حوزه/ حجت‌الاسلام موسوی با تبیین ابعاد شخصیتی و سیره عملی حضرت فاطمه زهرا(س)، گفت: صبر و استقامت آن حضرت در برابر دشواری‌های زندگی، پشتیبانی از امام علی(ع) در مسیر اطاعت الهی و حمایت عاطفی و معنوی از پیامبر(ص)، از جلوه‌های برجسته سیره ایشان و الگویی برای مؤمنان است.
به گزارش خبرگزاری حوزه از تهران، حجت‌الاسلام سیدعلی موسوی، کارشناس دینی، روز یکشنبه در برنامه تلویزیونی آفتاب شرقی، با تأکید بر ضرورت شناخت ابعاد عملی و زمینی زندگی حضرت فاطمه زهرا(س)، گفت: بررسی زندگی خانوادگی آن حضرت در کنار امیرالمؤمنین علی(ع) نشان می‌دهد که مقامات معنوی و جایگاه ویژه ایشان تنها به ویژگی‌های تکوینی و اختصاصی محدود نمی‌شود، بلکه رفتارها و شیوه زندگی حضرت نیز می‌تواند برای دیگران الگو و قابل پیروی باشد.
وی اظهار کرد: گاهی در تعریف و تمجید از اهل‌بیت(ع) و بیان مقامات والای آنان، به‌گونه‌ای سخن گفته می‌شود که دستیابی به آن جایگاه‌ها و نزدیک شدن به آن مقامات، دور از دسترس به نظر می‌رسد؛ در حالی که باید توجه داشت بخشی از این جایگاه معنوی، نتیجه رفتارهایی است که برای دیگران نیز امکان الگوگیری و حرکت در مسیر آن وجود دارد.
حجت‌الاسلام موسوی افزود: پرسش این است که حضرت زهرا(س) به چه دلیل به چنین مقام بی‌نظیری دست یافته‌اند؟ بخشی از پاسخ را باید در رفتار، ورع، تقوا، خویشتن‌داری، عفت و همراهی ایشان با امیرالمؤمنین علی(ع) جست‌وجو کرد. امیرالمؤمنین علی(ع) نیز دیگران را به حرکت در مسیر تقوا و پرهیزکاری دعوت می‌کنند؛ بنابراین، زندگی حضرت زهرا(س) در کنار همه مقامات معنوی ایشان، از جنبه‌های عملی و قابل الگوبرداری برخوردار است.
صبر حضرت زهرا(س) در تنگنای معیشتی
این کارشناس دینی با اشاره به شرایط دشوار اقتصادی زندگی مشترک حضرت زهرا(س) و امیرالمؤمنین علی(ع) گفت: در روایتی آمده است که این خانواده سه روز چیزی برای خوردن نداشتند. نکته مهم این است که آنان حتی در چنین شرایطی، عزت نفس خود را حفظ می‌کردند و دشواری معیشتشان را برای دیگران بازگو نمی‌کردند.
وی ادامه داد: در آن شرایط، امیرالمؤمنین علی(ع) برای تهیه نیازهای زندگی به دنبال قرض گرفتن حتی یک دینار می‌رفتند، اما در مدینه کسی از وضعیت آنان خبر نداشت تا برایشان غذا بیاورد. عزت نفس این خانواده اجازه نمی‌داد که سختی‌های زندگی خود را به دیگران ابراز کنند.
حجت‌الاسلام موسوی با اشاره به وضعیت اقتصادی مدینه در آن دوران اظهار کرد: امیرالمؤمنین علی(ع) پیش از ازدواج، بخش مهمی از وقت و توان خود را در راه جهاد و حمایت از پیامبر اکرم(ص) صرف کرده بودند. پس از ازدواج نیز با وجود تلاش برای تأمین معاش خانواده، شرایط اقتصادی مدینه چندان مساعد نبود. اقتصاد این شهر عمدتاً بر کشاورزی استوار بود و زمین‌های کشاورزی محدود آن نیز بیشتر در اختیار یهودیان قرار داشت. ازاین‌رو، امیرالمؤمنین(ع) برای کار کردن ناچار بودند در زمین‌های متعلق به آنان فعالیت کنند و درآمد چندانی به دست نمی‌آوردند.
وی افزود: حضرت زهرا(س) در کنار تحمل این دشواری‌ها، همواره شاکر خداوند بودند و حال و هوای ویژه‌ای در عبادت داشتند. صبر و همراهی ایشان در شرایط سخت زندگی، یکی از ابعاد مهم شخصیت آن حضرت است که باید مورد توجه قرار گیرد.
