جلسات دفاع از پایان‌نامه‌های دکترای گروهی دیگر از دانشجویان لبنانی دانشگاه آزاد اسلامی واحد بیروت، روز گذشته در دارالقرآن‌الکریم حرم مطهر رضوی برگزار شد.

جلسات دفاع از پایان‌نامه‌های دکترای گروهی دیگر از دانشجویان لبنانی دانشگاه آزاد اسلامی واحد بیروت، روز گذشته در دارالقرآن‌الکریم حرم مطهر رضوی برگزار شد؛ برنامه‌ای که در چارچوب طرح «رسم ارادت به زبان علم» و با هدف فراهم‌کردن فضایی متفاوت برای ارائه و ارزیابی پژوهش‌های دانشگاهی شکل گرفته است. برای دانشجویان حاضر، این جلسه تنها مرحله‌ای از مسیر تحصیلی نبود؛ فرصتی بود برای آمیختن تجربه علمی با زیارت و حضور در مکانی که در باور آنان جایگاهی ویژه دارد.
در این نشست، سوسن مهدی و شریفه علی حجازی، دو دانشجوی دکترای روان‌شناسی دانشگاه آزاد اسلامی واحد بیروت از پژوهش‌های خود دفاع کردند. غلامرضا تبریزی، دانش‌آموخته دکترای روان‌شناسی و استاد مؤسسه آموزش عالی تابران مشهد نیز به‌عنوان استاد داور در جلسه حضور داشت. هر سه نفر درباره جنبه‌های علمی و معنوی برگزاری دفاع در حرم مطهر رضوی سخن گفتند و تجربه خود را از حضور در این فضا شرح دادند.

امام رضا(ع) را به عنوان سلطان رئوف می‌شناسم

سوسن مهدی با پایان‌نامه‌ای با عنوان «سبک‌های فرزندپروری خانواده در میان نمونه‌ای از زنان خاص؛ پژوهشی توصیفی» در این جلسه حاضر شد. او گفت شنیدن این خبر که قرار است برای دفاع از پایان‌نامه به مشهد سفر کند، برایش شادی‌آور و غیرمنتظره بوده است. سوسن مهدی حضور در حرم منور امام رضا(ع) را توفیقی دانست که به‌خاطر آن احساس سپاسگزاری می‌کند و گفت این سفر، با تجربه‌های پیشینش از زیارت مشهد تفاوت داشته است.
او که پیش‌تر نیز چند بار به زیارت حرم مطهر رضوی آمده، توضیح داد این بار در کنار زیارت، مسئولیتی علمی بر عهده داشته و همین موضوع، سفر را برایش متمایز کرده است. او امید دارد حضور در جوار حرم قدسی برایش نیرویی تازه به همراه داشته باشد. وی امام رضا(ع) را در کنار جایگاه معنوی و اقتدار، با رأفت، مهربانی و کرامت می‌شناسد و گفت در سفرهایش تلاش می‌کند به رواق دارالحجه(عج) و محل پنجره زیارتی در حرم مطهر نیز برود؛ مکانی که برای او جذابیت خاصی دارد.
مهدی درباره فعالیت‌های علمی آستان قدس رضوی اظهار کرد آشنایی‌اش با این مجموعه‌ها محدود بوده، اما از وجود مراکز دانشگاهی و آموزشی در آستان قدس رضوی اطلاع داشته است. او برگزاری جلسه دفاع در حرم مطهر را اقدامی اثرگذار خواند و با تشکر از تولیت آستان قدس رضوی و همچنین مجموعه‌های فرهنگی آستان خاطرنشان کرد رفتار محترمانه با دانشجویان و استادان، فضای مناسبی برای ارائه پژوهش فراهم می‌کند. به باور او، قرارگرفتن در چنین محیطی به دانشجو احساس آرامش می‌دهد و می‌تواند از نگرانی‌های معمول جلسه دفاع بکاهد.
این دانشجوی لبنانی که مادر شهید علی الزّین، از مجاهدان لبنانی است، بیان کرد ممکن است بسیاری از دانشجویان هنگام دفاع اضطراب داشته باشند، اما خودش در آن روز آرامش ویژه‌ای را تجربه کرده است. او ابراز امیدواری کرد پس از تصویب پایان‌نامه، مدرک دکترایش را به فرزند مفقودالاثر خود تقدیم کند. سوسن مهدی گفت مفقودشدن فرزندش تجربه‌ای دشوار بوده، اما این اتفاق در زندگی معنوی‌اش نیز دریچه‌ای تازه گشوده است. او از امام رضا(ع) خواست در فهم درست دین و حرکت به‌سوی زندگی شایسته بر پایه آموزه‌های دینی یاری‌اش کند.
مهدی همچنین از علاقه و پیروی خود از رهبر شهید، آیت‌الله العظمی سید علی خامنه‌ای سخن گفت و اظهار کرد آثار، اندیشه‌ها و سیره زندگی ایشان را دنبال می‌کرده است. او نام رهبر شهید را با مفاهیمی چون عزت، اقتدار و شرافت پیوند داد و از پشتیبانی مردم ایران از جبهه مقاومت یاد کرد.

