حوزه/ آیت‌الله عطاءالله اشرفی اصفهانی، پنجمین شهید محراب جمهوری اسلامی ایران، عمر خود را در مسیر تحصیل علوم دینی، خدمت به مردم، تقویت وحدت شیعه و اهل سنت و حمایت از رزمندگان گذراند و سرانجام در ۲۳ مهر ۱۳۶۱ به شهادت رسید.
به گزارش خبرگزاری حوزه، ۲۳ مهرماه، سالروز شهادت آیت‌الله عطاءالله اشرفی اصفهانی (۱۲۸۱ـ۱۳۶۱ شمسی)، پنجمین شهید محراب جمهوری اسلامی ایران است. به مناسبت سالروز شهادت این عالم برجسته، بهتر است مروری بر زندگی، تحصیلات، آثار علمی، ویژگی‌های اخلاقی و فعالیت‌های انقلابی ایشان داشته باشیم.
آیت‌الله عطاءالله اشرفی اصفهانی نماینده امام خمینی (ره) در کرمانشاه و امام جمعه این شهر بود. ایشان همچنین مسئولیت حوزه علمیه کرمانشاه را بر عهده داشت و برای تأسیس حوزه علمیه خواهران نیز اقدام کرد.
تحصیلات و استادان
آیت‌الله اشرفی اصفهانی تحصیلات ابتدایی خود را در مدرسه نوریه آغاز کرد. ایشان در دوازده‌سالگی برای ادامه تحصیل به اصفهان رفت و دروس ادبیات، فقه و اصول را فراگرفت. همچنین در درس خارج اصول و محضر استادانی همچون سید مهدی درچه‌ای، سید محمد نجف‌آبادی فشارکی و میر سید حسن مدرس حضور یافت.
این عالم برجسته در بیست‌سالگی برای ادامه تحصیل به قم مهاجرت کرد و حدود ۲۳ سال به تحصیل علوم دینی پرداخت تا به درجه اجتهاد رسید. وی همچنین فلسفه را در محضر امام خمینی، بنیان‌گذار جمهوری اسلامی ایران، فراگرفت و از محضر عالمان بزرگی همچون آیت‌الله حائری یزدی و آیت‌الله بروجردی بهره‌مند شد.
آیت‌الله بروجردی توجه و عنایت ویژه‌ای به آیت‌الله اشرفی اصفهانی داشت. ایشان نیز به دستور آیت‌الله بروجردی به کرمانشاه عزیمت کرد و مسئولیت مدیریت حوزه علمیه این شهر را بر عهده گرفت.
آثار و تألیفات علمی
آیت‌الله اشرفی اصفهانی آثار و تألیفات متعددی از خود به یادگار گذاشته است که از جمله آن‌ها می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:
۱. البیان: اثری به زبان فارسی در زمینه علوم قرآن.
۲. تفسیر قرآن: اثری شامل خلاصه‌ای از تفاسیر شیعه و اهل سنت.
۳. مجمع الشتات: کتابی چهارجلدی به زبان عربی در زمینه اصول دین، عقاید و علم کلام.
۴. مجموعه‌ای درباره حروف مقطعه قرآن: اثری به زبان فارسی.
۵. کتابی درباره غیبت امام عصر (عج): اثری در موضوع غیبت امام زمان (عج).
از میان آثار ایشان، نویسنده این یادداشت کتاب «مجمع الشتات» را به دلیل پرداختن به مباحث علم کلام، اثری برجسته می‌داند. موضوعات مهمی همچون توحید، نبوت، امامت و معاد از جمله مباحثی هستند که در علم کلام بررسی می‌شوند؛ مباحثی از قبیل اثبات یگانگی خداوند، ضرورت بعثت پیامبران، جایگاه و ضرورت امامت در مکتب شیعه و زندگی پس از مرگ.
بر اساس بررسی نویسنده، نسخه‌های الکترونیکی آثار ایشان در دسترس نیست و برای مطالعه این کتاب‌ها باید به کتابخانه‌ها مراجعه کرد.
فعالیت‌های انقلابی و حضور در جبهه‌ها
پس از پیروزی انقلاب اسلامی، امام خمینی (ره) با توجه به شناختی که از آیت‌الله اشرفی اصفهانی داشت، از ایشان خواست تا مسئولیت امامت جمعه کرمانشاه را بر عهده بگیرد.
در دوران جنگ تحمیلی عراق علیه ایران، آیت‌الله اشرفی اصفهانی مردم کرمانشاه را به حضور و مشارکت در دفاع از کشور تشویق می‌کرد و در خطبه‌های نماز جمعه بر اهمیت حضور در جبهه‌ها تأکید داشت.
