کرمانشاه - ایرنا - «شب‌های فرهنگی اورامانات» با هدف پاسداشت هویت و میراث بومی منطقه، از ۲۶ تا ۲۹ مهرماه در چهار شهرستان جوانرود، روانسر، ثلاث‌باباجانی و پاوه برگزار می‌شود؛ رویدادی که فرصتی برای معرفی ظرفیت‌های فرهنگی و هنری منطقه اورامانات و دیده‌شدن هنرمندان محلی فراهم می‌کند.
به گزارش ایرنا؛ برگزاری این رویداد در چهار شهرستان، در راستای رویکرد عدالت فرهنگی و توزیع متوازن برنامه‌های فرهنگی در دولت چهاردهم، بر ضرورت گسترش فرصت‌های فرهنگی فراتر از مراکز استان و توجه به ظرفیت‌های بومی شهرستان‌ها تأکید دارد.
فرهنگ و هنر در بسیاری از مناطق کشور، فراتر از یک فعالیت مناسبتی، بخشی از حافظه جمعی، شیوه زیست و هویت مردمانی است که نسل به نسل، روایت‌ها، آیین‌ها، موسیقی، ادبیات و مهارت‌های بومی خود را حفظ کرده‌اند. اورامانات در شمال غربی استان کرمانشاه، با برخورداری از چنین پیشینه‌ای، یکی از پهنه‌های فرهنگی شاخص استان به شمار می‌رود؛ منطقه‌ای که میراث تاریخی و معماری، آیین‌های محلی، موسیقی، صنایع‌دستی و سرمایه انسانی آن، ظرفیت‌های متنوعی برای معرفی فرهنگ ایرانی و رونق اقتصاد فرهنگ و هنر فراهم کرده است.
با این حال، بهره‌گیری از این ظرفیت‌ها به برنامه‌هایی نیاز دارد که از محدوده یک شهرستان فراتر بروند، امکان مشارکت گروه‌های مختلف فرهنگی را فراهم کنند و زمینه دیده‌شدن هنرمندان و تولیدات بومی را در سطحی گسترده‌تر به وجود آورند. برگزاری رویدادهای فرهنگی در شهرستان‌ها، از این منظر، می‌تواند فرصتی برای نزدیک‌تر شدن برنامه‌ریزی فرهنگی به مردم و استفاده از توانمندی‌هایی باشد که گاه در سایه تمرکز امکانات در مراکز بزرگ‌تر کمتر دیده می‌شوند.
چهار شب برای بازخوانی هویت فرهنگی اورامانات
ویژه‌برنامه «شب‌های فرهنگی اورامانات» از ۲۶ تا ۲۹ مهرماه ۱۴۰۵ با مشارکت اداره‌های فرهنگ و ارشاد اسلامی چهار شهرستان پاوه، جوانرود، روانسر و ثلاث‌باباجانی برگزار می‌شود؛ رویدادی که پاسداشت میراث فرهنگی و ادبی منطقه، معرفی ظرفیت‌های هنری و تجلیل از مفاخر و پیشکسوتان را دنبال می‌کند.
بر اساس برنامه اعلام‌شده، این رویداد ۲۶ مهر در جوانرود، ۲۷ مهر در روانسر، ۲۸ مهر در ثلاث‌باباجانی و پس از آن در پاوه برگزار خواهد شد. شعرخوانی، رونمایی کتاب، آیین تجلیل از پیشکسوتان، پاسداشت مفاخر و برپایی نمایشگاه از جمله بخش‌های پیش‌بینی‌شده برای این برنامه است.
در طراحی این رویداد، قرار است ویژگی‌ها و داشته‌های هر شهرستان مورد توجه قرار گیرد تا ضمن حفظ تنوع فرهنگی منطقه، روایتی مشترک از هویت اورامانات شکل بگیرد؛ روایتی که در آن، هر شهر و هر گروه فرهنگی بتواند سهم خود را در بازنمایی میراث منطقه ایفا کند.
