کارشناس ارشد مسائل عراق گفت: با وجود تأثیر جنگ بر تجارت ایران و عراق، مرز مشترک گسترده و پیوندهای اجتماعی دو ملت، زمینهساز توسعه است.
باشگاه خبرنگاران جوان؛ آرزو رئوفیراد - محمد دشتی،کارشناس ارشد مسائل عراق با اشاره به تأثیر جنگ بر مبادلات تجاری ایران و عراق اظهار کرد: بررسی آمار تجارت دو کشور نشان میدهد صادرات ایران به عراق در مقایسه با مدت مشابه سال گذشته کاهش قابل توجهی داشته است.
به گفته وی، بخش مهمی از این کاهش به اختلال در صادرات محصولات پتروشیمی، صنایع پلاستیکی و برق بازمیگردد و برآورد اولیه از افت حدود ۵۰ درصدی حکایت دارد؛ هرچند رقم دقیق نیازمند بررسی آمار رسمی است.
عراق میتواند دروازه صادرات محصولات ایرانی به کشورهای مختلف باشد
این کارشناس مسائل عراق با اشاره به موقعیت جغرافیایی و مرز مشترک دو کشور تصریح کرد: ایران و عراق حدود ۱۴۵۸ کیلومتر مرز مشترک دارند و این ظرفیت میتواند در شرایط محدودیت مسیرهای دریایی و هوایی، فرصت مهمی برای توسعه صادرات ایران فراهم کند.
وی افزود: عراق میتواند به مسیر انتقال و صادرات کالاهای ایرانی به بازارهای دیگر تبدیل شود، اما تحقق این ظرفیت به رفع موانع تجاری و تقویت اعتماد مصرفکنندگان عراقی به محصولات ایرانی نیاز دارد. برخی رفتارهای نادرست تجاری از سوی تعدادی از فعالان اقتصادی، به اعتبار کالاهای ایرانی در این بازار آسیب زده است و باید برای اصلاح آن اقدام کرد.
دشتی با اشاره به نقش آمریکا در مناسبات مالی بغداد بیان کرد: بخش عمده بودجه عراق به درآمدهای نفتی وابسته است و سازوکار نگهداری درآمدهای نفتی این کشور در بانک فدرال رزرو آمریکا، اهرمی برای اعمال فشار واشنگتن بر تصمیمات اقتصادی بغداد ایجاد کرده است. وابستگی بخش بزرگی از خانوارهای عراقی به حقوق دولتی و تجربه تحریمهای دهه ۹۰ میلادی نیز حساسیت این کشور را نسبت به محدودیتهای اقتصادی افزایش داده است.
وی درباره نقش عراق در میانجیگری میان تهران و واشنگتن نیز گفت: دولت جدید عراق تمایل دارد از جایگاه یک بازیگر فعال منطقهای برخوردار باشد و در کاهش تنشها نقشآفرینی کند. مقامهای عراقی تاکنون چند بار آمادگی خود را برای میانجیگری اعلام کردهاند، اما در عمل کشورهایی مانند قطر، پاکستان و عمان نقش پررنگتری در این زمینه داشتهاند.
ارتقای روابط راهبردی ایران و عراق در سطح اجتماعی
دشتی با تأکید بر اهمیت همکاریهای امنیتی دو کشور اظهار کرد: طول مرز مشترک ایران و عراق، ضرورت هماهنگی امنیتی را دوچندان میکند. در جریان درگیریهای اخیر، استفاده از آسمان عراق در حملات علیه ایران و تحرکات گروههای معارض مستقر در اقلیم کردستان، اهمیت این همکاریها را آشکار کرد.
وی افزود: دولت عراق برای ساماندهی گروههای معارض و دور کردن آنها از مناطق مرزی ایران رایزنیهایی انجام داده است. تداوم این همکاریها میتواند در جلوگیری از استفاده از خاک عراق علیه امنیت ایران مؤثر باشد.
این کارشناس مسائل عراق با اشاره به ظرفیتهای اقتصادی و زیرساختی دو کشور بیان کرد: عراق در حوزه زیرساختهای امنیتی و نظامی با نیازهایی روبهروست و ایران نیز در این زمینه توانمندیهای قابل توجهی دارد. توسعه همکاریها در این بخش میتواند فرصت تازهای برای حضور شرکتها و تولیدکنندگان ایرانی در بازار عراق ایجاد کند؛ البته تحقق آن به تصمیم و اراده دولت بغداد برای استفاده از این ظرفیتها بستگی دارد.
دشتی همچنین با اشاره به تأثیر جنگ بر صادرات گاز و برق ایران به عراق گفت: در صورت گسترش درگیریها، این بخش از مبادلات اقتصادی نیز تحت تأثیر قرار میگیرد؛ زیرا از یک سو نیاز داخلی ایران افزایش مییابد و از سوی دیگر احتمال آسیب به زیرساختهای انرژی وجود دارد.
وی در جمعبندی ارزیابی خود از آینده روابط دو کشور خاطرنشان کرد: جنگ میتواند در عرصه اقتصادی و سیاسی محدودیتهایی ایجاد کند، اما در سطح اجتماعی زمینه نزدیکی بیشتر دو ملت را فراهم کرده است. در جریان جنگ اخیر نیز حضور گسترده مردم عراق در مراسم تشییع و ابراز همبستگی با ایران نشان داد که پیوندهای مردمی دو کشور از عمق قابل توجهی برخوردار است.
دشتی گفت: دولت عراق در عرصه سیاسی تلاش میکند ثبات داخلی خود را حفظ کند و از ورود به تقابلهای منطقهای پرهیز داشته باشد؛ با این حال، ظرفیت روابط تاریخی، اجتماعی و اقتصادی ایران و عراق میتواند پشتوانه مهمی برای تداوم همکاریهای راهبردی دو کشور باشد.
