محدودیت ترکیه برای کشنده‌ها: ترکیه از ۱۴ اکتبر ۲۰۲۶ مقررات جدیدی را برای عبور و ارسال برخی کشنده‌ها از قلمرو این کشور اجرایی می‌کند.
محدودیت ترکیه برای کشنده‌ها: ترکیه از ۱۴ اکتبر ۲۰۲۶ (۲۲ مهر ۱۴۰۵) مقررات جدیدی را برای عبور و ارسال برخی کشنده‌ها از قلمرو این کشور اجرایی می‌کند. مقرراتی که به‌ویژه برای فعالان حمل‌ونقل بین‌المللی مرتبط با ایران اهمیت دارد. اما آیا این تصمیم به معنای ممنوعیت عبور کشنده‌های خالی ایرانی از مسیرهای زمینی ترکیه است؟ پاسخ کوتاه این است: نه. مقررات جدید روی دسته‌ای از وسایل نقلیه تمرکز دارد که «خودشان کالا محسوب می‌شوند» و تحت رویه ترانزیت گمرکی به کشورهای ثالث فرستاده می‌شوند؛ نه کامیون‌هایی که در حال انجام عملیات حمل‌ونقل بین‌المللی هستند.
بیت‌ران، محسن هاتفی: بر اساس اطلاعیه منتشرشده از سوی انجمن بین‌المللی حمل‌ونقل ترکیه (UND) در تاریخ ۸ اکتبر ۲۰۲۶، ضوابط جدیدی برای کشنده‌هایی اعلام شده که خودشان به‌عنوان کالا شناخته می‌شوند و تحت رویه ترانزیت گمرکی به کشورهای دیگر ارسال می‌شوند. در این اطلاعیه، علاوه بر محدودیت عبور زمینی، به شرایط ارسال از طریق پایانه‌های دریایی رو-رو و نحوه تعیین کشور و گمرک مقصد نیز اشاره شده‌است.
با توجه به اهمیت مسیر ترکیه در حمل‌ونقل بین‌المللی، بررسی دقیق این اطلاعیه ضروری است. به‌خصوص اینکه برداشت نادرست از آن می‌تواند این تصور را ایجاد کند که تمام کامیون‌های خالی ایرانی از چند روز دیگر امکان عبور از ترکیه را نخواهند داشت.
چرایی محدودیت ترکیه برای کشنده‌ها
طبق توضیحات منتشرشده در اطلاعیه UND، مبنای تصمیم جدید به مشکلاتی مربوط می‌شود که در روند ترانزیت برخی کشنده‌ها از خاک ترکیه به وجود آمده‌است.
بر اساس اطلاعات ارائه‌شده از سوی مراجع گمرکی ترکیه، تعدادی از کشنده‌هایی که تحت رویه ترانزیت گمرکی جابه‌جا می‌شدند، در مهلت تعیین‌شده به گمرک مقصد درج‌شده در اسناد خود مراجعه نکرده‌اند. در برخی موارد نیز مسیر حرکت تغییر کرده و این وسایل نقلیه از گذرگاه‌های مرزی دیگری خارج شده‌اند. گذرگاه‌هایی که در اسناد ترانزیتی به‌عنوان مقصد ثبت نشده‌بودند.
از نگاه مقام‌های گمرکی ترکیه، چنین وضعیتی کنترل و شناسایی کشنده‌ها را دشوار می‌کند. همچنین در این اطلاعیه به این موضوع اشاره شده که به دلیل ماهیت این دسته از محموله‌ها، امکان پلمب‌کردن آن‌ها مانند بسیاری از کالاهای معمول ترانزیتی وجود ندارد. به همین دلیل، عبور زمینی آن‌ها می‌تواند مخاطراتی در زمینه نظارت گمرکی و مقابله با قاچاق ایجاد کند و به افزایش ازدحام در گذرگاه‌های مرزی منجر شود. بر همین اساس، ترکیه تصمیم گرفته است ضوابط مشخص‌تری برای ارسال این کشنده‌ها در نظر بگیرد.
محدودیت ترکیه برای کشنده‌ها: مقررات جدید از چه تاریخی اجرایی می‌شود؟
طبق اطلاعیه انجمن حمل‌ونقل ترکیه، مقررات جدید از ۱۴ اکتبر ۲۰۲۶، برابر با ۲۲ مهر ۱۴۰۵ اجرایی خواهد شد.
موضوع اصلی این مقررات، کشنده‌هایی هستند که خودشان محموله محسوب می‌شوند و تحت رویه ترانزیت گمرکی به کشورهای ثالث ارسال می‌شوند؛ چه با حرکت روی چرخ‌های خودشان و چه در شرایطی که با وسیله نقلیه دیگری جابه‌جا شوند.
بنابراین، برای درک درست این تصمیم باید میان کشنده‌ای که به‌عنوان کالا حمل می‌شود و کامیونی که پس از تخلیه بار به مسیر خود ادامه می‌دهد، تفاوت قائل شد.
جزئیات کامل محدودیت ترکیه برای کشنده‌ها
۱. ممنوعیت عبور زمینی برای کشنده‌هایی که خودشان کالا محسوب می‌شوند
بر اساس بند نخست اطلاعیه، ارسال کشنده‌هایی که خودشان کالا محسوب می‌شوند و تحت رویه ترانزیت به کشورهای ثالث فرستاده می‌شوند، باید از طریق گمرکاتی انجام شود که خدمات گمرکی حمل دریایی رو-رو (Ro-Ro) ارائه می‌کنند.
در نتیجه، عبور این دسته از کشنده‌ها تحت رویه ترانزیت از یک مرز زمینی ترکیه به مقصد کشور ثالث مجاز نخواهد بود.