این رویکرد از آن جهت اهمیت دارد که هویت فرهنگی مناطق، حاصل مجموعه‌ای از تجربه‌ها و روایت‌های محلی است و معرفی آن‌ها به برنامه‌هایی نیاز دارد که تفاوت‌ها را به رسمیت بشناسند و در عین حال، زمینه هم‌افزایی میان هنرمندان و نهادهای فرهنگی را فراهم کنند.
عدالت فرهنگی؛ از تمرکز امکانات تا فرصت‌آفرینی محلی
یکی از محورهای اصلی سیاست‌گذاری فرهنگی در دولت چهاردهم، عدالت فرهنگی و مردمی‌سازی فعالیت‌های فرهنگی و هنری عنوان شده است؛ رویکردی که تحقق آن مستلزم فراهم کردن امکان مشارکت بیشتر مردم و توزیع متوازن‌تر برنامه‌ها و فرصت‌های فرهنگی در مناطق مختلف است.
در چنین نگاهی، شهرستان‌ها صرفاً محل اجرای برنامه‌هایی نیستند که در مرکز استان طراحی شده‌اند، بلکه می‌توانند در تعیین موضوع، شیوه اجرا و محتوای رویدادهای فرهنگی نقش داشته باشند. توجه به ظرفیت‌های بومی، مشارکت انجمن‌ها و هنرمندان محلی و معرفی آثار و تولیدات منطقه‌ای، از جمله مسیرهایی است که می‌تواند به تقویت این رویکرد کمک کند.
«شب‌های فرهنگی اورامانات» نیز با تکیه بر مشارکت چهار شهرستان و بهره‌گیری از توان هنرمندان، انجمن‌ها و فعالان فرهنگی و اجتماعی طراحی شده است. در این رویداد، علاوه بر ادبیات و موسیقی، هنرهای تجسمی، صنایع‌دستی، آیین‌های بومی و معرفی مفاخر منطقه مورد توجه قرار می‌گیرد؛ مجموعه‌ای از ظرفیت‌ها که می‌تواند زمینه ارتباط بیشتر میان تولیدکنندگان آثار فرهنگی و مخاطبان را فراهم کند.
البته اثرگذاری چنین برنامه‌هایی تنها به برگزاری چند شب رویداد محدود نمی‌شود؛ استمرار فعالیت‌ها، حمایت از تولیدات هنری، ایجاد فرصت برای عرضه آثار و فراهم کردن زمینه حضور هنرمندان در برنامه‌های بعدی، عواملی هستند که می‌توانند دستاوردهای فرهنگی را ماندگارتر کنند.
از پاسداشت مفاخر تا تقویت اقتصاد فرهنگ و هنر
مفاخر و پیشکسوتان فرهنگی، بخشی از حافظه زنده هر منطقه‌اند و معرفی تجربه‌ها و آثار آنان می‌تواند پیوند میان نسل‌های گذشته و امروز را تقویت کند. رونمایی از کتاب، معرفی هنرمندان و آیین‌های بومی و تجلیل از فعالان فرهنگی و هنری در شب‌های فرهنگی اورامانات نیز در همین مسیر تعریف شده است.
در کنار این وجه هویتی، حمایت از تولیدات هنری و تقویت اقتصاد فرهنگ و هنر از دیگر اهداف این رویداد اعلام شده است. صنایع‌دستی، موسیقی، ادبیات و هنرهای تجسمی، علاوه بر نقش فرهنگی، می‌توانند زمینه‌هایی برای اشتغال، عرضه محصولات و ایجاد ارتباط میان هنرمندان و بازارهای گسترده‌تر باشند؛ ظرفیتی که بهره‌گیری از آن به حمایت نهادی، معرفی مؤثر آثار و فراهم شدن فرصت‌های پایدار برای فعالیت هنرمندان نیاز دارد.
