مدیرکل دفتر پایش و نظارت بر مصرف فرآوردههای سلامت سازمان غذا و دارو با هشدار نسبت به پیامدهای مصرف غیرمنطقی آنتیبیوتیکها گفت: تجویز و مصرف نامناسب این داروها از عوامل مهم گسترش مقاومت میکروبی است و میتواند اثربخشی درمان عفونتها را در آینده با چالش جدی مواجه کند.
به گزارش سلامت نیوز از سازمان غذا و دارو، نازیلا یوسفی به مناسبت آغاز هفته جهانی آگاهیبخشی درباره مقاومت میکروبی اظهار کرد: مقاومت میکروبی یکی از جدیترین تهدیدهای سلامت عمومی در جهان است که میتواند اثربخشی داروهای حیاتی را کاهش دهد و درمان عفونتهایی را که امروز بهراحتی قابل کنترل هستند، با دشواری مواجه کند. مصرف غیرمنطقی آنتیبیوتیکها، بهویژه تجویز نامناسب و بیش از نیاز این داروها، از عوامل مهم شکلگیری و گسترش مقاومت میکروبی است.
وی افزود: مسئله فقط میزان مصرف آنتیبیوتیکها نیست، بلکه نوع داروی انتخابشده و تناسب آن با نوع عفونت و شرایط بالینی بیمار نیز اهمیت اساسی دارد. مصرف آنتیبیوتیک باید بر اساس تشخیص صحیح، شواهد علمی و دستورالعملهای درمانی انجام شود. تجویز این داروها برای بیماریهای ویروسی مانند سرماخوردگی و آنفلوانزا نهتنها اثربخشی درمانی ندارد، بلکه به افزایش مقاومت میکروبی کمک میکند.
یوسفی با اشاره به طبقهبندی آنتیبیوتیکها در نظام AWaRe سازمان جهانی بهداشت تصریح کرد: این سازمان آنتیبیوتیکها را در سه گروه دسترسی، مراقبت و ذخیره دستهبندی کرده است. بر اساس توصیه سازمان جهانی بهداشت، حداقل ۷۰ درصد مصرف آنتیبیوتیکها باید به گروه دسترسی اختصاص داشته باشد؛ داروهایی که در صورت وجود ضرورت درمانی، برای درمان بسیاری از عفونتهای شایع انتخابهای اولویتدار محسوب میشوند.
وی ادامه داد: مصرف آنتیبیوتیکهای گروه مراقبت باید با احتیاط و نظارت بیشتری انجام شود و داروهای گروه ذخیره نیز برای درمان عفونتهای ناشی از میکروبهای مقاوم و شرایط خاص درمانی حفظ شوند.
مدیرکل دفتر پایش و نظارت بر مصرف فرآوردههای سلامت سازمان غذا و دارو با اشاره به وضعیت مصرف آنتیبیوتیکها در کشور گفت: بررسی الگوی مصرف نشان میدهد ترکیب مصرف این داروها در کشور با وضعیت مطلوب مورد انتظار سازمان جهانی بهداشت فاصله دارد و سهم بالای گروه مراقبت در مقایسه با گروه دسترسی، ضرورت بازنگری جدی در الگوی تجویز و مصرف آنتیبیوتیکها را نشان میدهد. این مسئله صرفاً یک موضوع آماری نیست، بلکه شاخصی مهم برای ارزیابی کیفیت مصرف این داروها و ضرورت مداخله هدفمند در نظام تجویز و درمان است.
یوسفی با اشاره به شعار امسال سازمان جهانی بهداشت با عنوان «سلامت یکپارچه، اقدام یکپارچه؛ همین حالا برای مهار مقاومت میکروبی اقدام کنیم» خاطرنشان کرد: مقاومت میکروبی محدود به حوزه سلامت انسان نیست و سلامت حیوانات، نظام تولید غذا و محیط زیست نیز در شکلگیری و انتشار آن نقش دارند. بنابراین مقابله با این تهدید نیازمند همکاری هماهنگ بخشهای مختلف، از جمله نظام سلامت، دامپزشکی، کشاورزی و محیط زیست است.
وی افزود: مدیریت مصرف آنتیبیوتیکها در کنار پیشگیری از عفونتها، تشخیص صحیح و مدیریت پسماندهای دارویی باید بهعنوان اجزای یک برنامه جامع دنبال شود. مقابله با مقاومت میکروبی تنها با کاهش مصرف دارو محقق نمیشود، بلکه به اصلاح شیوه تجویز و مصرف در همه بخشهای مرتبط نیاز دارد.
یوسفی تأکید کرد: هدف از مدیریت مصرف آنتیبیوتیکها، صرفاً کاهش مصرف نیست، بلکه اطمینان از انتخاب صحیح دارو، تجویز بهموقع و مصرف متناسب با نیاز واقعی بیمار است. حفظ اثربخشی آنتیبیوتیکها نیازمند مسئولیتپذیری همه ارکان نظام سلامت و مشارکت مردم است؛ چرا که اثربخشی این داروها سرمایهای برای سلامت امروز و نسلهای آینده محسوب میشود
