زاهدان - ایرنا - استاندار سیستان و بلوچستان با تاکید بر اینکه درمان‌محوری به‌تنهایی پاسخگوی نیاز نظام سلامت این استان نیست، گفت: تقویت بهداشت و پیشگیری در کنار توسعه خدمات درمانی ضروری است.
به گزارش ایرنا، منصور بیجار شامگاه چهارشنبه در دیدار با نماینده تام‌الاختیار و هماهنگ‌کننده برنامه متغیرهای اجتماعی سلامت در سیستان و بلوچستان، اظهار کرد: بخش قابل توجهی از توجه نظام سلامت به درمان و توسعه زیرساخت‌های فیزیکی معطوف شده است در حالی که تقویت بهداشت و پیشگیری می‌تواند از بروز بسیاری از بیماری‌ها جلوگیری کند و بار مراجعات درمانی را کاهش دهد.
وی، حجم بالای مراجعه به بیمارستان علی‌بن‌ابیطالب(ع) زاهدان را یکی از چالش‌های حوزه سلامت استان دانست و بیان کرد: این بیمارستان به‌عنوان مرکز مرجع استان، نزدیک به یک‌هزار تخت دارد اما برای کاهش بار مراجعه درمانی باید به همان اندازه که برای توسعه خدمات درمانی سرمایه‌گذاری می‌شود، به بهداشت و پیشگیری نیز توجه کرد.
بیجار بیان کرد: با وجود برخورداری سیستان و بلوچستان از تجهیزات آزمایشگاهی و روش‌های تشخیصی، بخشی از مردم برای دریافت خدمات درمانی به استان‌های یزد و کرمان مراجعه می‌کنند که این موضوع ضرورت تقویت اعتماد عمومی به خدمات سلامت در استان را برجسته می‌کند.
استاندار سیستان و بلوچستان، اصلاح نظام سلامت را فراتر از جابه‌جایی مدیران دانست و تصریح کرد: تغییر افراد به‌تنهایی مشکلات را برطرف نمی‌کند و اصلاح شیوه اداره، ساختار اجرایی، فرایندهای اداری و نحوه پاسخگویی دستگاه‌های اجرایی نیز باید دنبال شود.
وی، طولانی بودن فرایندهای اداری و ضعف در پاسخگویی را از موانع حل مشکلات حوزه سلامت دانست و تدوین برنامه‌ای عملیاتی و قابل ارزیابی را ضروری خواند؛ برنامه‌ای که در آن وظایف دستگاه‌های اجرایی، مسئول اجرای هر اقدام و زمان‌بندی آن مشخص باشد تا تصمیم‌ها از مرحله جلسه ها و مکاتبه ها فراتر بروند و عملیاتی شوند.
به گفته وی، بهبود وضعیت سلامت بدون مشارکت مردم امکان‌پذیر نیست و افزایش آگاهی عمومی درباره حقوق و نیازهای سلامت، تقویت مسئولیت‌پذیری اجتماعی و فراهم کردن زمینه مطالبه‌گری مردم باید در کنار اقدامات دستگاه‌های اجرایی قرار گیرد.
استاندار سیستان و بلوچستان نقش رسانه‌ها را در آگاهی‌بخشی و پیگیری مطالبات حوزه سلامت مهم ارزیابی کرد و بر ایجاد ارتباط مؤثر میان مردم و مجموعه حاکمیت و انتقال مسائل و مطالبه های جامعه به مسئولان این حوزه تاکید کرد.
اجرای طرح محله‌محوری در نظام سلامت سیستان و بلوچستان
نماینده تام‌الاختیار و هماهنگ‌کننده برنامه متغیرهای اجتماعی سلامت در سیستان و بلوچستان و مدیرعامل بنیاد خیریه «هاسب» نیز در این دیدار، اظهار کرد: حدود ۸۰ درصد عوامل مؤثر بر سلامت مردم خارج از حوزه دارو، درمان و بیمارستان قرار دارد و برنامه محله‌محوری در این استان با هدف شناسایی و رفع همین عوامل اجتماعی، در واحدهای جمعیتی حدود پنج هزار نفری اجرا می‌شود.
