این مقاله به زبان ساده توضیح می‌دهد الماس چیست، برلیان چه تفاوتی با آن دارد , چرا یکی تراش دیگری محسوب می‌شود
الماس کانی طبیعی متشکل از کربن است و سخت‌ترین کانی طبیعی به شمار می‌رود اما برخلاف تصور رایج، برلیان سنگ مستقلی نیست و به نوعی تراش روی الماس گفته می‌شود. پس تا این‌جا باید متوجه شده باشید که با دو گونه معدنی مختلف روبه‌رو نیستیم. الماس از دل زمین استخراج می‌شود و تراش برلیان الگویی هندسی با 57 یا 58 وجه صیقلی است که برای هدایت نور و خلق بیشترین تلالو طراحی شده است. قبل از انتخاب نوع نگین و مدل پایه می‌توانید مقاله راهنمای خرید انگشتر طلا را بخوانید تا با آگاهی کامل از مشخصات فنی زیورآلات و عیار استاندارد راهی بازار شوید.
الماس چیست؟
الماس بلور خالص کربن در لایه‌های زمین است. به علت سختی زیاد در دو حوزه صنعت برشکاری و هنر ساخت جواهرات قیمتی کاربرد دارد. در همین بخش ویژگی‌های طبیعی الماس در قالب یک گوهر گرانبها و زمینه‌های کاربرد آن در بخش‌های فنی بررسی می‌کنیم.
الماس به‌عنوان یک سنگ قیمتی
الماس حاصل قرار گرفتن کربن خالص در دمای بیش از 1000 درجه سانتی‌گراد و فشارهای بسیار سنگین اعماق زمین ظرف میلیون‌ها سال است. این پیوند متراکم اتمی سختی مطلق 10 را در جدول موس پدید می‌آورد که بالاترین مقاومت بین تمام مواد طبیعی است.
سنگ‌های استخراج‌شده از معادن اول ظاهری مات و روغنی یا شبیه به سنگریزه‌های عادی دارند. یعنی درخشندگی ویژه‌ای ندارند. این کانی‌ها پس از طی کردن مسیرهای دشوار استخراج دسته‌بندی می‌شوند تا قابلیت‌های گوهرشناسی آنها سنجیده شود. ارزش تجاری الماس با توجه به معیارهایی مانند وزن قیراط، پاکی، رنگ و کیفیت تراش ارزیابی می‌شود.
کاربردهای الماس در صنعت و جواهرسازی
حجم اعظم الماس‌های استخراج‌شده در جهان به‌دلیل ویژگی‌هایی مانند سختی بالا، کاربرد صنعتی دارند. این الماس‌ها به عنوان سر مته‌های حفاری چاه‌های نفت یا دیسک‌های برش سنگ، ادوات برش لیزری و سمباده‌های دقیق تراشکاری به کار می‌روند. این ابزارها بدون هیچ عیب و ایرادی می‌توانند سخت‌ترین فلزات و بتن‌ها را شکل دهند.
تنها بخش کوچکی از بلورهای استخراج‌شده که شفافیت و پاکی بالایی دارند، راهی کارگاه‌های طلاسازی می‌شوند. برای چه کاری؟ برای آنکه روی زیورآلات نصب شوند. از طرفی برای ارزیابی عیار فلز طلا و سنجش خلوص پایه‌ای که گوهر روی آن سوار می‌شود، مطالعه مقاله سنگ محک طلا چیست و چگونه عیار طلا را مشخص می‌کند، را پیشنهاد می‌کنیم تا با شیوه‌های سنتی و علمی سنجش عیار در بازار آشنا شوید.
برلیان چیست؟
برلیان سبکی پیشرفته از تراش هندسی روی گوهرها است که برای انعکاس بیشتر پرتوهای نور به چشم ناظر طراحی شده است. حالا باید تاریخچه تراش برلیان روی الماس و علل علمی بازتاب پرتوهای نور را بررسی کنیم.
برلیان به‌عنوان یک نوع تراش روی الماس
واژه برلیان ریشه در زبان فرانسه دارد و به معنای درخشان است. این فرم در قرن 17 میلادی پدید آمد و در سال 1919 میلادی بر اساس روابط فیزیک نور و ریاضیات بازطراحی شد تا نور ورودی را به بهترین نحو بازتاب دهد. دانشمندان اپتیک در واقع، زوایای بازتابش را فرموله‌بندی کردند تا پرتوها در اعماق سنگ باقی نمانند.
