تحریریه آوش/ پیروزی دموکرات‌ها در سنا عمدتا حاصل تصاحب هفت کرسی متعلق به جمهوری‌خواهان در ایالت‌های تگزاس، کانزاس، کارولینای جنوبی، کارولینای شمالی، آیووا، اوهایو و مین بوده است؛ ایالت‌هایی که برخی از آن‌ها برای چندین دهه در انتخابات سنا به نامزدهای دموکرات رأی نداده بودند
انتخابات میان‌دوره‌ای سوم نوامبر ۲۰۲۶ آمریکا با پیروزی گسترده حزب دموکرات و شکست جمهوری‌خواهان در شماری از پایگاه‌های سنتی آنان به پایان رسید. انتخاباتی که نه تنها کنترل هر دو مجلس کنگره را از دست حزب جمهوری‌خواه خارج کرد، بلکه نشان داد نارضایتی از وضعیت اقتصادی، ادامه جنگ با ایران و عملکرد دولت دونالد ترامپ، معادلات سیاسی آمریکا را در فاصله تنها دو سال پس از پیروزی او در انتخابات ریاست‌جمهوری ۲۰۲۴ دگرگون کرده است. در حالی که نامزدهای دموکرات در ایالت‌هایی مانند تگزاس، کانزاس و کارولینای جنوبی به پیروزی‌های تاریخی دست یافته‌اند، نتایج نظرسنجی‌ها نیز حاکی از آن است که بخش بزرگی از رأی‌دهندگان خواستار محدود شدن قدرت رئیس‌جمهور و افزایش نظارت کنگره بر کاخ سفید هستند.
دموکرات‌ها هر دو مجلس را تصاحب کردند
بر اساس نتایج اعلام‌شده تا صبح چهارشنبه چهارم نوامبر، دموکرات‌ها با کسب دست‌کم ۵۴ کرسی در سنا، با احتساب دو سناتور مستقل همسو با این حزب، اکثریت مجلس بالای کنگره را به دست آورده‌اند و جمهوری‌خواهان نیز تاکنون ۴۴ کرسی را در اختیار دارند. در زمان تنظیم این گزارش، سرنوشت دو رقابت در ایالت‌های آلاسکا و می‌سی‌سی‌پی همچنان نامشخص است، اما نتیجه آن‌ها تغییری در اکثریت دموکرات‌ها ایجاد نخواهد کرد.
پیروزی دموکرات‌ها در سنا عمدتا حاصل تصاحب هفت کرسی متعلق به جمهوری‌خواهان در ایالت‌های تگزاس، کانزاس، کارولینای جنوبی، کارولینای شمالی، آیووا، اوهایو و مین بوده است؛ ایالت‌هایی که برخی از آن‌ها برای چندین دهه در انتخابات سنا به نامزدهای دموکرات رأی نداده بودند. در مجلس نمایندگان نیز دموکرات‌ها با عبور از حد نصاب ۲۱۸ کرسی، اکثریت را به دست آورده‌اند و شمار کرسی‌های قطعی آنان تا صبح چهارشنبه به ۲۲۸ رسیده بود.
نتایج انتخابات فرمانداری‌ها نیز از گسترش این موج حکایت دارد؛ به‌طوری که دموکرات‌ها توانسته‌اند پنج فرمانداری تحت کنترل جمهوری‌خواهان را در ایالت‌های تگزاس، جورجیا، اوهایو، آیووا و نوادا تصاحب کنند. از مهم‌ترین نتایج می‌توان به شکست گرگ ابوت، فرماندار جمهوری‌خواه تگزاس، در برابر جینا هینوجوسا و پیروزی کیشا لنس باتمز در جورجیا اشاره کرد که به نخستین زن سیاه‌پوست منتخب فرمانداری در تاریخ آمریکا تبدیل شده است.
مهم‌ترین دغدغه‌های رای‌دهندگان
نظرسنجی‌های انجام‌شده از رای‌دهندگان نشان می‌دهد که مسائل اقتصادی و نگرانی از وضعیت دموکراسی، مهم‌ترین عوامل تعیین‌کننده رفتار انتخاباتی آمریکایی‌ها بوده‌اند. بر اساس نظرسنجی گسترده آسوشیتدپرس از حدود ۸۰ هزار رأی‌دهنده، نزدیک به ۴۰ درصد اقتصاد و حدود ۳۰ درصد وضعیت دموکراسی را مهم‌ترین مسئله پیش روی کشور دانسته‌اند، در حالی که تقریباً نیمی از شرکت‌کنندگان، هزینه‌های زندگی و فساد دولتی را عواملی تعیین‌کننده در انتخاب نامزدهای کنگره معرفی کرده‌اند.