ایشان در دوم فروردین ۱۳۶۱ در قرارگاه عملیات فتح‌المبین حضور یافت. بنا بر روایت نقل‌شده در این یادداشت، با پیشنهاد ایشان، این عملیات به نام حضرت زهرا (س) نام‌گذاری شد.
از دیگر اقدامات مهم آیت‌الله اشرفی اصفهانی، تلاش برای ایجاد وحدت و تقویت همبستگی میان شیعیان و اهل سنت بود. ایشان همواره بر ضرورت همدلی و اتحاد میان مسلمانان تأکید داشت.
ساده‌زیستی؛ ویژگی برجسته شهید محراب
یکی از ویژگی‌های برجسته آیت‌الله اشرفی اصفهانی، ساده‌زیستی ایشان بود. زندگی این عالم پس از بر عهده گرفتن مسئولیت امامت جمعه تغییر نکرد و همچنان با سادگی و دوری از تجمل همراه بود.
ایشان در خانه‌ای کوچک و محقر زندگی می‌کرد. هنگامی که خانه‌اش به تعمیر نیاز داشت، در پاسخ به پیشنهاد تعمیر آن، با اشاره به وضعیت مردم جنگ‌زده گفته بود:
«خانه‌های مردم را هواپیماهای عراقی خراب کرده‌اند و بندگان خدا زیر چادرها زندگی می‌کنند؛ آن‌وقت شما می‌خواهید خانه را تعمیر کنید؟ پولی را که می‌خواهید برای گچ‌کاری هزینه کنید، به جنگ‌زده‌ها بدهید که ثوابش بسیار بیشتر است.»
این رفتار، نمونه‌ای از توجه ایشان به مشکلات مردم و ترجیح نیازهای آنان بر آسایش شخصی بود.
ارتباط با خدا و استمرار در عبادت
یکی دیگر از ویژگی‌های اخلاقی آیت‌الله اشرفی اصفهانی، توجه ویژه به عبادت و ارتباط با خداوند بود. بنا بر نقل فرزند ایشان، نماز شب این عالم هیچ‌گاه ترک نمی‌شد.
امام خمینی (ره) نیز در تجلیل از ایشان فرموده بود: «هر وقت آقای اشرفی اصفهانی را می‌بینم، به یاد خدا می‌افتم.»
این سخن، بیانگر جایگاه معنوی و تأثیر اخلاقی ایشان در نگاه امام خمینی (ره) است.
شهادت در محراب عبادت
آیت‌الله عطاءالله اشرفی اصفهانی در ۲۳ مهرماه ۱۳۶۱، هنگامی که برای اقامه نماز جمعه آماده می‌شد، در مسجد جامع کرمانشاه هدف حمله‌ای تروریستی قرار گرفت و به شهادت رسید. در گزارش‌های مربوط به این حادثه، نام محمدحسین خداکرمی به‌عنوان عامل حمله ذکر شده است. سازمان مجاهدین خلق نیز مسئولیت این عملیات را بر عهده گرفت.
با شهادت ایشان، آیت‌الله اشرفی اصفهانی به‌عنوان پنجمین شهید محراب جمهوری اسلامی ایران شناخته شد.
امام خمینی (ره) پس از این حادثه، با اشاره به جنایت‌های دشمنان اسلام و ملت‌های مستضعف فرمودند:
«در عصری هستیم که دشمنان اسلام و مسلمین با ملت‌های مستضعف آن می‌کنند که چنگیز نکرد.»
حضرت امام خمینی (ره) همچنین در پیامی که به مناسبت شهادت آیت‌الله اشرفی اصفهانی صادر کردند، با اشاره به آشنایی دیرینه خود با ایشان فرمودند:
«شهید اشرفی اصفهانی از شخصیت‌های والامقامی بود که اینجانب بیش از ۶۰ سال بود که این بزرگوار را می‌شناختم.»
آیت‌الله عطاءالله اشرفی اصفهانی با سال‌ها فعالیت علمی و دینی، خدمت به مردم، ساده‌زیستی، توجه به عبادت و تلاش برای وحدت مسلمانان، نام خود را در تاریخ انقلاب اسلامی ماندگار کرد و سرانجام در راه انجام وظیفه دینی و اجتماعی به شهادت رسید.
برای شادی روح همه شهدا، به‌ویژه شهید محراب، آیت‌الله عطاءالله اشرفی اصفهانی، صلوات بفرستید.
سجاد قربانی