حرم مطهر، فضایی برای آرامش و گفت‌وگو

شریفه علی حجازی، دیگر دانشجوی دکترای روان‌شناسی دانشگاه آزاد اسلامی واحد بیروت، از پژوهشی با عنوان «کارآمدی برنامه‌ای توانمندساز برای دختران در آستانه ازدواج در تحقق همسازی و بهبود کیفیت زندگی؛ پژوهشی نیمه‌تجربی در دانشگاه‌های استان نبطیه لبنان» دفاع کرد.
حجازی در گفت‌وگو با خبرنگار روزنامه قدس، امام رضا(ع) را به رأفت و مهربانی شناخته‌شده دانست و گفت حضور در حرم مطهر برایش آرامش و سبکی خاطر به همراه دارد. به گفته او، این احساس را می‌توان در میان زائرانی با پیشینه‌های گوناگون نیز دید؛ حرم مطهر رضوی در نگاه او مکانی است که امنیت، آرامش و امید در آن برجسته است.
حجازی از حضور پیشین خود در چند نشست و همایش علمی آستان قدس رضوی یاد کرد و گفت این مجموعه را پایگاهی علمی در جوار حرم منور امام رضا(ع) می‌داند. او با اشاره به دانشگاه‌ها و مؤسسات آموزشی آستان قدس رضوی، برگزاری دفاع‌های دانشگاهی در این مکان را نشانه توجه به دانش و آموزش دانست. این دانشجو همچنین یادآور شد امام رضا(ع) در سنت اسلامی به گفت‌وگو و مناظره با عالمان شناخته می‌شوند؛ از این رو، برگزاری نشست علمی در جوار حرم مطهر را در امتداد توجه به دانش و گفت‌وگو ارزیابی کرد. حجازی از مسئولان آستان قدس رضوی و دانشگاه آزاد اسلامی برای فراهم‌کردن امکان برگزاری این جلسات قدردانی کرد.
وی حضور در جلسه دفاع در حرم مطهر را نعمتی بزرگ توصیف کرد و گفت بیان کامل سپاس و شادی‌اش از این تجربه با زبان و قلم آسان نیست. او قصد دارد پس از دریافت مدرک دکترا، آن را به ارواح ائمه اطهار(ع)، حضرت فاطمه زهرا(س)، امام مهدی(عج) و شهیدانی که در زندگی و باورهایش جایگاهی دارند، از جمله رهبر شهید آیت‌الله العظمی سید علی خامنه‌ای، سید حسن نصرالله و فرزند شهید مفقودالاثرش، محمد مصطفی زهیر جابر تقدیم کند.
این دانشجوی لبنانی در ادامه از پیوندهای مردم ایران و لبنان سخن گفت و آن را متأثر از باورهای دینی و یاد شهیدان دانست. او ایران و حرم مطهر امام رضا(ع) را در نگاه خود، کانونی مهم برای جبهه مقاومت توصیف کرد و از ایران، یمن، فلسطین و لبنان به‌عنوان بخش‌هایی از پیکره‌ای واحد نام برد. حجازی همچنین به سخنان رهبر شهید درباره امام رضا(ع) اشاره کرد و گفت در باور او، امام هشتم(ع) نماد مقاومت و پایداری در برابر دشواری‌ها و توطئه‌ها هستند.
حجازی با اشاره به آنچه تهدیدها و نگرانی‌های امروز منطقه می‌خواند، از امام رضا(ع) خواست او و دیگران را در وفاداری به باورهای دینی و خدمت به دین ثابت‌قدم بدارد. سخنان او، مانند گفته‌های سوسن مهدی، نشان می‌داد برای این دو دانشجو، زیارت و مقاومت، پیوندهای خانوادگی و ملی و مسیر تحصیل از یکدیگر جدا نیستند؛ هر یک در روایت شخصی آنان معنایی در کنار دیگری پیدا می‌کند.

