اقتصادآنلاین: پیشنهاد تازه درباره بنزین می‌تواند معادله سهمیه و قیمت سوخت را تغییر دهد.
به گزارش اقتصادآنلاین، موضوع تعیین نرخ چهارم بنزین با هدف کنترل مصرف سوخت و مدیریت ناترازی انرژی بار دیگر مطرح شده است. بر اساس این پیشنهاد، نرخ‌های اول تا سوم بنزین در سطح ۱۵۰۰، ۳۰۰۰ و ۱۰ هزار تومان باقی می‌مانند و برای مصرف مازاد بر این پلکان‌ها، نرخ جداگانه‌ای در نظر گرفته می‌شود؛ تصمیمی که در صورت بررسی و تصویب از سوی سیاست‌گذاران، می‌تواند بر هزینه سوخت‌گیری خودروهای پرمصرف اثر بگذارد.
رضا نواز، سخنگوی صنف جایگاه‌های سوخت کشور، با دفاع از ایده تعیین نرخ چهارم بنزین، معتقد است این روش می‌تواند ضمن حفظ نرخ‌های فعلی برای بخش عمده مصرف‌کنندگان، امکان مدیریت مصرف گروه‌های پرمصرف را فراهم کند. البته این اظهارات در حد یک پیشنهاد مطرح شده و به معنای تصویب نرخ چهارم یا اعلام قیمت قطعی آن نیست.
نرخ چهارم بنزین چیست و قیمت آن چقدر خواهد بود؟
پیشنهاد تعیین نرخ چهارم بنزین بر این مبنا استوار است که مصرف‌کنندگان به جای برخورداری از سه سطح قیمت، در صورت عبور از پلکان‌های تعیین شده با نرخ بالاتری مواجه شوند. در این مدل، سه نرخ فعلی شامل ۱۵۰۰، ۳۰۰۰ و ۱۰ هزار تومان حفظ می‌شوند و قیمت چهارم برای مصرف مازاد در نظر گرفته خواهد شد.
نواز با اشاره به این طرح گفته است دولت می‌تواند نرخ چهارم را برای گروه محدودی از مصرف‌کنندگان با میزان مصرف بسیار بالا تعریف کند. با این حال، هنوز رقم مشخصی برای این نرخ اعلام نشده و نمی‌توان قیمت نهایی بنزین برای مصرف مازاد را قطعی دانست.
به گفته سخنگوی صنف جایگاه‌های سوخت، حدود ۹۰ درصد دارندگان خودرو می‌توانند در چارچوب سه نرخ نخست قرار بگیرند. او همچنین تأکید کرده است که خودروهای دارای سهمیه‌های خاص، از جمله خودروهای فعال در تاکسی‌های اینترنتی، باید در طراحی این سازوکار مورد توجه قرار گیرند.
جدول قیمت بنزین؛ نرخ اول تا چهارم چه تفاوتی دارد؟
در پیشنهاد مطرح شده، نرخ‌های اول تا سوم بدون تغییر باقی می‌مانند و نرخ چهارم برای مصرف بالاتر از پلکان‌های موجود تعریف می‌شود. جزئیات این مدل را در جدول زیر بخوانید.
| نوع نرخ بنزین | قیمت پیشنهادی هر لیتر | وضعیت |
| نرخ اول | ۱۵۰۰ تومان | نرخ فعلی مطرح شده در پیشنهاد |
| نرخ دوم | ۳۰۰۰ تومان | نرخ فعلی مطرح شده در پیشنهاد |
| نرخ سوم | ۱۰ هزار تومان | نرخ فعلی مطرح شده در پیشنهاد |
| نرخ چهارم | هنوز اعلام نشده | پیشنهاد برای مصرف مازاد |
نکته مهم: نرخ چهارم بنزین هنوز قیمت مصوب و اجرایی ندارد. ارقام جدول، نرخ‌های مطرح شده در اظهارات نواز و چارچوب پیشنهادی او هستند و نباید آنها را به معنای تصویب طرح جدید دانست.