در همین نظرسنجی، حدود دو سوم رأی‌دهندگان معتقد بوده‌اند که سیاست‌های ترامپ وضعیت اقتصادی کشور را بدتر کرده است و نزدیک به ۷۰ درصد نیز خواستار آن شده‌اند که کنگره نقش فعال‌تری در مهار قدرت رئیس‌جمهور ایفا کند. همچنین حدود ۴۰ درصد اعلام کرده‌اند که با هدف ابراز مخالفت با ترامپ رأی داده‌اند، در حالی که کمتر از ۲۰ درصد انگیزه اصلی خود را حمایت از او عنوان کرده‌اند.
جنگ آمریکا با ایران نیز برخلاف بسیاری از انتخابات پیشین، به یکی از عوامل مهم سیاسی تبدیل شده است. نتایج نظرسنجی خروج از حوزه‌های رأی‌گیری شبکه ان‌بی‌سی نشان می‌دهد که ۷۴ درصد رأی‌دهندگان، جنگ با ایران را عاملی مهم یا تعیین‌کننده در تصمیم انتخاباتی خود دانسته‌اند و نزدیک به ۶۳ درصد نیز معتقد بوده‌اند که تصمیم دولت برای استفاده از نیروی نظامی علیه ایران اشتباه بوده است. افزایش قیمت بنزین و سایر کالاها در نتیجه پیامدهای جنگ نیز باعث شده است که نارضایتی از سیاست خارجی دولت با نگرانی‌های اقتصادی رأی‌دهندگان پیوند بخورد.
بازگشت دموکرات‌ها و قدرت‌گیری جناح چپ
بزرگ‌ترین برنده انتخابات، حزب دموکرات است که پس از شکست در انتخابات ریاست‌جمهوری و کنگره در سال ۲۰۲۴، اکنون توانسته است کنترل قوه مقننه را بازپس گیرد و موقعیت خود را برای انتخابات ریاست‌جمهوری ۲۰۲۸ تقویت کند. اهمیت این موفقیت تنها به افزایش تعداد کرسی‌ها محدود نمی‌شود، زیرا دموکرات‌ها در بسیاری از حوزه‌هایی پیروز شده‌اند که دو سال پیش با اختلاف قابل‌توجهی به ترامپ رأی داده بودند.
با این حال، یکی از مهم‌ترین تحولات درون حزب دموکرات، موفقیت نامزدهای ترقی‌خواه و منتقد سیاست خارجی آمریکا بوده است. در میشیگان، عبدل السید، پزشک و مقام پیشین بهداشت عمومی، با شکست مایک راجرز جمهوری‌خواه به نخستین سناتور مسلمان تاریخ آمریکا تبدیل شد. او که از حامیان بیمه درمانی همگانی، محدود شدن نفوذ شرکت‌های بزرگ بر سیاست و توقف کمک‌های نظامی آمریکا به اسرائیل است، پیش‌تر نیز در انتخابات مقدماتی بر رقیب مورد حمایت بخش میانه‌روی حزب دموکرات غلبه کرده بود.
در تگزاس نیز جیمز تالاریکو با شکست کن پکستون، دادستان کل جمهوری‌خواه این ایالت، به نخستین دموکرات پیروز در انتخابات سنا در تگزاس از سال ۱۹۸۸ تبدیل شد. تالاریکو که از چهره‌های ترقی‌خواه با رویکردی مذهبی و مردم‌محور محسوب می‌شود، در جریان کارزار انتخاباتی خود مخالفت با جنگ طولانی‌مدت با ایران را با انتقاد از افزایش هزینه‌های زندگی و نفوذ ثروتمندان در سیاست پیوند زده بود.
پیروزی تروی جکسون در ایالت مین بر سوزان کالینز، سناتور باسابقه جمهوری‌خواه، و انتخاب پگی فلاناگن در مینه‌سوتا نیز نشان‌دهنده افزایش نفوذ چهره‌های متمایل به جناح چپ حزب دموکرات است. هر دو نامزد از منتقدان جنگ با ایران بوده‌اند و بر ضرورت کاهش هزینه‌های نظامی و تقویت حمایت‌های اجتماعی تأکید کرده‌اند. با وجود این، پیروزی چهره‌های میانه‌رو در ایالت‌هایی مانند کارولینای شمالی و کانزاس نشان می‌دهد که موج انتخاباتی دموکرات‌ها حاصل موفقیت مجموعه‌ای متنوع از گرایش‌های سیاسی بوده و نمی‌توان آن را صرفاً پیروزی جناح چپ دانست..
ترامپ، دولتش و جمهوری‌خواهان بزرگ‌ترین بازندگان بودند
مهم‌ترین بازنده سیاسی انتخابات را می‌توان دونالد ترامپ دانست که طی هفته‌های پایانی کارزار انتخاباتی، شخصا برای حمایت از نامزدهای جمهوری‌خواه وارد میدان شده و از رأی‌دهندگان خواسته بود تصور کنند نام او نیز روی برگه رأی قرار دارد. با وجود این، شکست شماری از نامزدهای مورد حمایت او نشان داده است که حمایت رئیس‌جمهور دیگر به‌تنهایی تضمین‌کننده پیروزی جمهوری‌خواهان نیست.