حضرت زهرا(س)، بهترین یاور امیرالمؤمنین علی(ع) در اطاعت خدا
این کارشناس دینی با اشاره به روایتی درباره توصیف حضرت زهرا(س) از سوی امیرالمؤمنین علی(ع) گفت: هنگامی که از امیرالمؤمنین علی(ع) خواسته شد حضرت زهرا(س) را توصیف کنند، یکی از تعبیرهای شاخصی که از ایشان نقل شده، این عبارت است: «نِعْمَ الْعَوْنُ عَلَی طَاعَةِ اللَّهِ»؛ یعنی حضرت زهرا(س) بهترین یاور در مسیر اطاعت خداوند هستند.
حجت الاسلام موسوی تصریح کرد: این تعبیر نشان می‌دهد که یکی از ویژگی‌های ممتاز حضرت زهرا(س)، همراهی و پشتیبانی از امیرالمؤمنین علی(ع) در مسیر بندگی و اطاعت الهی بود. این همراهی صرفاً به عبادت‌های فردی و نماز محدود نمی‌شد؛ بلکه عبادت حقیقی امیرالمؤمنین(ع) در ایستادگی در کنار پیامبر اکرم(ص)، فدا کردن دارایی و توان خود در راه اسلام، انفاق و صدقه دادن و گذشتن از آبرو و موقعیت اجتماعی برای دفاع از دین نیز جلوه می‌کرد.
وی ادامه داد: گاهی ممکن است شرایط زندگی به‌گونه‌ای باشد که خانواده با تنگنای مالی روبه‌رو شود، اما امیرالمؤمنین علی(ع) همچنان برای کمک به دیگران و انجام مسئولیت‌های دینی خود اقدام می‌کردند. در چنین شرایطی، حضرت زهرا(س) نه‌تنها مانع حرکت ایشان در مسیر اطاعت خدا نمی‌شدند، بلکه با صبر و همراهی خود، پشتوانه‌ای محکم برای امیرالمؤمنین(ع) بودند.
حجت الاسلام موسوی با بیان اینکه سختی‌های مسیر پیامبر اکرم(ص) و دفاع از اسلام به زندگی خانوادگی امیرالمؤمنین علی(ع) نیز منتقل می‌شد، گفت: حضرت زهرا(س) در تمام این دشواری‌ها مانند کوهی در کنار امیرالمؤمنین علی(ع) ایستادند تا ایشان بتوانند با استواری به وظیفه خود در مسیر خداوند ادامه دهند. ازاین‌رو، تعبیر «نِعْمَ الْعَوْنُ عَلَی طَاعَةِ اللَّهِ» توصیفی عمیق از نقش آن حضرت در زندگی امیرالمؤمنین(ع) است.
وی افزود: ایستادگی امیرالمؤمنین علی(ع) در کنار پیامبر اکرم(ص) در شرایط حساس صدر اسلام، نقش تعیین‌کننده‌ای داشت. بسیاری از مخالفان پیامبر(ص)، به دلیل شکست‌ها و رویارویی‌های گذشته، کینه و دشمنی ویژه‌ای با امیرالمؤمنین علی(ع) داشتند و همین موضوع شرایط را برای ایشان دشوار می‌کرد. در چنین فضایی، حضرت زهرا(س) پشتوانه و همراه امیرالمؤمنین(ع) بودند.
این کارشناس دینی با اشاره به جایگاه حضرت زهرا(س) در منظومه محبت اهل‌بیت(ع) اظهار کرد: در صلوات معروف «اللهم صل علی فاطمة و أبیها و بعلها و بنیها»، نام حضرت زهرا(س) در آغاز آمده است و پس از آن به پیامبر اکرم(ص)، امیرالمؤمنین(ع) و فرزندان آن حضرت درود فرستاده می‌شود. این تعبیر نیز توجه ما را به جایگاه محوری حضرت زهرا(س) در این خانواده و نقش ایشان در پیوند و همراهی اعضای این بیت جلب می‌کند.
