فاطمه مهاجرانی، سخنگوی دولت چهاردهم با اشاره به جایگاه فرهنگ و دانش در شکل‌گیری و تداوم هویت تمدنی ایران، سیدمحمد بهشتی را از چهره‌های اثرگذار در بازخوانی و تبیین فرهنگ ایران‌زمین دانست.
به گزارش خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا)، فاطمه مهاجرانی در آیین نکوداشت سیدمحمد بهشتی و رونمایی از کتاب «نگهبان هویت ملی (۱)» به کوشش محمدابراهیم زارعی که با حضور جمعی از فعالان و چهره‌های فرهنگی در موزه ملی ایران برگزار شد؛ با بیان اینکه فرهنگ و علم از مهم‌ترین ارکان ماندگاری ایران در طول تاریخ بوده‌اند، اظهار کرد: یکی از موضوعاتی که همواره دغدغه‌مندان بسیاری داشته، حوزه فرهنگ ایران است؛ حوزه‌ای که می‌توان آن را از مهم‌ترین مؤلفه‌های حفظ هویت و تداوم تمدن ایرانی دانست.
وی با اشاره به نقش سیدمحمد بهشتی در بازخوانی فرهنگی ایران افزود: خوانش فرهنگی ایشان از ایران و تلاش برای بازتولید و معرفی ظرفیت‌های تمدنی کشور، از نقاط قوتی است که می‌توان به آن اتکا کرد.
سخنگوی دولت چهاردهم با یادآوری تجربه گفت‌وگوی جمعی از جوانان و فعالان رسانه‌ای با سیدمحمد بهشتی در جریان جنگ رمضان، به اهمیت آشنایی نسل جوان با پیشینه فرهنگی و تمدنی ایران اشاره کرد و گفت: پس از این دیدار، تعدادی از جوانان از اینکه با چنین شخصیت‌ها و ذخایر ارزشمندی در حوزه فرهنگ و تمدن کشور آشنا شده بودند، ابراز شگفتی و افتخار می‌کردند.
مهاجرانی تأکید کرد: بازنمایی فرهنگ ایران‌زمین و معرفی چهره‌های اثرگذار آن، فرصتی برای شناخت بهتر ظرفیت‌های تاریخی و فرهنگی کشور است.
وی همچنین با بیان اینکه برگزاری چنین مراسم‌هایی بیش از آنکه برای تجلیل از شخصیت‌های فرهنگی ضروری باشد، برای نسل جوان اهمیت دارد، خاطرنشان کرد: جوانان ما نیاز دارند بدانند که چنین بزرگان و مفاخری در کشور حضور دارند و باید قدر سرمایه‌های فرهنگی و انسانی خود را بدانیم.
سخنگوی دولت در پایان با تجلیل از جایگاه سیدمحمد بهشتی در بازخوانی فرهنگ و تمدن ایران، ابراز امیدواری کرد که شناخت و معرفی این سرمایه‌های فرهنگی بیش از گذشته مورد توجه قرار گیرد.
از شش سال همکاری مدیریتی تا خاطراتی از منش حرفه‌ای و اخلاقی او
رئیس پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری، در آیین نکوداشت سیدمحمد بهشتی و رونمایی از کتاب «نگهبان هویت ملی (۱)»، با اشاره به شش سال همکاری مستقیم با بهشتی، از ویژگی‌های شخصیتی، اخلاق حرفه‌ای و شیوه مدیریت او سخن گفت و خاطراتی از دوران همکاری خود با این چهره فرهنگی روایت کرد.
محمدابراهیم زارعی، با اشاره به روند شکل‌گیری کتاب «نگهبان هویت ملی (۱)» بیان کرد: حدود سه ماه پیش از تعدادی از دوستان و همکاران درخواست کردم برای تهیه مجموعه‌ای از مقالات در بزرگداشت آقای مهندس بهشتی با ما همراه شوند. بسیاری از این عزیزان بلافاصله پاسخ مثبت دادند و حتی افرادی که شخصاً با آن‌ها تماس نگرفته بودم، خودشان برای مشارکت اعلام آمادگی کردند.
