حوزه/ پژوهشگر سطح ۴ مدرسه علمیه بقیة‌الله(عج) استان البرز و برگزیده جشنواره «بانوی کرامت»، در پژوهشی با تحلیل دیدگاه‌های علامه طباطبایی و فیض کاشانی، مفهوم شهادت را فراتر از میدان رزم، به عنوان الگویی جامع و زنده برای ایثار آگاهانه در تمامی عرصه‌های علمی، اجتماعی و فرهنگی بازتعریف کرده است.
به گزارش خبرگزاری حوزه، خانم طیبه قاسمی ابیازنی، پژوهشگر سطح ۴ مدرسه علمیه بقیة‌الله(عج) استان البرز و برگزیده بخش مقاله علمی در جشنواره «بانوی کرامت»، در پژوهشی تطبیقی با عنوان «مطالعه تطبیقی واژه شهادت از دیدگاه ملا محسن فیض کاشانی و علامه محمدحسین طباطبایی(رحمه‌الله علیهما)»، به بازتعریف مفهوم شهادت فراتر از میدان نبرد پرداخته و آن را به عنوان الگویی پویا و کاربردی برای تمامی عرصه‌های زندگی فردی و اجتماعی معرفی کرده است.
این پژوهشگر حوزوی در گفت‌وگویی، ابعاد و دستاوردهای علمی و تربیتی اثر خود را این‌گونه تشریح کرد:
چه گره‌ای در واقعیت جامعه و خانواده باعث شد این موضوع را برای پژوهش انتخاب کنید؟
آنچه مرا به این موضوع کشاند، یک دوگانگی در جامعه بود؛ از یک سو همه در برابر مقام شهیدان سر تعظیم فرود می‌آوریم و از سوی دیگر، نسل جوان شهادت را مفهومی دور از دسترس می‌بیند که گویی فقط به میدان جنگ تعلق دارد. این شکاف، در گفت‌وگوهای خانوادگی و پرسش‌های نوجوانان به‌روشنی دیده می‌شد. با توجه به تهاجم فرهنگی که سعی در سرد کردن روحیه ایثار دارد، ضرورت داشت نشان دهم که شهادت یک مفهوم زنده، چندبُعدی و متناسب با همه عرصه‌های زندگی است؛ مفهومی که اگر درست تبیین شود، می‌تواند از حصار کتاب‌ها بیرون بیاید و به الگویی عملی برای زندگی فردی و اجتماعی تبدیل شود.
آیا پژوهش شما یک تحقیق کاملاً نظری بود یا به یک راهکار عملیاتی و کاربردی رسیدید؟
این پژوهش در تحلیل نظری متوقف نماند. در مسیر مقایسه دیدگاه فیض کاشانی و علامه طباطبایی، به این نتیجه رسیدم که در قرآن، شهادت تنها به معنای «کشته شدن در میدان جنگ» نیست؛ بلکه هر ایثار آگاهانه در راه حق (چه در عرصه علم، فرهنگ، اجتماع و چه مبارزه با نفس) می‌تواند مصداقی از شهادت باشد. این یافته، خودبه‌خود یک راهکار عملیاتی ارائه می‌دهد: با این نگاه، معلم، پرستار، دانشمند، مادر و طلبه نیز می‌توانند در مسیر شهادت گام بردارند. بنابراین، این پژوهش به خوانشی زنده رسید که می‌تواند در تربیت نسل جوان و برنامه‌های آموزشی و فرهنگی به کار آید.
خروجی پژوهش شما چقدر قابلیتِ تبدیل‌شدن به محصول را دارد؟
این پژوهش ظرفیت بالایی برای تبدیل به محصولات متنوع دارد. مفهوم «شهادت» به عنوان گفتمانی زنده می‌تواند در قالب‌های متنوعی ارائه شود: کتابچه تبلیغی برای مبلغان، بسته آموزشی برای دوره‌های تربیتی و کارگاه‌های سبک زندگی اسلامی، محتوای رسانه‌ای شامل کلیپ‌های کوتاه، اینفوگرافیک و پادکست، و همچنین الگوی تربیتی برای مدارس، دانشگاه‌ها و حوزه‌ها با تأکید بر مسئولیت‌پذیری و جهاد علمی و فرهنگی. اگر این محتوا با زبانی هنرمندانه به نسل جوان منتقل شود، می‌تواند در زنده نگه‌داشتن گفتمان ایثار بسیار اثرگذار باشد.
اگر یک جمله خطاب به بانوان طلبه‌ای که هنوز تردید دارند وارد عرصه‌های جدی پژوهشی شوند داشته باشید، آن جمله چیست؟
خواهر طلبه عزیز! بدان که بزرگ‌ترین مانع در مسیر پژوهش، خود «تردید» است، نه کمبود توانایی. منتظر لحظه‌ای نباش که همه چیز مهیا شود؛ آن لحظه هرگز فرا نمی‌رسد. از همین امروز آغاز کن. پژوهش، مسیری تدریجی است، نه جهشی یک‌شبه. توکل به خدا و استمداد از اهل بیت را از یاد نبر؛ «تو فقط کافی است آغاز کنی؛ بال‌هایت را خدا باز خواهد کرد.
نقش جشنواره‌هایی مانند «بانوی کرامت» را در شکستن حصار پژوهش‌های تکراری و ورود به عرصه‌های نوآورانه چگونه می‌بینید؟
این جشنواره‌ها با ایجاد فضایی رقابتی و سالم، طلبه را از «منطقه امن» خود بیرون آورده و به جستجوی موضوعات تازه و روش‌های نو سوق می‌دهند. هنگامی که داوران برجسته آثار را ارزیابی می‌کنند، طلبه درمی‌یابد که پژوهش کلیشه‌ای جایی در عرصه علمی ندارد. این جشنواره‌ها الهام‌بخش، راهنما و مشوّق هستند و به‌تدریج فرهنگ پژوهش نوآورانه را نهادینه می‌کنند.