تهران- ایرنا- دارنده مدال نقره جهانی هوش مصنوعی با اشاره به اینکه مدال‌های جهانی برای نخبگان نقطه پایان نیست، بلکه آغاز مسئولیتی بزرگ‌تر در قبال آینده ایران است، گفت: نسل جدید نخبگان، دیگر موفقیت را صرفا در کسب مدال، ورود به دانشگاه یا دستیابی به عناوین علمی و فردی تعریف نمی‌کند، بلکه دو هدف اصلی حل مسائل واقعی و راهبردی کشور و تولید علم و گسترش مرزهای دانش را در افق آینده خود قرار داده است.

به گزارش ایرنا، محمدرضا درویشی روز سه شنبه در آیین تجلیل از مدال آوران المپیاد علمی جهانی ۲۰۲۶ با تأکید بر اینکه استعداد و توانمندی‌های علمی باید در میدان عمل گره‌گشا باشد، افزود: باور داریم هوش و استعدادهایی که در اختیار ما قرار گرفته، باید هم در حل مسائل عینی کشور منشأ اثر باشد و هم در آزمایشگاه‌ها و پژوهشگاه‌ها به کشف دانش جدید و توسعه مرزهای علمی جهان منجر شود.

درویشی با اشاره به ضرورت آشنایی دانش‌آموزان نخبه با نیازهای علمی، صنعتی و مدیریتی کشور تصریح کرد: باید بدانیم کشور با چه مسائل و نیازهایی مواجه است و برای ایفای نقشی مؤثر در آینده، از همین امروز چه دانش، مهارت و تجربه‌ای باید کسب کنیم. هدف ما این است که به‌جای مصرف‌کننده دانش و فناوری، به حل‌کنندگان مسائل کشور و تولیدکنندگان فناوری‌های نوین تبدیل شویم.

نخبگان را به چشم یاوران و آینده‌سازان کشور ببینید

مدال‌آور المپیاد جهانی هوش مصنوعی با تأکید بر اینکه نخبگان به دنبال سهم یا امتیاز ویژه از دولت نیستند، گفت: مطالبه اصلی ما تغییر نگاه دولت به عزم، خواسته‌ها و واقعیت‌های نخبگان است. انتظار داریم دولت، نخبگان را نه افرادی نیازمند مراقبت و رسیدگی، بلکه یاوران و آینده‌سازان کشور بداند.

وی با اشاره به تحولات و حوادث ماه‌های اخیر و تجربه مواجهه ایران با قدرت نظامی و فناورانه ابرقدرت‌ها خاطرنشان کرد: این تجربه به ما نشان داد که پیشرفت علمی و فناوری صرفاً در فرمول‌های کتاب‌های درسی خلاصه نمی‌شود، بلکه می‌تواند مایه عزت و بقای ایران باشد. علم زمانی که با نیازها و آرمان‌های یک ملت پیوند بخورد، قدرت دفاع و پیشرفت ایجاد می‌کند.

درویشی با اشاره به الگوهایی همانند شهید تهرانی‌مقدم و شهید شهریاری گفت: ما نیز می‌توانیم و وظیفه داریم افتخارآفرین باشیم بلکه عهد ما با کشورمان این است که استعدادها و توان علمی خود را برای حل مسائل واقعی ایران به میدان بیاوریم.

وی از رئیس‌جمهور خواست با باور ظرفیت نخبگان، زمینه پیوند مدال‌آوران با مسائل و نیازهای کشور را فراهم کند و حمایت جدی‌تری در این زمینه داشته باشد و همچنین خواستار فرصتی برای ارائه برنامه‌های نخبگان و پیگیری این موضوع با رئیس‌جمهور شد.

المپیادهای جهانی؛ فرصتی برای تقویت دیپلماسی علمی ایران

همچنین هلیا خدابندلو دارنده مدال برنز جهانی جغرافیا، با تأکید بر ظرفیت رقابت‌های علمی بین‌المللی در معرفی چهره واقعی ایران گفت: دیپلماسی علمی با تکیه بر دانش، تعامل و همکاری میان ملت‌ها شکل می‌گیرد و می‌تواند حتی در شرایط محدودیت‌های بین‌المللی، زمینه ارتباط و اعتمادسازی میان کشورها را حفظ کند.

وی با اشاره به تجربه حضور چهار دختر ایرانی در المپیاد جهانی جغرافیا اظهار کرد: در جریان این رقابت، بارها از ما پرسیده می‌شد که آیا زنان در ایران حق تحصیل دارند؟ این پرسش‌ها نشان می‌داد فاصله قابل‌توجهی میان واقعیت زندگی ما و تصویری که برخی از مردم جهان از ایران دارند، وجود دارد.

خدابندلو ادامه داد: اتفاق جالب زمانی رخ داد که همین چهار دختر ایرانی در رقابت ارائه تیمی میان حدود ۵۰ کشور شرکت‌کننده، رتبه نخست جهان را کسب کردند. پس از این موفقیت، نگاه بسیاری از شرکت‌کنندگان و ناظران تغییر کرد و برخی به این موضوع اشاره کردند که حضور و موفقیت دختران ایرانی می‌تواند نمادی از فرصت‌های آموزشی و نقش‌آفرینی زنان در ایران باشد.

