اقتصادنیوز: در سال ۱۴۰۴، رشته‌های «مهندسی، ساخت و تولید» با سهم ۲۷.۱ درصدی بزرگ‌ترین گروه رشته‌ای در میان شاغلان کشور بودند. اما وقتی درصد اشتغال گروه‌های تحصیلی را بررسی می‌کنیم، تفاوت معناداری میان رشته‌ها دیده می‌شود.
به گزارش اقتصادنیوز به نقل از اکوایران، دانشگاه رفتن برای بسیاری از افراد با یک انتظار مشخص همراه است: اینکه چند سال تحصیل، در نهایت به پیدا کردن شغل و کسب درآمد منجر شود. اما بازار کار برای همه رشته‌ها مسیر یکسانی ندارد. بعضی گروه‌های تحصیلی سهم بزرگی از جمعیت شاغل را تشکیل می‌دهند و بعضی دیگر، با وجود حضور در دانشگاه‌ها، سهم کمتری از اشتغال دارند.
آمارهای سال ۱۴۰۴ نشان می‌دهد برای فهم رابطه تحصیلات و بازار کار، فقط دانستن اینکه شاغلان کشور بیشتر از چه رشته‌هایی آمده‌اند کافی نیست. باید دید چه نسبتی از جمعیت هر گروه تحصیلی نیز وارد اشتغال شده‌اند.
مهندسی‌ها در صدر ترکیب شاغلان
بررسی سهم گروه‌های عمده رشته تحصیلی از جمعیت شاغل کشور نشان می‌دهد «مهندسی، ساخت و تولید» با ۲۷.۱ درصد در رتبه نخست قرار دارد. پس از آن، گروه «بازرگانی، علوم اداری و حقوق» با سهم ۲۵.۹ درصدی قرار گرفته است. مجموع این دو گروه، بیش از نیمی از جمعیت شاغل کشور را تشکیل می‌دهد که وزن بالای این رشته‌ها در ترکیب نیروی کار را نشان می‌دهد.
در فاصله‌ای قابل توجه از این دو گروه، «هنر و علوم انسانی» با سهم ۹.۲ درصدی قرار دارد. «فناوری اطلاعات و ارتباطات» ۷.۳ درصد، «بهداشت» ۷ درصد، «علوم اجتماعی، روزنامه‌نگاری و اطلاع‌رسانی» ۶.۳ درصد و «علوم تجربی، ریاضی و آمار» ۶.۱ درصد از جمعیت شاغل را به خود اختصاص داده‌اند. سهم «علوم تربیتی» نیز ۴.۹ درصد است. در انتهای این فهرست، «کشاورزی، جنگلداری، ماهیگیری و دامپزشکی» با ۳.۱ درصد و گروه «خدمات» با ۳ درصد قرار دارند.
این ارقام نشان می‌دهد ترکیب شاغلان کشور به‌شدت تحت تأثیر دو گروه «مهندسی» و «بازرگانی، علوم اداری و حقوق» قرار دارد. با این حال، سهم بالاتر از اشتغال الزاما به این معنا نیست که فارغ‌التحصیلان این رشته‌ها آسان‌تر شغل پیدا می‌کنند. ممکن است اندازه جمعیت تحصیل‌کرده، گستردگی مشاغل مرتبط و امکان فعالیت در حوزه‌های مختلف نیز در این سهم نقش داشته باشد.
کدام رشته‌ها درصد اشتغال بالاتری دارند؟
برای بررسی وضعیت گروه‌های تحصیلی در بازار کار، شاخص دوم تصویر متفاوتی ارائه می‌دهد. بر اساس داده‌های سال ۱۴۰۴، بیش از ۶۱ درصد از جمعیت گروه «مهندسی، ساخت و تولید» شاغل بوده‌اند. این رقم بالاترین درصد اشتغال در میان گروه‌های رشته‌ای جدول است. پس از آن، «کشاورزی، جنگلداری، ماهیگیری» و «دامپزشکی» با ۵۵.۴ درصد و «فناوری اطلاعات و ارتباطات» با ۴۸.۷ درصد قرار دارند.
این نشان می‌دهد درصد بیشتری فارغ‌التحصیلان این عمده رشته‌های تحصیلی در بازار کار شغل پیدا می‌کنند، اما در رابطه با مرتبط بودن شغل و رشته تحصیلی این افراد داده و اطلاعاتی در دسترس نیست. در میان گروه‌های مورد بررسی، «هنر و علوم انسانی» با ۳۴.۳ درصد و «علوم تربیتی» با ۳۳.۹ درصد، پایین‌ترین درصدهای اشتغال را دارند. اختلاف میان بالاترین و پایین‌ترین مقدار جدول، ۲۷.۵ واحد درصد است که از تفاوت قابل توجه وضعیت اشتغال میان گروه‌های تحصیلی حکایت دارد.
سهم بالا از اشتغال، تضمین‌کننده جذب بیشتر نیست
مقایسه دو شاخص، نکته مهمی را روشن می‌کند. گروه «بازرگانی، علوم اداری و حقوق» دومین سهم بزرگ را از جمعیت شاغل دارد، اما درصد اشتغال آن ۴۷.۴ درصد است که پایین‌تر از مهندسی و کشاورزی می‌باشد. در مقابل، «فناوری اطلاعات و ارتباطات» با وجود سهم ۷.۳ درصدی از جمعیت شاغل، درصد اشتغال ۴۸.۷ درصدی دارد. «کشاورزی» نیز با سهم ۳.۱ درصدی از جمعیت شاغل، درصد اشتغال ۵۵.۴ درصدی را ثبت کرده است.
این تفاوت‌ها نشان می‌دهد اندازه یک گروه در میان شاغلان و نسبت شاغلان به کل جمعیت همان گروه، دو مفهوم متفاوت‌اند. اولی از وزن هر رشته در ترکیب اشتغال کشور خبر می‌دهد و دومی وضعیت اشتغال جمعیت آن گروه را توصیف می‌کند. بنابراین، نمی‌توان صرفا بر اساس سهم یک رشته از جمعیت شاغل نتیجه گرفت که بازار کار برای فارغ‌التحصیلان آن رشته مناسب‌تر است.
در نهایت، داده‌های سال ۱۴۰۴ از یک واقعیت دووجهی حکایت دارند: مهندسی‌ها هم بزرگ‌ترین سهم را از جمعیت شاغل دارند و هم بالاترین درصد اشتغال را ثبت کرده‌اند، اما وضعیت همه گروه‌های تحصیلی به این شکل نیست. برای انتخاب رشته یا سیاست‌گذاری آموزشی، نه سهم رشته‌ها از اشتغال به‌تنهایی کافی است و نه درصد اشتغال آن‌ها. مسئله اصلی، شناخت دقیق‌تر مسیری است که تحصیل را به شغل متناسب، درآمد و امنیت اقتصادی پیوند می‌دهد.