وی با قدردانی از نویسندگان و همراهان این مجموعه افزود: مقالات کتاب در دو قالب علمی و یادداشت‌هایی درباره شخصیت و ویژگی‌های آقای بهشتی تهیه شده است. از تمام کسانی که با نگارش مقاله و یادداشت در شکل‌گیری این اثر مشارکت کردند و همچنین از حاضران در این مراسم صمیمانه تشکر می‌کنم.
خاطره‌ای از نگاه بهشتی به جایگاه مدیریت
رئیس پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری در ادامه با روایت خاطره‌ای از دوران همکاری خود با سیدمحمد بهشتی گفت: روزی پس از پایان دوره مدیریت ایشان، در محل دیگری با هم دیدار داشتیم. از ایشان پرسیدم چرا دیگر پشت میز کارتان نمی‌نشینید؟ ایشان پاسخی دادند که برای من بسیار تأمل‌برانگیز بود.
زارعی با اشاره به برداشتی که از آن گفت‌وگو داشته است، افزود: از دوران مدیریت خودم فهمیدم که بسیاری از تشکرها و تقدیرها متوجه جایگاه و میزی است که افراد پشت آن می‌نشینند؛ اما حضور امروز شما در این جمع نشان داد که این افراد شما را به‌خاطر میز و جایگاه مدیریتی‌تان دوست ندارند، بلکه به‌خاطر شخصیت، فرهیختگی و فرزانگی‌تان در اینجا حضور پیدا کرده‌اند.
وی این موضوع را نشانه‌ای از جایگاه شخصیتی بهشتی دانست و اظهار کرد: خوشحالم که شش سال به‌عنوان مدیر مستقیم با ایشان همکاری کردم و در این مدت بسیار آموختم.
مدیری که در هر دیدار، یک ایده برای اجرا به همراه داشت
زارعی با اشاره به تأثیر شیوه تعامل و مدیریت بهشتی بر تجربه حرفه‌ای خود گفت: هر بار که به خدمت ایشان می‌رسیدم، با یک ایده یا نکته تازه از جلسه بیرون می‌آمدم؛ چیزی یاد می‌گرفتم که بتوانم آن را در کارم اجرا کنم.
وی از منش بزرگوارانه بهشتی در برخورد با همکاران به‌عنوان یکی از ویژگی‌های برجسته مدیریتی او یاد کرد و افزود: من هیچ‌وقت در پایان نامه‌های ایشان حاشیه‌نویسی نامناسب یا برخورد تحقیرآمیزی ندیدم. این رفتار برای ما بسیار آموزنده بود.
رئیس پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری ادامه داد: ایشان حتی زمانی که قصد داشتند نکته‌ای را به ما گوشزد کنند یا تذکری بدهند، با ما صحبت می‌کردند و توضیح می‌دادند. این شیوه برخورد به ما یاد می‌داد که چگونه با همکاران خود رفتار کنیم و چگونه کارها را پیش ببریم.
زارعی تأکید کرد: یکی از درس‌هایی که از ایشان آموختم، اهمیت شیوه تعامل با دیگران در مدیریت بود؛ اینکه مدیر علاوه بر هدایت امور، باید در رفتار و منش خود نیز الگوی همکارانش باشد.
وی در ادامه سخنانش به روایت خاطره دیگری از دوران همکاری خود با بهشتی اشاره کرد و از دعوت عبدالله رمضان‌زاده، استاندار اسبق کردستان و استاد دانشگاه تهران، به این مراسم سخن گفت؛ روایتی که بخش باقی‌مانده آن در فایل صوتی موجود نیست.
زارعی در پایان با قدردانی مجدد از مشارکت‌کنندگان در تدوین کتاب «نگهبان هویت ملی (۱)» و حاضران در آیین نکوداشت، بر اهمیت ثبت و بازخوانی تجربه‌های حرفه‌ای و فرهنگی شخصیت‌های اثرگذار کشور تأکید کرد.