وی با اشاره به تعبیر «ام‌ابیها» درباره حضرت فاطمه زهرا(س) گفت: همان‌گونه که آن حضرت برای امیرالمؤمنین(ع) بهترین یاور در اطاعت خدا بودند، در زندگی پیامبر اکرم(ص) نیز نقشی ویژه و سرشار از دلسوزی و حمایت داشتند. حضرت زهرا(س) در جایگاه همسر، بخشی از مسئولیت اداره خانه و بخشی از وظیفه پشتیبانی و تقویت روحیه امیرالمؤمنین(ع) را بر عهده داشتند. هنگامی که دشواری‌های بیرون از خانه به زندگی ایشان منتقل می‌شد، حضور و همراهی حضرت زهرا(س) به امیرالمؤمنین(ع) توان و آرامش می‌بخشید.
حجت الاسلام موسوی خاطرنشان کرد: نقش حضرت زهرا(س) تنها به همراهی با همسر و اداره امور خانه محدود نبود، بلکه تربیت فرزندانی را نیز بر عهده داشتند که همه مسلمانان تا پایان تاریخ مدیون آنان هستند. این خانواده و این بیت، منشأ تربیت شخصیت‌هایی شد که جهان اسلام همواره به آنان افتخار می‌کند. بنابراین، نمی‌توان نقش حضرت زهرا(س) را صرفاً در چارچوب همسرداری خلاصه کرد؛ بلکه تربیت فرزندان شاخص و فراهم کردن زمینه رشد آنان در مسیر بندگی خدا، بخش مهمی از جایگاه آن حضرت است.
از کودکی در شعب ابی‌طالب تا حمایت از پیامبر(ص)
این کارشناس دینی در ادامه با اشاره به دشواری‌هایی که حضرت زهرا(س) از دوران کودکی تجربه کرده بودند، گفت: بر اساس برخی نقل‌ها، اگر سن ۱۸ سالگی حضرت زهرا(س) در زمان ازدواج را بپذیریم، آن حضرت هنگام رحلت مادر بزرگوارشان، حضرت خدیجه(س)، حدود ۱۰ سال داشتند. ایشان پیش از آن نیز در جریان محاصره شعب ابی‌طالب، سختی‌ها و گرسنگی‌های فراوانی را تجربه کرده بودند.
وی افزود: در دوران محاصره شعب ابی‌طالب، خانواده پیامبر اکرم(ص) با وجود برخورداری از امکانات و دارایی پیشین، در شرایط بسیار دشواری قرار گرفتند. شدت گرسنگی و بیماری در آن دوران به حدی بود که حضرت خدیجه(س) و ابوطالب(ع)، دو پشتیبان مهم پیامبر اکرم(ص)، پس از پایان محاصره و در فاصله‌ای کوتاه از دنیا رفتند.
حجت الاسلام موسوی ادامه داد: با رحلت حضرت خدیجه(س)، پیامبر اکرم(ص) یکی از مهم‌ترین پشتوانه‌های خود را در خانه از دست دادند. در این شرایط، حضرت زهرا(س) که هنوز دختری خردسال بودند، نقش ویژه‌ای در مراقبت و دلجویی از پدر بر عهده گرفتند. مادری کردن برای پیامبر(ص) تنها به رسیدگی‌های معمول و فراهم کردن غذا محدود نمی‌شد، بلکه آن حضرت با ایمان و محبت خود به پدرشان آرامش و توان می‌بخشیدند.
وی با اشاره به ماجرای توطئه مشرکان برای شهادت پیامبر اکرم(ص) اظهار کرد: در نقل‌های تاریخی آمده است که حضرت زهرا(س) در روزهای پایانی پیش از هجرت، از توطئه دشمنان برای قتل پیامبر(ص) آگاه شدند و با نگرانی و گریه به خانه بازگشتند. پیامبر اکرم(ص) متوجه ناراحتی ایشان شدند و به دلداری و آرام کردن دخترشان پرداختند. حضرت زهرا(س) نیز با وجود نگرانی و دشواری شرایط، همچنان در کنار پدر ایستادند.
این کارشناس دینی در پایان تأکید کرد: آنچه در زندگی حضرت زهرا(س) برجستگی دارد، ایمان ویژه به خداوند، صبر در برابر سختی‌ها، حفظ عزت نفس، همراهی با امیرالمؤمنین علی(ع) و حمایت عاطفی و معنوی از پیامبر اکرم(ص) است. این ویژگی‌ها نشان می‌دهد که دستیابی به مراتب والای معنوی، در کنار عنایات الهی، با رفتار و انتخاب‌های روزمره انسان نیز ارتباط دارد و زندگی آن حضرت می‌تواند الگویی عملی برای خانواده‌ها و همه کسانی باشد که در مسیر اطاعت خداوند گام برمی‌دارند.