مدال‌آور جهانی با بیان اینکه این تجربه نمونه‌ای ملموس از قدرت دیپلماسی علمی بود، افزود: گاهی یک رقابت علمی، یک دستاورد بین‌المللی و حتی گفت‌وگوی مستقیم چند دانش‌آموز می‌تواند کاری انجام دهد که شاید سال‌ها فعالیت رسانه‌ای به‌تنهایی نتواند به آن دست یابد.

وی با اشاره به حضور بیش از ۱۰۰ کشور در رقابت‌های علمی بین‌المللی که پایه‌گذاران آن نخبگان ایرانی هستند و همچنین ارائه آموزش‌های تخصصی ایران در بیش از ۱۵ کشور، پیشنهاد کرد موفقیت‌های المپیادی صرفاً به‌عنوان کسب مدال و رتبه دیده نشوند، بلکه بخشی از ظرفیت راهبردی کشور در دیپلماسی علمی و عمومی به شمار آیند.

خدابندلو به سه مطالبه نخبگان اشاره کرد و توضیح داد: نخست، گسترش فعالیت‌های علمی و دستیابی به مرجعیت علمی در حوزه المپیادها به‌عنوان یکی از مطالبات جدی وزارت آموزش و پرورش و باشگاه دانش‌پژوهان جوان دنبال و حمایت شود، دوم وزیر امور خارجه در سفرها و مذاکرات خود، توان ایران در آموزش نخبگان و برگزاری رقابت‌های علمی را به‌عنوان فرصتی برای همکاری‌های بین‌المللی معرفی کند و سوم، همکاری علمی با نخبگان ایرانی به یکی از محورهای گفت‌وگو در دیدارهای بین‌المللی رئیس‌جمهور تبدیل شود.

ضرورت ایجاد سازوکار داده‌محور برای شناسایی ظرفیت نخبگان

همچنین محمدحسین حسینی دارنده مدال طلای المپیاد جهانی نجوم، با اشاره به ضرورت ایجاد سازوکارهای کارآمد برای شناسایی و به‌کارگیری ظرفیت نخبگان گفت: امروز برای منابعی مانند سیمان، گندم و برق، داشبوردهای لحظه‌ای و آمار دقیق در اختیار داریم، اما برای شناسایی ظرفیت‌های واقعی نخبگان المپیادی و برنامه‌ریزی برای استفاده از توانمندی‌های آنان، هنوز سازوکار کارآمدی نداریم.

وی با تأکید بر ضرورت گسترش حکمرانی داده‌محور به حوزه سرمایه انسانی کشور افزود: همان‌قدر که برای منابع اقتصادی اهمیت و دقت آماری قائل هستیم، باید برای شناسایی و به‌کارگیری ظرفیت نخبگان نیز برنامه داشته باشیم.

حسینی با اشاره به شکل‌گیری شبکه‌ای از مدال‌آوران و انتقال تجربه میان نسل‌های مختلف دانش‌آموزان خاطرنشان کرد: در سال‌های گذشته، مدال‌آوران المپیادها به جمع دانش‌آموزان سال‌های پایین‌تر بازگشته و تجربه خود را به نسل بعد منتقل کرده‌اند. این روند شبکه‌ای زنده از نخبگان و تجربه‌های انباشته ایجاد کرده است، اما هنوز اکوسیستم مناسبی برای شکوفایی و بهره‌گیری از این ظرفیت شکل نگرفته است.

مأموریت‌های علمی به نخبگان واگذار شود، نه مسئولیت‌های مدیریتی

دارنده مدال طلای المپیاد جهانی نجوم با تأکید بر اینکه نخبگان به دنبال پست و جایگاه مدیریتی نیستند، اظهار کرد: ما می‌خواهیم توانایی حل مسئله‌ای را که در المپیادها آموخته‌ایم، در حوزه‌های علمی پیچیده و آینده‌ساز به کار بگیریم.

وی پیشنهاد کرد که به‌جای تشکیل شوراهای متعدد، ماموریت‌های مستقیم علمی در حوزه‌هایی همچون هوش مصنوعی، انرژی‌های نو، پلاسما و علوم بنیادی به شبکه نخبگان واگذار شود، حوزه‌هایی که پیشرفت در آنها می‌تواند بر قدرت آینده کشور اثرگذار باشد.

حسینی با اشاره به الزامات اجرای این مأموریت‌ها گفت: برای تحقق این هدف به آزمایشگاه‌ها و تجهیزات پیشرفته، هدایت علمی استادان برجسته، دسترسی به داده‌های جهانی و ارتباطات علمی بین‌المللی نیاز داریم.

وی از رئیس‌جمهور خواست شبکه نخبگان المپیادی را به‌عنوان بازوی عملیاتی علمی کشور در حوزه‌های پیشرو به رسمیت بشناسد و زمینه تبدیل این شبکه به زیست‌بومی پایدار برای حفظ و شکوفایی استعدادهای علمی را فراهم کند.