گروهی از پژوهشگران در بررسی استخوانهای فسیلشده یک دایناسور گوشتخوار در برزیل، ساختارهایی شبیه گلبولهای قرمز خون و نشانههایی از مولکول مسئول رنگ قرمز خون شناسایی کردند؛ کشفی که در صورت تأیید میتواند اطلاعات تازهای درباره زیستشناسی و سوختوساز دایناسورها در اختیار دانشمندان قرار دهد.
این پژوهش روی استخوان پای عقب دایناسوری کوچک به نام «آراتاسوروس» انجام شد که حدود ۱۱۵ میلیون سال پیش در منطقهای که اکنون شمالشرق برزیل نام دارد، زندگی میکرد.
تصاویر میکروسکوپ الکترونی از استخوانها، ساختارهای کوچک و گردی را در کانالهایی نشان داد که پیشتر محل عبور رگهای خونی بودند. این ساختارها شباهت زیادی به گلبولهای قرمز داشتند. آزمایشهای شیمیایی نیز وجود «هِم» را نشان داد؛ ترکیبی آلی که به هموگلوبین امکان میدهد اکسیژن را در بدن جابهجا کند. پژوهشگران همچنین آثاری از اسیدهای آمینه سازنده کلاژن، پروتئینی مهم در بافتهای پیوندی، یافتند.
این فسیلها نخستین بار در سال ۲۰۰۸ در یک معدن کشف شدند و اکنون در موزه ملی برزیل نگهداری میشوند. به گفته پروفسور کلیتی گریس، سرپرست گروه پژوهشی از دانشگاه کرتین استرالیا، ترکیبی معدنی به نام «هاوسمانیت» ممکن است با تثبیت ساختارهای خونی پیش از فسیلشدن، به حفظ آنها کمک کرده باشد.
با این حال، همه دانشمندان با تفسیر پژوهشگران موافق نیستند. پروفسور مری شوایتزر از دانشگاه ایالتی کارولینای شمالی معتقد است ساختارهای کشفشده ممکن است گلبول قرمز نباشند؛ زیرا گلبولهای قرمز دایناسورها باید برجستگی هستهای داشته باشند و از هر دو طرف ظاهری گنبدیشکل نشان دهند، در حالی که ساختارهای مشاهدهشده فرورفتهاند.
شوایتزر در عین حال کشف هِم و اسیدهای آمینه کلاژن را مهم دانست و گفت یافتههای جدید نشان میدهد فسیلهایی با شرایط حفاظتی استثنایی میتوانند اطلاعات زیستی بیشتری از آنچه پیشتر تصور میشد، در خود حفظ کنند.
نتایج این پژوهش در نشریه آکادمی ملی علوم آمریکا منتشر شده است. پژوهشگران تأکید میکنند که این یافته به معنای کشف دیانای یا پروتئینهای سالم دایناسورها نیست، بلکه هدف آنها بررسی میزان اطلاعات مولکولی قابل حفظ در فسیلهای بسیار قدیمی است.