شکست جمهوری‌خواهان در تگزاس، کانزاس و کارولینای جنوبی اهمیت ویژه‌ای دارد. در تگزاس، حزب جمهوری‌خواه علاوه بر از دست دادن کرسی سنا، فرمانداری ایالت را نیز واگذار کرده است؛ در کانزاس، آدام همیلتون نخستین پیروزی دموکرات‌ها در انتخابات سنا از سال ۱۹۳۲ را رقم زده و در کارولینای جنوبی نیز آنی اندروز توانسته است دارلین گراهام، نامزد مورد حمایت ترامپ را شکست دهد.
در می‌سی‌سی‌پی، اگرچه نتیجه نهایی انتخابات سنا هنوز مشخص نشده است، رقابت بسیار نزدیک اسکات کولوم دموکرات با سیندی هاید اسمیت جمهوری‌خواه نیز نشانه دیگری از تضعیف موقعیت حزب جمهوری‌خواه در ایالت‌های به‌شدت محافظه‌کار به شمار می‌رود. تا صبح چهارشنبه، اختلاف دو نامزد به چند ده رأی کاهش یافته بود و نتیجه نهایی به شمارش آرای باقی‌مانده بستگی داشت.
در سطح دولت فدرال نیز نتایج انتخابات برای چهره‌هایی مانند پیت هگست، وزیر دفاع، مارکو روبیو، وزیر امور خارجه، اسکات بسنت، وزیر خزانه‌داری، و استیون میلر، از معماران اصلی سیاست‌های مهاجرتی کاخ سفید، پیامدهای سیاسی منفی به همراه خواهد داشت. اگرچه این افراد شخصاً نامزد انتخابات نبوده‌اند، نارضایتی رأی‌دهندگان از جنگ، افزایش قیمت‌ها، تعرفه‌های تجاری و سیاست‌های سخت‌گیرانه مهاجرتی، حوزه‌های اصلی مسئولیت آنان را مستقیماً در معرض انتقاد قرار داده است.
برای هگست و روبیو، مخالفت عمومی با ادامه جنگ ایران و احتمال افزایش نظارت کنگره بر تصمیمات نظامی و دیپلماتیک دولت چالشی جدی محسوب می‌شود؛ در مقابل، بسنت با فشارهای بیشتری درباره پیامدهای اقتصادی سیاست‌های تجاری و مالی کاخ سفید روبه‌رو خواهد شد و میلر نیز احتمالاً در مرکز تحقیقات کنگره درباره عملکرد نهادهای مهاجرتی قرار خواهد گرفت.
دو سال آینده؛ کنگره دموکرات در برابر کاخ سفید
با آغاز به کار کنگره جدید در سوم ژانویه ۲۰۲۷، دولت ترامپ برای نخستین بار در دوره دوم ریاست‌جمهوری خود با اکثریت مخالف در هر دو مجلس روبه‌رو خواهد شد؛ وضعیتی که می‌تواند روند تصویب قوانین، تأمین بودجه دولت و تأیید مقام‌های ارشد اجرایی و قضایی را به‌شدت تحت تأثیر قرار دهد.
دموکرات‌ها اعلام کرده‌اند که علاوه بر تلاش برای مقابله با افزایش هزینه‌های زندگی و بازگرداندن برخی حمایت‌های درمانی، قصد دارند از اختیارات نظارتی کنگره برای تحقیق درباره تصمیمات دولت، فعالیت‌های اقتصادی خانواده ترامپ، نحوه اجرای سیاست‌های مهاجرتی و مدیریت جنگ با ایران استفاده کنند. کمیته‌های تحت کنترل آنان قادر خواهند بود اسناد دولتی را مطالبه کنند، مقام‌های اجرایی را برای ادای شهادت احضار کنند و از طریق کنترل بودجه، محدودیت‌هایی بر اجرای برخی سیاست‌های کاخ سفید اعمال کنند
با این حال، بازپس‌گیری کنگره به معنای پایان قدرت اجرایی ترامپ نخواهد بود، زیرا رئیس‌جمهور همچنان از اختیار وتوی قوانین برخوردار است و دموکرات‌ها نیز اکثریت دوسوم لازم برای بی‌اثر کردن وتوی او را در اختیار ندارند. علاوه بر این، اختلافات میان جناح میانه‌رو و ترقی‌خواه حزب دموکرات ممکن است مانع شکل‌گیری موضعی واحد درباره برخی مسائل، به‌ویژه سیاست خارجی و هزینه‌های نظامی، شود.