جهان در انتظار مهار ترامپ؛ نگرانی از موج تازه ماجراجویی‌های آمریکا
پیروزی دموکرات‌ها در انتخابات میان‌دوره‌ای امیدهایی برای مهار ترامپ در جهان ایجاد کرده، اما نگرانی از واکنش تهاجمی‌تر او به شکست داخلی نیز افزایش یافته است. کشورهای آسیایی نگران تشدید جنگ ایران و تداوم گرانی انرژی هستند و شرکای تجاری آمریکا احتمال بازگشت تعرفه‌های سنگین‌تر را می‌دهند. در روابط واشنگتن و پکن نیز تغییر اساسی بعید به نظر می‌رسد. در مجموع، با وجود محدودیت‌های تازه داخلی، اختیارات ترامپ در سیاست خارجی همچنان گسترده است و آینده دو سال باقی‌مانده ریاست‌جمهوری او نامطمئن خواهد بود.
فرارو- جیم تنکرزلی، تحلیلگر ارشد مسائل بین الملل روزنامه نیویورک تایمز
به گزارش فرارو به نقل از روزنامه نیویورک تایمز، پیروزی دموکرات‌ها در انتخابات میان‌دوره‌ای، در بسیاری از پایتخت‌های جهان با امید به مهار دونالد ترامپ همراه شده است؛ اما هم‌زمان این پرسش را تقویت کرده که آیا رئیس‌جمهور آمریکا برای جبران شکست داخلی، سیاست خارجی تهاجمی‌تری در پیش خواهد گرفت؟
جهان طی دو سال گذشته با سیاست خارجی غیرقابل پیش‌بینی دونالد ترامپ روبه‌رو بوده است؛ از جمله می توان به تعرفه‌های تجاری متغیر و جنگ با ایران تا مداخلات در آمریکای لاتین، تغییر ناگهانی مواضع درباره اوکراین و فشار بر متحدانی چون کانادا، آلمان و ژاپن اشاره کرد.
اکنون که دموکرات‌ها کنترل کنگره را به دست گرفته‌اند و شمار زیادی از جمهوری‌خواهان مورد حمایت ترامپ شکست خورده‌اند، دولت‌ها و تحلیلگران در سراسر جهان در حال ارزیابی پیامدهای این تحول هستند. برخی امیدوارند کنگره جدید بتواند رفتارهای شتاب‌زده رئیس‌جمهور را محدود کند؛ اما نگرانی دیگری نیز وجود دارد: آیا ترامپ در واکنش به شکست داخلی، برای نمایش قدرت به اقدامات تهاجمی‌تر در خارج از مرزهای آمریکا روی خواهد آورد؟
جای‌ایان چونگ، دانشیار علوم سیاسی دانشگاه ملی سنگاپور معتقد است ترامپ ممکن است در مواجهه با کنگره تحت کنترل دموکرات‌ها، برای منحرف کردن توجه افکار عمومی به موضوعاتی مانند تعرفه‌ها یا استفاده از نیروی نظامی روی آورد.
جنگ ایران؛ نگرانی اصلی اقتصادهای آسیایی
پیروزی دموکرات‌ها در ابتدا در کشورهای آسیایی به‌ویژه اقتصادهایی که وابستگی زیادی به انرژی خاورمیانه دارند، با نشانه‌هایی از امید همراه شد. جنگ ایران فشار تورمی سنگینی بر کشورهای جنوب شرق آسیا وارد کرده و افزایش هزینه انرژی، قیمت کالاها و خدمات را بالا برده است. چونگ می‌گوید این کشورها امیدوارند تحولات سیاسی آمریکا به کاهش فشارهای اقتصادی ناشی از جنگ منجر شود. با این حال، بسیاری از دولت‌ها و تحلیلگران نسبت به تحقق چنین سناریویی تردید دارند. نگرانی اصلی این است که ترامپ پس از انتخابات حملات تازه‌ای علیه ایران انجام دهد و در نتیجه بحران عرضه نفت و گاز تشدید شود.
در چنین شرایطی، چشم‌انداز کاهش قیمت انرژی چندان روشن نیست. بسیاری انتظار دارند قیمت نفت در آینده نزدیک همچنان بالا بماند؛ وضعیتی که برای شرکت‌ها، مصرف‌کنندگان و دولت‌های واردکننده انرژی چالش‌برانگیز خواهد بود.
تعرفه‌ها؛ احتمال بازگشت فشار اقتصادی واشنگتن
یکی دیگر از نگرانی‌های بین‌المللی به سیاست تجاری ترامپ مربوط می‌شود. نهادهای تجاری آمریکا طی ماه‌های گذشته تحقیقات گسترده‌ای درباره بیش از دوازده کشور انجام داده‌اند؛ کشورهایی که واشنگتن آنها را به نقض حقوق کارگران یا تولید بیش از اندازه کالاهایی مانند مواد شیمیایی و خودرو متهم می‌کند.
اکنون که کاخ سفید دیگر نیازی ندارد پیش از انتخابات از افزایش تورم و هزینه زندگی جلوگیری کند، احتمال دارد سیاست تعرفه‌ای ترامپ با شدت بیشتری دنبال شود. ژاپن، چین و ویتنام از جمله کشورهایی هستند که ممکن است هدف تعرفه‌های تازه قرار گیرند. با وجود اختیارات گسترده رئیس‌جمهور در حوزه تجارت، کنگره جدید می‌تواند از طریق نظارت و کنترل بودجه فدرال بر برخی جزئیات این سیاست اثر بگذارد.
