در حالی که تغییر رویه‌های گمرکی با هدف ساماندهی و مدیریت ازدحام مرزها در دستور کار قرار گرفته، اما اجرای این مصوبات بدون در نظر گرفتن ماهیت کالاها، زنگ خطر را برای زنجیره صادرات محصولات فسادپذیر به صدا درآورده است. خبرها حاکی از آن است که براساس این تصمیم از ابتدای آذرماه صادرکنندگان ملزم می‌شوند تا پیش از رسیدن به مرز، تشریفات و پلمب بار را در گمرک مبدأ انجام دهند و در مرز امور نهایی کنترل گمرکی صورت بگیرد اما باید گفت به دلیل ۲۴ ساعته نبودن همه مرزهای استان و دو قسمتی شدن تشریفات گمرکی، عمر مفید برخی کالاهای صادراتی ازجمله تره‌بارها و گل‌های شاخه بریده در خطر است.
در واکاوی تبعات این رویه یکی از صادرکنندگان گل شاخه‌بریده در گفت‌وگو با خبرنگار ما عنوان کرد: پس از تحولات اخیر و مسدود شدن بنادر جنوبی، حجم سنگینی از بارهای ترانزیتی و صادراتی به سمت مرزهای شرقی سرازیر شد و مرزها عملاً به پارکینگ ماشین‌ها تبدیل شدند. از سوی دیگر، گره‌های کور کارت‌های بازرگانی در وزارت صمت سبب می‌شود اظهارنامه‌ها روزها در مرز معطل بماند. اصل تلاش برای خلوت کردن مرزها قابل‌درک است، اما خطای راهبردی اینجاست که یک نسخه واحد برای همه کالاها نباید پیچیده شود.
حسن عالمی با تأکید بر اینکه گل شاخه‌بریده کالایی به‌شدت حساس و زمان‌سنج است، اضافه کرد: عمر مفید گل در بهترین شرایط نگهداری و با کانتینر یخچال‌دار، تنها ۱۲ تا ۱۳ روز است. پیش از این، صادرکننده بار را صبح بارگیری می‌کرد و همان روز بار به بازار مقصد می‌رسید، اما با در نظر گرفتن این بروکراسی جدید، یک روز کامل در صف گمرک مشهد معطل می‌مانیم و تازه بار به لطف‌آباد می‌رسد و چون مرز ۲۴ ساعته نیست، به‌طبع روز بعد دوباره درگیر تشریفات، اسکن و کنترل پلمب خواهیم شد این فرایند، روند یک‌روزه را به یک معطلی سه تا چهار روزه تبدیل می‌کند که بی‌شک بارهای گل آسیب خواهند دید.
وی با اشاره به اینکه گل یک کالای لوکس است و چون در داخل بازاری ندارد تجمیع تولیدات گلخانه‌های استان به بازارهای هدف صادر می‌شود، هشدار داد: معطلی در مرز یعنی تبخیر ۳۰ تا ۴۰درصد از عمر مفید، طراوت و کیفیت گل و تاجر خارجی نیز هرگز کالای پلاسیده را تحویل نمی‌گیرد. ما با انضباط اداری مخالفتی نداریم و بدنه کارشناسی گمرک استان و گمرک لطف‌آباد همواره بیشترین همراهی را داشته‌اند، اما مطالبه صریح ما این است که برای محصولات به‌شدت فسادپذیری مثل گل، معافیت یا مسیر اختصاصی دیده شود تا سرمایه تولیدکننده در این چرخ‌دنده‌های اداری له نشود.