آیین نکوداشت سیدمحمد بهشتی و رونمایی از کتاب «نگهبان هویت ملی (۱)» به کوشش محمدابراهیم زارعی، به همت مرکز معرفی فرهنگی پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری، روز ۹ آبان‌ماه در موزه ملی ایران برگزار شد.
ایران را باید عمیق‌تر شناخت
احمد مسجدجامعی، وزیر پیشین فرهنگ و ارشاد اسلامی، با تأکید بر ضرورت بازخوانی عمیق تاریخ و تمدن ایران، گفت: گاهی این نگاه وجود دارد که بوم ایران ظرفیت توسعه ندارد؛ در حالی که اگر چنین بود، چگونه تمدنی با قدمت هفت هزار سال در این سرزمین شکل می‌گرفت و تداوم می‌یافت؟
او با اشاره به اهمیت شناخت میراث تاریخی و فرهنگی کشور اظهار کرد: ما در شناخت گذشته و تبار فرهنگی خود کم‌کاری کرده‌ایم و لازم است ایران را با نگاهی عمیق‌تر و فراتر از برداشت‌های سطحی بشناسیم.
تمدنی که هفت هزار سال ظرفیت توسعه دارد
وی با اشاره به جایگاه استوانه کوروش در تاریخ و فرهنگ ایران، به اهمیت توجه به مفاهیم انسانی و حقوقی در میراث تمدنی ایران پرداخت و یادآور شد: در بازخوانی تاریخ باید به تفاوت نگرش‌ها و رفتار تمدن‌های مختلف نیز توجه کرد؛ برای مثال، در برخی اسناد تاریخی از نابودی زمین‌های کشاورزی و نمک‌پاشی بر آن‌ها سخن گفته شده، در حالی که در منشور کوروش بر آزادی اقوام و گروه‌های مختلف تأکید شده است.
مسجدجامعی در ادامه با طرح این پرسش که چرا برخی معتقدند سرزمین ایران از ظرفیت توسعه برخوردار نیست، افزود: اگر ایران ظرفیت توسعه نداشت، چگونه در طول هزاران سال توانسته است تمدن‌های متنوعی را در خود شکل دهد و حفظ کند؟ مسئله اصلی، نحوه نگاه ما به فرایندهای تاریخی و شیوه شناخت توانمندی‌های این سرزمین است.
تخت جمشید؛ نمونه‌ای از بهره‌گیری از دانش و ظرفیت تمدن‌های مختلف
وزیر پیشین فرهنگ و ارشاد اسلامی با اشاره به معماری تخت جمشید، آن را نمونه‌ای از تعامل تمدنی و بهره‌گیری هوشمندانه از دانش ملت‌های مختلف دانست و گفت: در ساخت این مجموعه، از ظرفیت‌ها و تجربه‌های تمدن‌های گوناگون استفاده شده است. ستون‌ها، شیارها، سرستون‌ها و عناصر معماری آن، نشانه‌هایی از پیوندهای فرهنگی و هنری با تمدن‌هایی مانند مصر و یونان را در خود دارند.
وی با اشاره به برگزاری نشست‌های تخصصی درباره پیوندهای فرهنگی کهن و حضور پژوهشگران هخامنشی از نقاط مختلف جهان در ایران، اظهار کرد: تخت جمشید تنها یک بنای تاریخی نیست؛ بلکه نشان‌دهنده بستری است که در آن ملت‌ها و فرهنگ‌های مختلف امکان حضور و مشارکت داشته‌اند.
مسجدجامعی با یادآوری عنوان «دروازه ملل» برای یکی از بخش‌های تخت جمشید، به نقش این مجموعه در بازنمایی تنوع قومی و فرهنگی اشاره کرد و افزود: در نقش‌برجسته‌های این مجموعه، اقوام مختلف ایرانی و نمایندگان سرزمین‌های گوناگون را می‌بینیم که هر یک با پوشش، زبان و ویژگی‌های فرهنگی خود حضور دارند و هدایای سرزمینشان را عرضه می‌کنند. این تصویر، بیانگر نوعی نگاه فراگیر به تنوع فرهنگی و تعامل میان ملت‌هاست.
