تحرکات نظامی آمریکا در منطقه و رایزنیهای فشرده مقامهای اسرائیلی با واشنگتن، احتمال بازگشت جنگ با ایران را بار دیگر افزایش داده است. نتانیاهو در تلاش است ترامپ را به حمله دوباره متقاعد کند، اما تردیدهای کاخ سفید و اختلافنظر در ساختار دفاعی اسرائیل همچنان مانع از روشن شدن سرنوشت دور تازه درگیریهاست.
رویداد۲۴| نشست تازه کابینه امنیتی اسرائیل با محوریت ایران، سفر رئیس موساد به آمریکا برای گفتوگو با رئیس سیا و نماینده ترامپ و ورود سومین ناو هواپیمابر آمریکا به منطقه، نشانههایی هستند که نشان میدهد گزینه جنگ به رغم تردیدهای ترامپ برای شروع دور جدید حملات جدی است و نتانیاهو نیز هر چه در چنته دارد برای متقاعد کردن رئیس جمهور آمریکا و شروع جنگ سوم، رو کرده است.
نشست سهساعته کابینه امنیتی اسرائیل
یکی از مهمترین تحولات روزهای اخیر، برگزاری نشست کابینه امنیتی اسرائیل با محوریت تحولات ایران و آمادگیهای نظامی آمریکا و اسرائیل در منطقه است. این نشست حدود سه ساعت طول کشیده و نخستین جلسه کابینه امنیتی پس از حدود ۴۰ روز بوده است.
همزمان شبکه ۱۱ اسرائیل از قرار گرفتن ارتش این کشور و فرماندهی مرکزی آمریکا، سنتکام، در وضعیت آمادهباش حداکثری در ارتباط با تحولات ایران خبر داده است. اهمیت این نشست را باید در شرایطی بررسی کرد که جنگ پیشین ایران، آمریکا و اسرائیل به یک توافق پایدار و حلوفصل اختلافات منجر نشده است. پرونده هستهای، تنگه هرمز و محاصره دریایی همچنان از مهمترین نقاط اختلاف تهران و واشنگتن هستند و وضعیت نه جنگ و نه صلح ادامه دارد.
سه ناو هواپیمابر آمریکا در منطقه
یکی دیگر از تحولات مهم، افزایش حضور ناوهای هواپیمابر آمریکا در منطقه است. شبکه ۱۵ اسرائیل گزارش داده که ناو هواپیمابر سوم آمریکا وارد منطقه شده تا به ناوهای «جرج واشنگتن» و «جرج اچ. دبلیو. بوش» ملحق شود.
خبر ورود ناو سوم در ادامه گزارشهای مربوط به حرکت ناو «تئودور روزولت» به سمت منطقه منتشر شده است. شبکه سیبیاس نیز دیروز به نقل از یک مقام نظامی آمریکا، ورود این ناو به حوزه عملیاتی سنتکام را تأیید کرده است. به این ترتیب، سه گروه رزمی ناو هواپیمابر آمریکا در حوزه عملیاتی فرماندهی مرکزی این کشور حضور دارند. اهمیت این آرایش نظامی تنها به تعداد ناوها محدود نمیشود. هر گروه رزمی ناو هواپیمابر مجموعهای از جنگندهها، ناوشکنها، سامانههای دفاع هوایی و امکانات پشتیبانی و شناسایی را در اختیار دارد. چنین ظرفیتی میتواند امکان اجرای عملیات هوایی گسترده، حفاظت از نیروهای آمریکایی و مقابله با حملات احتمالی موشکی و پهپادی را فراهم کند.
پشت پرده سفر رئیس موساد به آمریکا
در میان تحولات اخیر، سفر رومن گوفمن، رئیس موساد، به آمریکا اهمیت ویژهای دارد. به خصوص که او همچنین در میامی با استیو ویتکاف، نماینده ویژه ترامپ، گفتوگو کرده است.
آکسیوس به نقل از سه منبع آگاه گزارش داده که این سفر در شرایطی انجام شده که بنیامین نتانیاهو در تلاش است دونالد ترامپ را به ازسرگیری جنگ با ایران متقاعد کند. جزئیات این مذاکرات بهطور رسمی منتشر نشده، اما تایمز اسرائیل نیز بازگشت گوفمن به اسرائیل و حضور او در نشست کابینه امنیتی را گزارش کرده است.
این دیدارها را نمیتوان صرفاً یک رایزنی اطلاعاتی معمول دانست. اسرائیل برای اجرای یک عملیات گسترده علیه ایران، به چیزی فراتر از توان نظامی مستقل خود نیاز دارد. اطلاعات ماهوارهای، پشتیبانی لجستیکی، سوخترسانی هوایی، دفاع موشکی و مدیریت واکنش احتمالی ایران و متحدان منطقهای آن، از جمله عواملی هستند که همراهی آمریکا را برای تلآویو مهم میکنند.
از همین رو، ارزیابی امیرعلی ابوالفتح، تحلیلگر مسائل آمریکا، درباره نقش تعیینکننده واشنگتن در تصمیم اسرائیل قابل توجه است. او معتقد است اسرائیل نمیتواند درباره حمله گسترده به ایران بدون در نظر گرفتن موضع آمریکا تصمیم بگیرد و در صورت وقوع چنین حملهای، همراهی واشنگتن اهمیت اساسی خواهد داشت.
اسرائیل ممکن است توان اجرای عملیات مستقل و محدود را داشته باشد، اما آغاز جنگی که احتمال گسترش آن به کشورهای منطقه و پایگاههای آمریکا وجود دارد، تصمیم متفاوتی است. به همین دلیل، رایزنیهای اخیر موساد را باید در چارچوب تلاش نتانیاهو برای جلب حمایت کاخ سفید بررسی کرد.