یعنی برلیان اصلا یک کانی جداگانه نیست. بلکه شیوه برش مهندسی‌شده روی سنگ‌های قیمتی به شمار می‌آید. هر نوع سنگی حتی کوارتز یا شیشه را می‌توان با این الگو تراش داد اما در ادبیات رایج طلافروشان اصطلاح برلیان منحصرا برای الماس دارای تراش برلیان استفاده می‌شود.
ویژگی‌های تراش برلیان
یک نگین با تراش برلیان مدور از 57 یا 58 وجه هندسی صیقلی به اسم فاست تشکیل شده است. نمی‌خواهیم بحث را تخصصی کنیم اما باید بدانید این ساختار از سه قسمت تاج در بالا، کمربند در میانه و سندانچه در بخش باریک پایینی تشکیل می‌شود. شیب سطح‌ها به شکلی محاسبه شده است که شعاع‌های نور پس از ورود به گوهر دچار بازتاب داخلی کلی شوند و از سقف نگین برگردند.
این پدیده باعث درخشش سفید و پخش پرتوهای رنگین‌کمانی می‌شود. طراحی این شیب‌ها اجازه نمی‌دهد سنگ زیر نورهای مختلف کدر به نظر برسد. در ساخت زیورآلات مردانه هم از این درخشش بهره گرفته می‌شود و علاقه‌مندان می‌توانند طرح‌های متنوع را در دسته خرید انگشتر طلا مردانه مشاهده کنند.
فرق اصلی برلیان و الماس در چیست؟
فرق این دو مثل تفاوت سنگ مرمر استخراج‌شده از کوه با یک مجسمه صیقل‌خورده و ظریف است. در این قسمت می‌خواهیم به جایگاه سنگ مادر در برابر کاردستی تراشکار و نقش محاسبات هندسی در شکست نور بپردازیم.
الماس؛ سنگ خام و اصلی
الماس گوهر اولیه‌ای است که زمین آن را به وجود می‌آورد. یعنی هویتی کاملا طبیعی دارد. این کانی قبل از ورود به دست هنرمند، سطوح و زوایای منظمی ندارد و بدون عملیات تراش نوری بازتاب نمی‌دهد. وقتی کارشناسان ارزش بنیادی یک گوهر را بررسی می‌کنند، وزن قیراط و پاکی الماس را اندازه می‌گیرند. درک فرق برلیان و الماس در این مرحله روشن است چون الماس ماده خام ورودی به کارگاه است و به خودی خود جلوه درخشانی ندارد.
برلیان؛ نوع تراش روی سنگ الماس
برلیان پیکربندی نهایی و صفحات منشوری است که تراشکار با سایش دقیق روی سنگ الماس خلق می‌کند. تراشکار با حذف اضافات سنگ خام را به نگینی با هندسه متقارن تبدیل می‌کند. حتی موادی مثل زیرکونیای صنعتی هم قابلیت پذیرش این تراش را دارند. بنابراین برلیان نتیجه هنر تراشکاری روی گوهر است. اگر بدانید فرق برلیان و الماس چیست، مانع از آن می‌شود که تصور کنید این دو عبارت نشان‌دهنده دو سنگ مجزا هستند.
چرا برلیان درخشان‌تر دیده می‌شود؟
الماس نتراشیده نور را بدون هدایت مشخص از خود عبور می‌دهد اما تراش برلیان نور را به سمت تاج متمرکز می‌کند. زوایای دقیق فاست‌ها اجازه فرار نور از دیواره‌ها را نمی‌دهد و جلوه زیبایی ایجاد می‌کند. برای محاسبه درست ابعاد رکاب قبل از سوار کردن نگین مطالعه مقاله 4 روش اندازه‌گیری اندازه‌ی حلقه به همراه راهنمای سایز انگشتر را به شما پیشنهاد می‌دهیم.
انواع تراش برلیان
براساس فرم هندسی پایه تراش برلیان به مدل‌های گرد، مربعی، مستطیلی و شکل‌های فانتزی تقسیم می‌شود.
تراش برلیان گرد
تراش گرد محبوب‌ترین فرم در دنیا است که از 57 یا 58 فاست متقارن تشکیل می‌شود. این مدل به‌خاطر زاویه‌بندی استاندارد بیشترین انعکاس نور و تلالو رنگی را دارد. محاسبات هندسی این فرم در طول دهه‌ها استانداردسازی شده و نزدیک به 75 درصد الماس‌های جهان با همین فرم بریده می‌شوند تا در زیورآلات رسمی استفاده شوند.