قنات؛ فراتر از یک سازه، سرچشمه زندگی
مسجدجامعی در بخش دیگری از سخنانش با اشاره به اهمیت نگاه عمیق به میراث تاریخی و طبیعی، به شیوه نگرش سیدمحمد بهشتی به موضوعات فرهنگی و میراثی پرداخت و گفت: در شناخت آثار تاریخی باید از نگاه صرفاً سازه‌ای عبور کنیم. برای مثال، قنات را می‌توان تنها یک سازه مهندسی دانست، اما اگر آن را منشأ زندگی در سرزمینی خشک ببینیم، معنای متفاوتی پیدا می‌کند؛ چراکه در چنین محیطی، حتی یک قطره آب به معنای حیات است.
وی با اشاره به پیچیدگی دانش سنتی مقنیان و ضرورت شناخت شیب زمین، مسیر آب و محاسبات مربوط به احداث قنات، خاطرنشان کرد: این فعالیت‌ها مبتنی بر دانش و تجربه‌ای عمیق بوده‌اند و نمی‌توان آن‌ها را صرفاً کارهایی ابتدایی و فاقد پشتوانه علمی تلقی کرد.
دانش بومی؛ سرمایه‌ای برای توسعه امروز
وزیر پیشین فرهنگ و ارشاد اسلامی همچنین با اشاره به ظرفیت‌های دانش بومی در کشاورزی ایران، به نمونه کشت هندوانه در مناطق کویری پرداخت و گفت: کشاورز ایرانی در محیطی که با محدودیت منابع آب مواجه است، از شناخت دقیق خاک، گیاه و شرایط طبیعی بهره می‌گیرد و با روش‌هایی متناسب با محیط، محصول تولید می‌کند. این توانایی‌ها نشان‌دهنده ظرفیت بالای دانش بومی و قدرت سازگاری انسان ایرانی با شرایط محیطی است. باید این توانمندی‌ها را به‌عنوان بخشی از سرمایه تمدنی و ظرفیت توسعه کشور بشناسیم و از آن‌ها برای آینده بهره بگیریم.
از نان سنگک تا ذهن ریاضی ایرانیان
مسجدجامعی در ادامه با نقل خاطره‌ای از تهران‌گردی‌های خود همراه با مرحوم ناصر صفی‌نژاد، پژوهشگر فرهنگ عامه، به نمونه‌ای از دانش و خلاقیت نهفته در زندگی روزمره مردم اشاره کرد.
وی گفت: در یکی از این برنامه‌ها، به شهرری رفتیم و با کمک یکی از نانوایان قدیمی منطقه، با شیوه‌ای از برگزاری مسابقه میان نانوایی‌های سنگک آشنا شدیم. در این رقابت، چند نان سنگک با یکدیگر مقایسه و نان‌های برتر انتخاب می‌شدند. هر نانوا نشانه مشخصی برای نان خود داشت؛ یکی علامت مثبت و دیگری علامت ضربدر روی نان می‌گذاشت تا محصولش قابل شناسایی باشد.
وی با اشاره به شیوه ارزیابی و امتیازدهی در این رقابت‌ها، این تجربه را نمونه‌ای از حضور تفکر محاسباتی و نظم در فرهنگ روزمره مردم دانست و افزود: این نوع دانش و ذهنیت را نباید فقط در دانشگاه‌ها و مراکز علمی جست‌وجو کرد؛ گاهی در زندگی روزمره مردم و در فرهنگ کوچه و بازار نیز می‌توان جلوه‌های آن را مشاهده کرد.
مسجدجامعی در پایان با تأکید بر ضرورت تغییر نگاه به میراث فرهنگی و تمدنی ایران، خاطرنشان کرد: برای شناخت ظرفیت‌های ایران باید عمیق‌تر به گذشته و داشته‌های خود نگاه کنیم. بسیاری از توانمندی‌هایی که امروز به دنبال آن هستیم، در تجربه تاریخی، دانش بومی و شیوه زندگی مردم این سرزمین وجود داشته است. به باور من، یکی از مهم‌ترین کارها، بازشناسی این ظرفیت‌ها و بهره‌گیری از آن‌ها در مسیر توسعه آینده ایران است.