین باید هر فصل مورد بازنگری قرار بگیرد. به این ترتیب، قیمت ۱۰ هزار تومانی بنزین در این سازوکار ثابت و دائمی نیست و امکان تغییر آن متناسب با شرایط و نرخ خرید پالایشگاهی وجود دارد؛ با این حال، بازنگری فصلی به معنای افزایش قطعی قیمت در ابتدای هر فصل نیست و زمان و میزان تغییر احتمالی این نرخ هنوز مشخص نشده است.
بعد از حذف کارت آزاد جایگاه‌ها چگونه سوخت‌گیری کنیم؟
یکی از مهم‌ترین ابهامات رانندگان، نحوه سوخت‌گیری پس از جمع‌آوری کارت‌های آزاد جایگاه‌ها و به‌ویژه وضعیت خودروها پس از اتمام سهمیه ماهانه است.
با اجرای این طرح، کارت سوخت شخصی نقش اصلی را در سوخت‌گیری خودروها بر عهده خواهد داشت. به همین دلیل، رانندگان باید هنگام مراجعه به جایگاه‌ها کارت سوخت خودروی خود را همراه داشته باشند و پیش از سفر نیز از میزان سهمیه باقی‌مانده اطمینان پیدا کنند.
از سوی دیگر، بر اساس توضیحات شرکت ملی پخش فرآورده‌های نفتی، کارت‌های اضطراری به‌طور کامل از چرخه سوخت‌گیری حذف نشده‌اند و دسترسی به آن‌ها در جایگاه‌های منتخب، مسیرهای پرتردد و شرایط ضروری پیش‌بینی شده است تا مسافران و خودروهای عبوری با مشکل مواجه نشوند.
بنابراین، جمع‌آوری کارت‌های آزاد به معنای قطع کامل امکان سوخت‌گیری پس از اتمام سهمیه شخصی نیست، اما رانندگان دیگر نمی‌توانند مانند گذشته به استفاده معمول و بدون محدودیت از کارت جایگاه‌ها متکی باشند.
قیمت بنزین ۱۵۰۰ و ۳۰۰۰ تومانی افزایش می‌یابد؟
فاطمه مهاجرانی، سخنگوی دولت، درباره احتمال تغییر نرخ بنزین اعلام کرده است که قیمت بنزین ۱۵۰۰ و ۳۰۰۰ تومانی تغییری نخواهد کرد. به گفته وی، هرگونه تصمیم‌گیری درباره اصلاح قیمت‌ها پیش از اجرا به اطلاع مردم خواهد رسید و دولت در این زمینه با جامعه گفت‌وگو می‌کند.
مهاجرانی همچنین تأکید کرده است که منابع حاصل از اصلاحات ساختاری در حوزه انرژی، صرف بهبود معیشت مردم و تأمین کالابرگ خواهد شد. وی درباره وضعیت مصرف سوخت در آبان‌ماه نیز گفته است که برخلاف پیش‌بینی رشد ۶ درصدی مصرف، در عمل کاهش ۳ درصدی ثبت شده است؛ موضوعی که از نظر سخنگوی دولت نشان‌دهنده همراهی مردم در مدیریت مصرف انرژی است.
نرخ چهارم بنزین برای کدام رانندگان پیشنهاد شد؟
در کنار تغییرات مربوط به سهمیه‌بندی و جمع‌آوری کارت‌های آزاد، پیشنهاد تعیین نرخ چهارم بنزین نیز مطرح شده است؛ پیشنهادی که با هدف پاسخگویی به نیاز افرادی ارائه شده که در برخی مواقع به سوخت بیشتری از سهمیه‌های فعلی احتیاج دارند.
رضا نواز، سخنگوی صنف جایگاه‌های سوخت کشور، با اشاره به این پیشنهاد اعلام کرده است که حدود ۸ درصد مردم ممکن است در طول ماه یک یا چند بار به استفاده از نرخ چهارم بنزین نیاز پیدا کنند. در مقابل، حدود ۹۲ درصد مصرف‌کنندگان همچنان با سه نرخ فعلی سوخت‌گیری خواهند کرد.
به گفته وی، افرادی که به دلایلی مانند سفرهای داخلی یا افزایش مصرف خودرو به بنزین مازاد نیاز دارند، می‌توانند مخاطبان احتمالی این طرح باشند.
نواز همچنین تأکید کرده است که تعیین قیمت‌های نجومی برای نرخ چهارم منطقی نیست و باید میان قیمت سوخت و نیاز مصرف‌کننده تناسب وجود داشته باشد.
با این حال، این موضوع هنوز در حد پیشنهاد کارشناسی است و تصمیم قطعی درباره قیمت، زمان اجرا و جزئیات نرخ چهارم بنزین اعلام نشده است.
سهمیه جبرانی بنزین به چه کسانی تعلق می‌گیرد؟
هم‌زمان با اعلام جمع‌آوری کارت‌های سوخت جایگاه‌داران، موضوع اختصاص سهمیه جبرانی به برخی گروه‌های شغلی نیز مطرح شده است.
قائم‌پناه اعلام کرده است که برای معلمان، صیادان و کادر درمان سهمیه جبرانی بنزین در نظر گرفته می‌شود. این تصمیم با توجه به نیاز برخی از این گروه‌ها به تردد بیشتر و استفاده مستمر از وسایل نقلیه اتخاذ شده است.
با این حال، تاکنون جزئیات میزان سهمیه جبرانی، نحوه اختصاص آن، زمان شارژ و شرایط شناسایی مشمولان اعلام نشده است. بنابراین، میزان بنزین اضافه‌ای که به هر یک از این گروه‌ها تعلق می‌گیرد و سازوکار دریافت آن همچنان نیازمند اطلاع‌رسانی رسمی مسئولان است.