تراش برلیان پرنسس
تراش پرنسس فرمی چهارگوش با گوشه‌های قائمه و تیز دارد که سال 1960 میلادی ابداع شد. این سبک بین 49 تا 78 فاست نوری دارد و بعد از فرم گرد بالاترین تلالو را دارد. امتیاز فنی این تراش کمترین میزان هدررفت وزن الماس خام در زمان اجرای برش است. هماهنگی اضلاع آن باعث جلوه جدید سنگ روی طلا می‌شود.
تراش برلیان زمرد
تراش زمردی برشی مستطیلی است که فاست‌های موازی و پله‌ای دارد. این سبک به جای درخشش نقطه‌ای جلوه‌ای شبیه به تالار آینه ایجاد می‌کند و پاکی درونی سنگ را برجسته می‌کند. خطوط کشیده آن نمایی کلاسیک ایجاد می‌کند.
سایر تراش‌های رایج
فرم‌های بیضی یا مارکیز و قلبی شکل‌های فانتزی برلیان هستند. فرم مارکیز با دو انتهای نوک‌تیز کشیدگی دست را بیشتر نمایان می‌کند. فرم قلبی در ساخت حلقه ازدواج کاربرد دارد. هنگام خرید ست حلقه طلا زنانه و مردانه ممکن است مدل‌های متنوعی با این نوع تراش ببینید.
اشتباهات رایج درباره فرق الماس و برلیان
بی‌اطلاعی از تعریف‌های طلاسازی باعث بروز اشتباهات مداوم در تفکیک سنگ طبیعی از شیوه برش شده است. شاید لازم باشد سه دسته از باورهای نادرست متداول بین خریداران را بررسی کنیم.
تصور نادرست اول این است که برلیان سنگی باارزش‌تر و جدا از الماس است. بسیاری از خریداران فکر می‌کنند فروشنده بین سنگ الماس و سنگ برلیان به آنها حق انتخاب می‌دهد اما گوهر اصلی در هر دو حالت الماس است و برلیان فقط شکل تراش آن به شمار می‌رود. درک فرق برلیان و الماس اثبات می‌کند که هیچ معدنی برای استخراج برلیان در جهان وجود ندارد و سنگ معدن همیشه الماس است.
باور اشتباه بعدی یکی دانستن برلیان با کریستال‌های بدلی و نگین‌های اتمی است. گاهی در بازار طلا به نگین‌های ارزان‌قیمت برلیان اتمی گفته می‌شود که خریدار را سردرگم می‌کند. نگین مصنوعی فقط یک کپی از هندسه تراش برلیان است. اما باید بدانید ساختار شیمیایی و مقاومت مکانیکی و ارزش الماس طبیعی را ندارد. این نگین‌های بدلی با گذشت زمان کدر می‌شوند و درخشش اولیه را از دست می‌دهند.
باور نادرست سوم این است که تصور شود هر قطعه الماس الزاما دارای تراش برلیان است. الماس می‌تواند با فرم‌های دیگری مانند تراش باگت، تراش پله‌ای یا فرم‌های قدیمی بریده شود. دانستن فرق برلیان و الماس دید درستی به خریداران موقع بررسی ویترین‌ها و خرید انگشتر طلا زنانه می‌بخشد تا نگین دلخواه با شناخت مشخصات فنی انتخاب شود.
جمع‌بندی
تسلط بر تفاوت سنگ معدنی و هنر دست تراشکار ابهامات خرید زیورآلات را از بین می‌برد. برلیان یک سنگ طبیعی مستقل نیست بلکه نام مدل مهندسی تراش روی الماس طبیعی با زوایای معین برای هدایت کامل نور است. ارزیابی دقیق فرق برلیان و الماس مشخص می‌کند که الماس سنگ خام اولیه و برلیان محصول ظریف تراشکار است. بنابراین مقایسه قیمتی میان آنها به‌عنوان دو متریال جداگانه درست نیست. ارزش یک قطعه طلا با نگین برلیان بر پایه وزن قیراط الماس، وضوح، خلوص رنگی و دقت تراش سنجیده می‌شود. در صورت افت کیفیت در هر یک از این عوامل قیمت آن تغییر زیادی پیدا می‌کند.
با درک این تفاوت‌ها خریدار در مراجعه به بازار دچار سردرگمی نمی‌شود و متناسب با سلیقه و بودجه خود دست به انتخاب می‌زند. نوع برش نقش اصلی را در تلالو و مقاومت و جلوه ظاهری قطعه بر عهده دارد. انتخاب فرم مناسب تراش هماهنگی بصری خوبی بین سنگ قیمتی و پایه طلا ایجاد می‌کند. در دسته خرید گردنبند طلا زنانه طرح‌های مختلفی از آویزهای نگین‌دار را می‌بینید.
منبع: دیجی‌کالا مگ