در عین حال، اطلاعیه به یک وضعیت متفاوت نیز اشاره می‌کند: اگر کشنده به‌عنوان بار روی یک وسیله نقلیه حمل‌ونقل دیگر جابه‌جا شود، انتقال آن از مسیر مرز زمینی می‌تواند با رعایت شرایط اعلام‌شده، از جمله برخورداری وسیله حمل از مجوز معتبر، انجام شود.
۲. محدودیت مرتبط با ایران و چند کشور دیگر
یکی از بخش‌های مهم این اطلاعیه برای فعالان حمل‌ونقل ایرانی، بند دوم آن است. در این بند به ایران، افغانستان، ازبکستان، ترکمنستان، قزاقستان و قرقیزستان اشاره شده است.
بر اساس متن اطلاعیه، اگر شرکت گیرنده درج‌شده در کارنه تیر (TIR Carnet) یا اظهارنامه ترانزیت در یکی از این کشورها مستقر باشد، یا کشور مقصد یکی از کشورهای نام‌برده باشد، ارسال کشنده از گمرکات رو-رو به گمرک مقصد تحت شرایط تعیین‌شده در این بند مجاز نخواهد بود.
این بخش نشان می‌دهد که مقررات جدید صرفاً به انتخاب مسیر عبور محدود نیست و اطلاعات مربوط به گیرنده و مقصد نیز در تصمیم گمرکی نقش دارد.
۳. محدودیت در ارسال به مقصد ترکیه از گمرکات رو-رو
بند سوم اطلاعیه به شرایطی مربوط می‌شود که کشور مقصد در اسناد ترانزیتی ترکیه، خود این کشور باشد، اما گمرک مقصد به‌عنوان یک گذرگاه مرزی زمینی تعیین شده باشد. در این شرایط، ارسال کشنده از گمرکات رو-رو به گمرک مقصد مجاز نخواهد بود.
۴. ضرورت تطابق کشور مقصد و گمرک مقصد
مطابق جمع‌بندی اطلاعیه، اطلاعات «کشور مقصد» و «گمرک مقصد» در اسناد ترانزیتی باید کاملاً با یکدیگر همخوانی داشته باشند. هرگونه ناهماهنگی میان این دو، می‌تواند به رد اظهارنامه یا توقف خودرو در گمرکات ترکیه منجر شود. یعنی دیگر نمی‌توان مقصد نهایی را کشوری دیگر ثبت کرد و خروج از گذرگاه مرزی متفاوتی را در نظر گرفت.
تفاوت کامیون خالی و کشنده‌ای که خودش کالا است
مهم‌ترین نکته‌ای که در این اطلاعیه باید به آن توجه کرد، تفکیک میان دو مفهوم است:
– کشنده‌ای که خودش کالا محسوب می‌شود: وسیله نقلیه‌ای که برای فروش، انتقال مالکیت یا تحویل به خریدار در کشور ثالث، تحت رویه ترانزیت جابه‌جا می‌شود. این دسته مشمول ممنوعیت عبور زمینی است.
– کامیون فعال در حمل‌ونقل بین‌المللی: وسیله‌ای که پس از تخلیه بار یا در مسیر انجام عملیات حمل، از ترکیه عبور می‌کند. این دسته مشمول ممنوعیت جدید نیست.
پس عبارت «ممنوعیت عبور کامیون‌های خالی ایرانی» یک تعبیر نادرست و گمراه‌کننده است.
محدودیت ترکیه برای کشنده‌ها: جمع‌بندی و توصیه‌های عملی
مقررات جدید ترکیه، واکنشی به بی‌نظمی در ترانزیت کشنده‌های فروشی و کنترل‌نشدنی بودن آن‌ها در مسیر زمینی است. برای فعالان حمل‌ونقل و بازرگانان ایرانی، چند نکته عملی وجود دارد:
۱. پیش از بارگیری، نوع رویه گمرکی خود را دقیق مشخص کنید؛ آیا کشنده «کالا» است یا «وسیله حمل»؟
۲. برای ارسال کشنده به‌عنوان کالا، از ابتدا مسیر رو-رو را در برنامه‌ریزی لحاظ کنید.
۳. همخوانی کشور مقصد، گمرک مقصد و شرکت گیرنده در کارنه تیر و اظهارنامه ترانزیت را دوباره بررسی کنید.
۴. اگر کشنده روی تریلر یا وسیله نقلیه دیگری حمل می‌شود، مجوز معتبر وسیله حمل را آماده داشته باشید.
۵. تغییر مسیر یا خروج از گذرگاه مرزی غیرثبت‌شده، می‌تواند ریسک توقف و جریمه ایجاد کند.
پرسش‌های متداول
آیا عبور کامیون‌های خالی ایرانی از ترکیه ممنوع شده است؟
خیر. ممنوعیت فقط شامل کشنده‌هایی است که خودشان کالا محسوب می‌شوند و تحت رویه ترانزیت به کشور ثالث ارسال می‌شوند.
این قانون از چه تاریخی اجرا می‌شود؟
از ۱۴ اکتبر ۲۰۲۶، برابر با ۲۲ مهر ۱۴۰۵.
آیا این محدودیت برای همه کشورها اعمال می‌شود؟
بند دوم اطلاعیه به‌طور خاص ایران، افغانستان، ازبکستان، ترکمنستان، قزاقستان و قرقیزستان را نام برده است.
اگر کشنده روی تریلر حمل شود چه؟
انتقال از مسیر مرز زمینی فقط در صورتی مجاز است که وسیله حمل‌کننده مجوز معتبر داشته باشد و شرایط اعلام‌شده رعایت شود.