آیا نرخ چهارم بنزین برای همه خودروها اعمال می‌شود؟
بر اساس توضیحات نواز، هدف اصلی از تعیین نرخ چهارم، شناسایی مصرف‌کنندگان پرمصرف است؛ نه افزایش قیمت سوخت برای تمام دارندگان خودرو. در این چارچوب، افرادی که مصرفشان در محدوده سهمیه‌ها و پلکان‌های نخست قرار دارد، می‌توانند همچنان از نرخ‌های پایین‌تر استفاده کنند.
در مقابل، مصرف‌کنندگانی که از سقف‌های تعیین شده عبور می‌کنند، ممکن است برای سوخت‌گیری بیشتر با نرخ بالاتری مواجه شوند. با این حال، نحوه محاسبه مصرف مازاد، میزان مصرف مشمول نرخ چهارم و ضوابط مربوط به خودروهای خاص هنوز مشخص نشده است.
این موضوع درباره تاکسی‌های اینترنتی و سایر خودروهایی که سهمیه‌های ویژه دارند اهمیت بیشتری پیدا می‌کند؛ زیرا اعمال یکسان محدودیت‌ها بدون توجه به شرایط فعالیت این خودروها می‌تواند هزینه‌های متفاوتی برای گروه‌های مختلف ایجاد کند.
هدف از تعیین نرخ چهارم بنزین چیست؟
یکی از اهداف اصلی این پیشنهاد، کاهش مصرف غیرضروری و استفاده هدفمندتر از منابع سوخت کشور است. در مدل چهارپلکانی، مصرف‌کنندگان با افزایش میزان مصرف خود به نرخ بالاتری می‌رسند و در نتیجه ممکن است برای کاهش هزینه‌ها، مصرفشان را مدیریت کنند.
نواز معتقد است افزایش مداوم نرخ سوم بنزین لزوماً بهترین راهکار برای کنترل مصرف نیست. به باور او، تعریف یک پلکان جداگانه برای مصرف‌کنندگان بسیار پرمصرف می‌تواند به سیاست‌گذار کمک کند تا میان مصرف معمولی و مصرف بالا تفاوت بیشتری قائل شود.
در این مدل، مصرف‌کنندگان پرمصرف با دو انتخاب روبه‌رو خواهند بود: پرداخت هزینه بیشتر برای ادامه مصرف یا کاهش مصرف و بازگشت به پلکان‌های پایین‌تر. البته میزان موفقیت این سیاست به قیمت تعیین شده برای نرخ چهارم، سقف سهمیه‌ها و نحوه اجرای طرح بستگی دارد.
آیا سهمیه بنزین تغییر می‌کند؟
در پیشنهاد مطرح شده از سوی سخنگوی صنف جایگاه‌های سوخت، تأکید اصلی بر اضافه شدن یک پلکان قیمتی برای مصرف مازاد است. طبق این توضیحات، نرخ‌های اول، دوم و سوم قرار است بدون تغییر باقی بمانند؛ اما درباره سقف مصرف هر پلکان، سهمیه‌بندی دقیق و نحوه محاسبه نرخ چهارم، جزئیات نهایی ارائه نشده است.
از این رو، طرح نرخ چهارم را نباید با حذف سهمیه‌های فعلی یا افزایش قطعی قیمت بنزین برای همه خودروها یکسان دانست. اجرای چنین مدلی به تصمیم دولت و تعیین ضوابط مشخص برای گروه‌های مختلف مصرف‌کننده نیاز دارد.
در مجموع، نرخ چهارم بنزین پیشنهادی برای مدیریت مصرف بالا و تفکیک بیشتر گروه‌های مصرف‌کننده است. با این حال، تا زمانی که دولت درباره اصل طرح، قیمت نرخ چهارم و شرایط اجرایی آن تصمیم رسمی اعلام نکند، نمی‌توان از تغییر قطعی قیمت بنزین یا سهمیه خودروها خبر داد.