اختلاف در ساختار دفاعی اسرائیل؛ ارتش حمله فوری را ضروری نمیداند؟
در داخل اسرائیل نیز درباره زمان و ضرورت حمله جدید به ایران اتفاق نظر کامل وجود ندارد. روزنامه جروزالم پست در گزارش دیروز خود نوشته بود که بخشهایی از ساختار دفاعی این کشور، حمله فوری به ایران را ضروری نمیدانند.
بر اساس این گزارش، ارزیابی برخی نهادهای دفاعی این است که ایران در حال تقویت توانمندیهای خود است، اما هنوز به خطوط قرمزی که اسرائیل برای خود تعریف کرده، نرسیده است. در مقابل، گزارش شبکه ۱۲ اسرائیل از اختلاف نظر در نهادهای نظامی و اطلاعاتی درباره نحوه مواجهه با ایران حکایت دارد.
جروزالم پست همچنین به حساسیت روابط اسرائیل و آمریکا اشاره کرده و نوشته است که دولت ترامپ نسبت به اطلاعات و ارزیابیهای ارائهشده از سوی طرف اسرائیلی حساسیت نشان میدهد. این اختلافنظرها نشان میدهد حتی در ساختار امنیتی اسرائیل نیز درباره زمان مناسب برای حمله، محاسبات متفاوتی وجود دارد. در چنین شرایطی، افزایش آمادهباش نظامی را نمیتوان معادل اجماع بر سر آغاز جنگ دانست.
از سوی دیگر، وضعیت سیاسی داخلی اسرائیل نیز در این معادله بیتأثیر نیست. نتانیاهو با چالشهای سیاسی و رقابت بر سر آینده دولت مواجه است و هرگونه عملیات نظامی گسترده میتواند بر معادلات داخلی این کشور اثر بگذارد. بنابراین، پرونده ایران علاوه بر ابعاد امنیتی، در فضای رقابت سیاسی اسرائیل نیز قرار دارد.
چرا واشنگتن با نتانیاهو همراه نیست؟
مهمترین عامل تعیینکننده در احتمال آغاز جنگ تازه، موضع دونالد ترامپ است. رئیسجمهور آمریکا از یک سو گزینه نظامی را کنار نگذاشته و از سوی دیگر، به نظر میرسد تمایلی ندارد بدون محاسبه هزینهها وارد دور تازهای از درگیری شود.
خبرگزاری رویترز در روزهای اخیر نوشته بود که ترامپ در گفتوگو با مشاوران ارشد امنیت ملی خود، احتمال خودداری از حملات جدید به ایران را بررسی کرده است. بر اساس این گزارش، او در صورت خودداری ایران و حوثیهای یمن از اقدامات تحریکآمیز علیه آمریکا، ممکن است از حملات تازه صرفنظر کند. این گزارش اهمیت بسیاری دارد، زیرا نشان میدهد افزایش حضور نظامی آمریکا در منطقه الزاماً به معنای تصمیم کاخ سفید برای آغاز جنگ نیست. ترامپ میتواند از ظرفیت نظامی خود برای افزایش فشار بر تهران استفاده کند، بدون آنکه وارد یک عملیات گسترده شود.
این طور که مشخص است، ترامپ اکنون با دو گزینه اصلی مواجه است؛ همراهی با نتانیاهو و پذیرش هزینههای نظامی و سیاسی جنگی تازه، یا ادامه فشار اقتصادی و دریایی با هدف گرفتن امتیاز از ایران. گزینه دوم برای واشنگتن کمهزینهتر است، اما به معنای کنار گذاشتن کامل گزینه نظامی نیز نیست.
حمله دوباره اسرائیل به ایران چقدر محتمل است؟
مجموع تحولات اخیر نشان میدهد احتمال بازگشت درگیری نظامی میان ایران و اسرائیل همچنان در محاسبات امنیتی منطقه جدی است. نشست کابینه امنیتی اسرائیل، سفر رئیس موساد به آمریکا، افزایش حضور ناوهای هواپیمابر و ادامه اختلافات هستهای و دریایی، همگی از باقی ماندن گزینه نظامی در دستور کار حکایت دارند.
با این حال، هنوز نشانهای از توافق کامل واشنگتن و تلآویو برای آغاز عملیات جدید دیده نمیشود. ترامپ همچنان گزینه فشار اقتصادی و دریایی را دنبال میکند، سنتکام گزارشهای مربوط به آمادهسازی برای جنگ قریبالوقوع را گمانهزنی خوانده و در ساختار دفاعی اسرائیل نیز درباره ضرورت حمله فوری اختلاف نظر وجود دارد.
در این شرایط، سه سناریو قابل تصور است. نخست، ادامه وضعیت فعلی و فشار اقتصادی و نظامی بدون آغاز جنگ گسترده. سناریو دوم وقوع یک درگیری محدود در پی حادثهای در خلیج فارس یا حمله به منافع آمریکا و اسرائیل است. در سناریو سوم، اما شاهد بازگشت به جنگی گسترده با مشارکت مستقیم آمریکا خواهیم بود.
حال باید منتظر ماند و دید که آیا نتانیاهو میتواند ترامپ را به پذیرش هزینههای یک جنگ تازه متقاعد کند یا خیر. نباید فراموش کنیم که ادامه وضعیت نه جنگ و نه صلح برای ایران نیز هزینهساز است چراکه حتی اگر در روزهای آینده حملهای رخ ندهد، تداوم محاصره اقتصادی، فشار نظامی و بلاتکلیفی دیپلماتیک میتواند پیامدهای سنگینی برای کشور داشته باشد.
