باشگاه خبرنگاران جوان؛ کیمیا قلی‌پور - توسعه نیروگاه‌های بادی به‌عنوان یکی از راهکار‌های افزایش تولید برق پاک، می‌تواند نقش مهمی در کاهش وابستگی به سوخت‌های فسیلی، مدیریت ناترازی انرژی و متنوع‌سازی سبد تولید برق کشور داشته باشد؛ ظرفیتی که تحقق اهداف آن، علاوه بر سرمایه‌گذاری، به توسعه زیرساخت‌ها و برنامه‌ریزی دقیق برای بهره‌برداری نیاز دارد.
در حال حاضر، ظرفیت نیروگاه‌های بادی کشور ۳۷۱ مگاوات است و برنامه‌ریزی برای افزایش این ظرفیت با مشارکت سرمایه‌گذاران داخلی دنبال می‌شود.
در همین زمینه، محسن طرزطلب، معاون وزیر نیرو، به‌تازگی در پاسخ به پرسش خبرنگار اقتصادی باشگاه خبرنگاران جوان، با اشاره به برنامه‌های توسعه نیروگاه‌های بادی اظهار کرد: خوشبختانه تا پایان مهرماه، ۱۰ واحد نیروگاهی به مدار تولید وارد می‌شوند.
او افزود: سرمایه‌گذاری در این بخش از سوی مپنا و یک شرکت خصوصی انجام شده است و امیدواریم سال آینده این ظرفیت را به حدود ۷۵ تا ۱۰۰ مگاوات برسانیم.
توسعه انرژی بادی و کاهش فشار بر شبکه برق
یکی از مهم‌ترین مزایای نیروگاه‌های بادی، تولید برق بدون مصرف مستقیم سوخت‌های فسیلی در مرحله بهره‌برداری است. این ویژگی می‌تواند به کاهش مصرف گاز و سوخت مایع در نیروگاه‌های حرارتی کمک کند و بخشی از منابع سوختی کشور را برای استفاده در سایر بخش‌های اقتصادی آزاد سازد.
از سوی دیگر، افزایش سهم انرژی‌های تجدیدپذیر می‌تواند وابستگی نظام تولید برق به منابع حرارتی را کاهش دهد. در شرایطی که تقاضای برق در دوره‌های اوج مصرف افزایش می‌یابد، برخورداری از منابع متنوع تولید، اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.
البته نیروگاه‌های بادی به شرایط جوی وابسته‌اند و میزان تولید آنها در ساعات مختلف تغییر می‌کند؛ بنابراین، این نیروگاه‌ها به‌تنهایی جایگزین کامل ظرفیت‌های قابل‌کنترل تولید برق نیستند، اما در صورت جانمایی مناسب و مدیریت صحیح شبکه، می‌توانند بخشی از نیاز برق کشور را تأمین کنند.
بسیاری از کارشناسان حوزه انرژی معتقدند، ارزیابی توسعه نیروگاه‌های بادی نباید تنها بر اساس تعداد واحد‌های احداث‌شده یا ظرفیت اسمی آنها انجام شود. شاخص اصلی، میزان برق تولیدشده و تحویل آن به شبکه، میزان صرفه‌جویی در مصرف سوخت و هزینه تمام‌شده برق است.
به بیان دیگر، افزایش ظرفیت نصب‌شده زمانی ارزش اقتصادی بیشتری ایجاد می‌کند که نیروگاه‌ها در مناطق بادخیز مناسب احداث شوند، تجهیزات آنها عملکرد مطلوبی داشته باشند و محدودیتی برای انتقال برق تولیدی به شبکه وجود نداشته باشد.
در همین راستا، تقویت شبکه انتقال برق، بهبود پیش‌بینی سرعت و جهت باد و هماهنگی تولید نیروگاه‌های تجدیدپذیر با سایر منابع انرژی، از جمله اقداماتی است که می‌تواند بازده سرمایه‌گذاری در این بخش را افزایش دهد.
همچنین توسعه سامانه‌های ذخیره‌سازی انرژی و مدیریت هوشمند مصرف می‌تواند به کنترل نوسانات تولید برق بادی کمک کند؛ هرچند اجرای این راهکار‌ها باید بر اساس ارزیابی فنی و اقتصادی هر منطقه انجام شود.
سرمایه‌گذاری؛ شرط تحقق برنامه‌های توسعه‌ای
توسعه نیروگاه‌های بادی به سرمایه اولیه، تأمین تجهیزات تخصصی، مطالعات بادسنجی و دسترسی به زیرساخت‌های مناسب نیاز دارد. در این میان، مشارکت بخش خصوصی و توان شرکت‌های داخلی در طراحی، ساخت و نگهداری تجهیزات می‌تواند روند اجرای پروژه‌ها را تسریع کند.
با این حال، ثبات مقررات، شفافیت قرارداد‌های خرید برق، تسهیل تأمین مالی و کوتاه‌شدن فرایند صدور مجوز‌ها از جمله عوامل مؤثر در جذب سرمایه‌گذاران هستند. در صورت افزایش ریسک اقتصادی پروژه‌ها یا طولانی‌شدن فرایند اجرا، احتمال تأخیر در بهره‌برداری و افزایش هزینه‌ها نیز بیشتر می‌شود.
از سوی دیگر، انتخاب محل مناسب برای احداث نیروگاه اهمیت ویژه‌ای دارد؛ زیرا سرعت و پایداری باد، فاصله از شبکه برق و هزینه‌های اتصال، تأثیر مستقیمی بر میزان تولید و توجیه اقتصادی پروژه دارند.
در نهایت گفتنی است، افزایش ظرفیت نیروگاه‌های بادی می‌تواند به کاهش مصرف سوخت‌های فسیلی، کاهش انتشار آلاینده‌ها و توسعه اشتغال در حوزه‌های مهندسی، ساخت تجهیزات و خدمات نگهداری کمک کند. همچنین، تقویت توان ساخت داخل در این صنعت می‌تواند زمینه توسعه فناوری و کاهش وابستگی به تجهیزات وارداتی را فراهم سازد.