استیون اولسون، مذاکره‌کننده پیشین تجاری آمریکا و پژوهشگر مؤسسه مطالعات جنوب شرق آسیا می‌گوید نمایندگان کنگره ممکن است برای معافیت‌های بیشتر از تعرفه‌ها در بخش‌هایی فشار بیاورند که مستقیماً بر هزینه زندگی رأی‌دهندگان تأثیر می‌گذارند. با این حال، انتظار عمومی در آسیا و دیگر مناطق جهان آن است که حمایت‌گرایی اقتصادی آمریکا ادامه یابد. کازوهیرو مائشیما، استاد سیاست و دیپلماسی آمریکا در دانشگاه سوفیا در توکیو می‌گوید ژاپن همچنان نسبت به اقدامات دولت ترامپ نگران است و مشخص نیست امید به تغییر تا چه اندازه به واقعیت تبدیل شود.
انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا احتمالاً مسیر کلی رقابت واشنگتن و پکن را تغییر نخواهد داد. هر دو حزب اصلی آمریکا در سال‌های اخیر بر ضرورت اتخاذ موضعی سخت‌گیرانه‌تر در برابر چین به‌ویژه در رقابت اقتصادی و اختلافات سرزمینی توافق بیشتری پیدا کرده‌اند. با این حال، شکست جمهوری‌خواهان در چین با واکنش‌هایی همراه شد که از خوشحالی تا نگرانی را در بر می‌گرفت. برخی کاربران و تحلیلگران چینی، ترامپ را رئیس‌جمهوری توصیف کردند که وعده‌های بزرگی می‌دهد، اما ممکن است در عمل به یک رئیس‌جمهور کم‌قدرت تبدیل شود.
شو شائولین، مفسر شناخته‌شده چینی پیش‌بینی کرد در صورت تثبیت شکست جمهوری‌خواهان در هر دو مجلس، ترامپ با محدودیت بیشتری روبه‌رو خواهد شد. اما شی یینهونگ، استاد روابط بین‌الملل دانشگاه رنمین پکن معتقد است این وضعیت می‌تواند روابط آمریکا و چین را پیچیده‌تر کند. به باور او، تفاهمی که ترامپ و شی جین‌پینگ در نشست ماه مه درباره «ثبات راهبردی سازنده» به دست آورده بودند، ممکن است با کاهش قدرت سیاسی ترامپ آسیب ببیند. از نگاه پکن، تقویت روابط آمریکا با متحدان سنتی‌اش به‌ویژه ژاپن نیز می‌تواند پیامدهای نامطلوبی برای چین داشته باشد.
متحدان آمریکا؛ امید به مهار ترامپ، بدون اطمینان به تغییر
سیاست‌های ترامپ در قبال متحدان آمریکا، از تهدید به اعمال تعرفه تا تهدیدهای نظامی، اعتماد بسیاری از شرکای سنتی واشنگتن را تضعیف کرده است. به همین دلیل، پیروزی دموکرات‌ها در برخی کشورهای متحد آمریکا با استقبال روبه‌رو شد.
رایان کاکس، استاد فلسفه دانشگاه سیدنی ابراز امیدواری کرده است که دموکرات‌ها بتوانند قدرت ترامپ را محدود و به پایان دوره سیاسی او سرعت ببخشند. لوکا لووک، دانشجوی ژاپنی در توکیو نیز خواستار ثبات بیشتر در روابط دو کشور و تداوم سیاست خارجی آمریکا شده است. با این حال، تردید درباره سبک رهبری معامله‌محور ترامپ همچنان عمیق است. در نظرسنجی اخیر بنیاد راکفلر در ۳۴ کشور، تنها ۳۹ درصد شرکت‌کنندگان گفته‌اند که با رهبری آمریکا در عرصه جهانی احساس راحتی می‌کنند. مکس یولی، پژوهشگر ارشد مؤسسه چتم‌هاوس در لندن، پیش از انتخابات هشدار داده بود رئیس‌جمهوری که خود را عامل شوک به نظام بین‌المللی می‌داند، همچنان توانایی ایجاد غافلگیری را حفظ کرده است.
پایان ترامپ یا آغاز مرحله‌ای پرتنش‌تر؟
شکست انتخاباتی جمهوری‌خواهان می‌تواند قدرت مانور ترامپ را در داخل آمریکا محدود کند و به متحدان واشنگتن فرصتی برای بازسازی روابط بدهد. اما این تحول به معنای تغییر خودکار سیاست خارجی آمریکا نیست. رئیس‌جمهور همچنان در حوزه‌هایی مانند تجارت و سیاست خارجی اختیارات قابل‌توجهی دارد و ممکن است برای جبران فشارهای داخلی، به نمایش قدرت در عرصه بین‌المللی روی آورد.
به همین دلیل، بسیاری از کشورها با وجود استقبال از پیروزی دموکرات‌ها، همچنان نگران دو سال باقی‌مانده از ریاست‌جمهوری ترامپ هستند. مسئله فقط این نیست که کنگره جدید تا چه اندازه می‌تواند او را مهار کند؛ پرسش مهم‌تر این است که ترامپ در برابر محدودیت‌های داخلی چه واکنشی نشان خواهد داد و هزینه آن را چه کشورهایی خواهند پرداخت.