تأخیر در صادرات گل، فرصت تحویل سفارش‌های مناسبتی را از بین می‌برد

رئیس انجمن گل رز ایران نیز با اشاره به تغییر روند انجام تشریفات صادراتی در گفت‌وگو با خبرنگار ما عنوان کرد: پیش از این، بار پس از بارگیری به گمرک لطف‌آباد می‌رسید و مراحل مربوط به مجوزها و حفظ نباتات در همان محل انجام می‌شد، اما با رویه جدید، بخشی از این فرایند باید در مشهد انجام شود و محموله پس از آن برای ادامه تشریفات به مرز برود.
مهدی سمنگانی ادامه داد: این تغییر در عمل فرایند صادرات را دو مرحله‌ای می‌کند که برای بارهای فسادپذیر ازجمله گل شاخه‌بریده، می‌تواند زمانبر باشد. در روال پیشین رسیدن خودرو به مرحله ترخیص و قرار گرفتن در مسیر خروج، در حالت عادی چند ساعت زمان می‌برد و اضافه شدن تشریفات در مشهد، نگرانی صادرکنندگان را بیشتر کرده است.
وی با بیان اینکه صادرات گل در ماه‌های پیش‌رو روند افزایشی دارد، اضافه کرد: در حال حاضر از خراسان رضوی حدود سه کانتینر گل شاخه‌بریده در هفته صادر می‌شود، اما از آذرماه تا پایان اسفند، به‌دلیل مناسبت‌های ژانویه، فوریه و مارس، مصرف و تقاضای گل به‌شدت افزایش پیدا می‌کند. این افزایش تقاضا در شرایطی رخ می‌دهد که صادرکنندگان باید سفارش‌ها را در زمان مقرر و با حفظ کیفیت به بازار مقصد برسانند. از این رو، هر مرحله اضافه در تشریفات و هر توقف در مسیر، می‌تواند برنامه‌ریزی برای تحویل به‌موقع محموله‌ها را دشوارتر کند، به‌ویژه آنکه بخش مهمی از سفارش‌ها برای مناسبت‌های مشخص ثبت می‌شود و تأخیر در تحویل، امکان جایگزینی یا جبران آن را از صادرکننده می‌گیرد. این نگرانی تنها به صادرات گل محدود نیست و صادرکنندگان کالاهای دیگر نیز درباره پیامدهای اجرای رویه جدید ابراز نگرانی کرده‌اند.

گمرک خراسان رضوی آماده بررسی موانع صادرات گل شاخه‌بریده است

در پیگیری این موضوع رضا راستی، ناظر گمرکات خراسان رضوی در گفت‌وگو با خبرنگار ما عنوان کرد: هدف از اجرای این مصوبه کمک به صادرکنندگان و تسهیل در صادرات است، هرچند استثنائاتی نیز در این موضوع دیده شده، اما باید گفت تاکنون این مشکل از سوی صادرکنندگان محصولاتی نظیر گل شاخه‌بریده به گمرک منعکس نشده تا به صورت دقیق به بررسی آن پرداخته شود. اما گمرک خراسان رضوی در هر صورت پیگیر حل موانع صادراتی است و چنانچه نیاز به پیگیری برای حل چالش‌های اینچنینی باشد آن را در اسرع وقت در دستور کار قرار خواهد داد تا روال صادرات کالاها به قوت خود باقی بماند.

ضرورت انعطاف‌پذیری بر اساس شرایط کالاهای صادراتی

نزدیک شدن به فصل اوج تقاضای گل، از آذرماه تا پایان اسفند، فرصت چندانی برای آزمون و خطا باقی نمی‌گذارد، به‌ویژه آنکه بخش مهمی از سفارش‌ها برای مناسبت‌های ژانویه، فوریه و مارس در کشورهای مقصد صادرات ثبت می‌شود و تأخیر در تحویل، به‌سادگی قابل جبران نیست. در چنین شرایطی، موکول کردن بررسی مسئله به زمان انعکاس رسمی مشکل از سوی صادرکنندگان، نمی‌تواند پاسخگوی نگرانی درباره کالایی باشد که عمر مفید آن در بهترین شرایط ۱۲ تا ۱۳ روز است. پس اگر هدف از رویه جدید، تسهیل صادرات و کاهش ازدحام مرزهاست، باید در اجرای آن تفاوت میان کالاها نیز دیده شود؛ چراکه برای گل شاخه‌بریده، هر مرحله اضافه و هر ساعت توقف، می‌تواند بخشی از کیفیت محصول و فرصت حضور در بازار مقصد را از بین ببرد پس بازنگری یا بررسی دقیق این رویه گمرکی ضرورت دارد.