از این منظر، رویدادهای فرهنگی زمانی می‌توانند به توسعه محلی کمک کنند که میان پاسداشت میراث گذشته و حمایت از آفرینش‌های امروز پیوند برقرار سازند و هنرمند را نه صرفاً مجری یک برنامه مناسبتی، بلکه یکی از کنشگران عرصه فرهنگ و توسعه منطقه بدانند.
هم‌افزایی نهادها؛ حلقه تکمیل‌کننده برنامه‌های فرهنگی
در نشست شورای فرهنگ عمومی پاوه نیز بر ضرورت هماهنگی دستگاه‌های فرهنگی و استفاده از ظرفیت علما، هنرمندان، مفاخر و فعالان فرهنگی و قرآنی برای پیگیری مسائل فرهنگی شهرستان تأکید شده است.
ماموستا مُلا «قادر قادری»، امام جمعه پاوه، در این نشست بر همکاری مجموعه‌های مختلف و حرکت در مسیر اهداف مشترک تأکید کرد و خواستار استفاده از ظرفیت دستگاه‌ها و نهادهای فرهنگی برای شناسایی و پیگیری مسائل شهرستان شد.
«مظفر تیموری»، مدیرکل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان کرمانشاه، نیز با اشاره به ظرفیت‌های فرهنگی، قرآنی و اجتماعی پاوه، بر نقش این توانمندی‌ها در تحقق اهداف فرهنگی استان تأکید کرده است. وی همچنین «شب‌های فرهنگی اورامانات» را فرصتی برای معرفی ظرفیت‌های فرهنگی، هنری، ادبی و قرآنی منطقه و تقویت پیوند میان فعالان فرهنگی چهار شهرستان دانسته است.
به گفته تیموری، رونمایی از کتاب، معرفی هنرمندان و آیین‌های بومی، تجلیل از مفاخر و فعالان فرهنگی و هنری و تقدیر از صنوف فرهنگی و هنری از محورهای این رویداد است که در چارچوب برنامه‌های کمیته فرهنگی و اجتماعی شورای توسعه و امنیت پایدار شرق و غرب کشور برگزار می‌شود.
این تأکیدها نشان می‌دهد که برگزاری رویدادهای منطقه‌ای، علاوه بر برنامه‌ریزی اجرایی، به همکاری مستمر نهادهای فرهنگی و اجتماعی نیاز دارد؛ همکاری‌ای که می‌تواند از پراکندگی فعالیت‌ها بکاهد و ظرفیت‌های محلی را در قالب برنامه‌هایی منسجم‌تر به کار گیرد.
اورامانات؛ میراثی برای معرفی و فرصتی برای توسعه
اورامانات با پیشینه تاریخی و فرهنگی خود، تنها مجموعه‌ای از جاذبه‌های دیدنی و آیین‌های محلی نیست؛ این منطقه بخشی از سرمایه فرهنگی کرمانشاه است که حفظ و معرفی آن به مشارکت مردم، حمایت از هنرمندان و برنامه‌ریزی پیوسته نیاز دارد. ثبت جهانی منظر فرهنگی اورامان نیز بر اهمیت پاسداشت میراث و شیوه‌های زیست فرهنگی این منطقه افزوده است.
برگزاری شب‌های فرهنگی در چهار شهرستان می‌تواند فرصتی برای بازخوانی این میراث، معرفی استعدادهای کمتر دیده‌شده و تقویت ارتباط میان هنرمندان و مخاطبان باشد؛ فرصتی که دستاورد نهایی آن به میزان مشارکت مردم، استمرار حمایت‌ها و تبدیل برنامه‌های مناسبتی به مسیرهای پایدار فعالیت فرهنگی وابسته است.
عدالت فرهنگی، در نهایت، زمانی تحقق بیشتری می‌یابد که امکان دیده‌شدن، آفرینش و بهره‌مندی از فرهنگ به جغرافیای محل زندگی محدود نماند و مردم شهرستان‌ها و روستاها نیز خود را بخشی از جریان زنده فرهنگ و هنر بدانند؛ مسیری که «شب‌های فرهنگی اورامانات» می‌تواند یکی از گام‌های آن باشد.