تلاقی مذهب، سنت و علم

غلامرضا تبریزی، استاد داور جلسه، برگزاری دفاع در حرم مطهر رضوی را تجربه‌ای متفاوت و ارزشمند برای استادان و دانشجویان توصیف کرد. او گفت در این شیوه برگزاری، سه حوزه مذهب، سنت و علم در کنار یکدیگر قرار می‌گیرند؛ ترکیبی که به باور او می‌تواند فضای تازه‌ای برای تجربه دانشگاهی فراهم کند.
تبریزی با اشاره به ظرفیت دانشگاه بین‌المللی امام رضا(ع) و دانشگاه علوم اسلامی رضوی عنوان کرد گسترش فعالیت علمی آستان قدس رضوی می‌تواند با برنامه‌ریزی دقیق‌تر دنبال شود. به نظر او، فعالیت‌های دانشگاهی نباید تنها به رشته‌های مرتبط با دین و مطالعات مذهبی محدود بماند و می‌توان توسعه رشته‌های دیگر دانشگاهی، از جمله حوزه‌های فنی و علوم انسانی جدید را نیز بررسی کرد. او این پیشنهاد را مشروط به فراهم‌بودن امکانات و شرایط دانست.
این استاد روان‌شناسی، فضای آرام و دل‌انگیز فراهم‌شده برای برگزاری جلسه را از نقاط قوت برنامه دانست، همچنین بر پیوند این رویداد با سنت گفت‌وگو و مناظره در زندگی امام رضا(ع) تأکید کرد و برگزاری دفاع‌های علمی در حرم مطهر را فرصتی برای توجه به دانش و ترویج سیره علمی آن حضرت دانست.
تبریزی از منظر روان‌شناسی، انسان را دارای ابعاد جسمانی، روانی، اجتماعی و معنوی دانست و خاطرنشان کرد زیارت می‌تواند توجه فرد را به بعد معنوی زندگی‌اش افزایش دهد. دشواری‌ها و فقدان‌های گوناگون بخشی از تجربه زندگی انسان‌هاست و زیارت و توسل، برای بسیاری از افراد راهی برای یافتن استواری و حفظ امید در زندگی فردی و اجتماعی به شمار می‌رود.
تبریزی در پایان از خاطرات کودکی‌اش در حرم مطهر رضوی گفت. او به یاد آورد که همراه مادرش از صحن سقاخانه که امروز صحن انقلاب نام دارد، به سوی پنجره فولاد می‌رفتند و زیارت‌نامه می‌خواندند. خاطره روضه‌خوانی برای زائران در کنار پنجره فولاد نیز همچنان در ذهن او مانده است. او از امام رضا(ع) خواست سرانجام مردم و کشور ایران در روزگار پرالتهاب، به خیر و عافیت و همراه با سربلندی باشد.

تجربه‌ای فراتر از جلسه دفاع

در روایت سه نفر حاضر در این برنامه، جلسه دفاع در حرم مطهر رضوی تنها رویدادی دانشگاهی نبود. برای دانشجویان، این جلسه با تجربه زیارت، یاد عزیزان و شهدای مقاومت و امید به آینده روشن امت اسلام با تلاش در مسیر علمی درهم آمیخت.
برگزاری چنین نشست‌هایی، در عین حفظ معیارهای علمی و استقلال ارزیابی دانشگاهی، می‌تواند تجربه دفاع را برای دانشجویان به‌یادماندنی‌تر کند. سخنان دانشجویان لبنانی نشان می‌دهد فضای حرم مطهر برای آنان معنایی فراتر از محل برگزاری جلسه دارد؛ مکانی برای آرامش، دعا و پیوند با خاطرات و باورهایشان. در سوی دیگر، حضور استادان و ارزیابی پژوهش‌ها یادآور می‌شود هدف اصلی این برنامه همچنان ارائه و سنجش کار علمی است.
این جلسه با دو پژوهش در حوزه روان‌شناسی و گفت‌وگوهایی درباره زیارت، آموزش و خاطره به پایان رسید؛ رویدادی که برای شرکت‌کنندگان، تجربه‌ای از همنشینی فعالیت دانشگاهی با فضای معنوی حرم مطهر رضوی بود.