محمدرضا واعظ مهدوی افزود: مطالعات سازمان جهانی بهداشت نشان می‌دهد تنها ۲۰ درصد عوامل مؤثر بر سلامت به خدمات مستقیم نظام سلامت مربوط است و بخش عمده این عوامل به شرایط زندگی، تغذیه، محیط زیست، وضعیت فاضلاب و پسماند و دیگر مسائل اجتماعی بازمی‌گردد؛ عواملی که در بهبود سلامت، افزایش امید به زندگی و کاهش مرگ‌ومیر کودکان نقش دارند.
وی ادامه داد: در رویکرد متغیرهای اجتماعی مؤثر بر سلامت (SDH)، به جای تمرکز صرف بر دارو، درمان و تجهیزات پزشکی، عوامل بیرون از نظام درمانی مورد توجه قرار می‌گیرند و برنامه سیستان و بلوچستان نیز بر همین مبنا تدوین شده است.
واعظ مهدوی اضافه کرد: در این برنامه، جمعیت به واحدهای اجتماعی حدود پنج هزار نفری تقسیم می‌شود و شبکه بهداشت و درمان، مراکز خدمات جامع سلامت و پزشکان خانواده بستر اجرای آن خواهند بود؛ در هر واحد، مردم و بهره‌برداران محلی مسائل اثرگذار بر سلامت را شناسایی و مهم‌ترین اولویت را برای مداخله انتخاب می‌کنند.
وی خاطرنشان کرد: پس از تعیین اولویت، کمیته تخصصی متناسب با مساله تشکیل می‌شود؛ برای مثال، اگر تصادف، سوءتغذیه، مشکلات بهداشت محیط، پسماند یا بیکاری عامل اصلی تهدید سلامت باشد، کمیته مرتبط مسئول پیگیری و سازماندهی اقدامات برای رفع آن خواهد بود.
واعظ مهدوی اظهار کرد: در ادامه، ریشه‌های مشکل با مشارکت جامعه محلی و بهره‌برداران در قالب درخت مساله شناسایی می‌شود تا راهکارهای اجرایی بر اساس نیاز واقعی هر منطقه تعیین شود؛ به این ترتیب، انتخاب اولویت و نوع مداخله از پایین به بالا و با مشارکت مردم انجام می‌گیرد.
وی، مشارکت مردم، تصمیم‌گیری محلی، توانمندسازی جوامع و اجرای عملی مداخلات را چهار ویژگی این الگو برشمرد و ادامه داد: هدف آن است که مردم در جریان شناسایی مسائل و انتخاب راهکارها آموزش ببینند و توانایی پیگیری و حل مشکلات سلامت در جامعه محلی تقویت شود.
واعظ مهدوی با اشاره به آغاز مراحل اجرایی این برنامه در شهرستان‌های سیستان و بلوچستان گفت: کارگاه‌های توجیهی با حضور روسای شبکه‌های بهداشت و درمان، مسئولان گسترش شبکه و بهداشت محیط در چابهار، زاهدان و زابل برگزار شده و در ایرانشهر نیز برای هفته آینده برنامه‌ریزی شده است.
وی، افزود: برای اجرای این برنامه ۱۲ گام در نظر گرفته شده که استخراج شاخص‌های بهداشتی و درمانی به تفکیک شهرستان‌ها، شناسایی جمعیت‌های هدف، استفاده از ظرفیت شبکه بهداشت و درمان و تشکیل شوراهای توسعه محله از مراحل آن است.
به گزارش ایرنا، سیستان و بلوچستان به‌دلیل پهناوری دارای سه دانشگاه علوم پزشکی مستقل در زابل، زاهدان و ایرانشهر و یک دانشکده علوم پزشکی در چابهار است.
این استان حدود سه میلیون و ۴۰۰ هزار نفر جمعیت در ۲۶ شهرستان دارد.