دنیای اقتصاد : لولا داسیلوا، رهبر هشتادساله چپ‌گرایان برزیل، با پیروزی در دور دوم انتخابات و کسب بیش از ۵۱درصد آرا، برای چهارمین‌بار به ریاست‌جمهوری رسید؛ رخدادی که ضمن توقف موج راست‌گرایی در آمریکای لاتین، شکست سنگینی را به فلاویو بولسونارو، متحد دونالد ترامپ، تحمیل کرد.
«لوئیز ایناسیو لولا داسیلوا»، رئیس‌جمهور برزیل، روز یکشنبه (۳آبان) برای چهارمین دوره به عنوان رئیس‌جمهور انتخاب شد؛ اما رقیب شکست‌خورده او و متحد ترامپ، سناتور «فلاویو بولسونارو»، اعلام کرد که نتایج را نمی‌پذیرد و دست به چالش قانونی خواهد زد. «الکساندرا فریتاس» در گزارش دیروز دوشنبه در سی‌ان‌ان نوشت، این رهبر ۸۰ساله چپ‌گرا بیش از ۵۱درصد آرا را به‌دست آورد و پیروزی در دور دوم را تضمین کرد؛ پیروزی‌ای که برخلاف روند کلی چرخش به راست در سراسر آمریکای لاتین است. بولسونارو که با حدود ۴.۴میلیون رای از لولا عقب افتاد، پس از حکم لحظه آخری دیوان عالی مبنی بر تمدید دوساعته زمان رأی‌گیری، اعلام کرد که تیمش نتایج را به چالش می‌کشد و این اقدام دیوان عالی را «کلک کثیف» خواند.
بولسونارو پس از اعلام پیروزی لولا در جمع حامیان خود در برازیلیا، پایتخت این کشور، گفت: «با توجه به نحوه رخ دادن این رویدادها، به رسمیت شناختن نتیجه انتخابات غیرممکن است.» او افزود: «ما اقدام قانونی خواهیم کرد. ما خواستار ابطال این انتخابات خواهیم شد.» این رأی‌گیری نخستین بار از زمان بازگشت انتخابات مستقیم ریاست‌جمهوری در سال۱۹۸۹ است که نامزدی پس از کسب مقام دوم در دور اول، برنده ریاست‌جمهوری می‌شود. لولا پس از انتخاب مجدد خود گفت: «به شما اطمینان می‌دهم که نحوه حکمرانی بر این کشور را تغییر خواهیم داد. ما نقش بزرگ‌تری در تصمیم‌گیری‌هایمان به مردم خواهیم داد.» در ریودوژانیرو، حامیان لولا در حال در آغوش کشیدن یکدیگر، بوق زدن و نشان دادن علامت «L» دیده شدند. پیروزی لولا یک عقب‌نشینی و شکست بزرگ برای جنبش سیاسی بولسونارو است و فلاویو نتوانست کاری را انجام دهد که پدرش («ژایر بولسونارو» رئیس‌جمهور زندانی پیشین) نیز در سال۲۰۲۲ موفق به انجامش نشد: شکست لولا در پای صندوق‌های رأی. اما نتایج پس از یک روز انتخاباتی پرآشوب به دست آمد؛ جایی که رأی‌گیری پس از درخواست‌های لحظه آخری هر دو نامزد از مقامات انتخاباتی، دو ساعت تمدید شد. «پائولو سوترو» از موسسه برزیل در مرکز ویلسون گفت که تمدید رأی‌گیری «تخلف نبود».
نتیجه انتخابات پیامدهایی فراتر از برزیل خواهد داشت و بزرگ‌ترین کشور آمریکای لاتین را تحت مدیریت لولا در مسیر سیاست خارجی مستقل‌تری نگه می‌دارد. پیش از بسته شدن حوزه‌های رأی‌گیری در روز یکشنبه، دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا گفت که در حال «رصد» دور دوم انتخابات ریاست‌جمهوری برزیل است. اگرچه او از حمایت رسمی از هر یک از نامزدها خودداری کرد، اما پیش‌تر از عملکرد دور اول فلاویو تمجید کرده و انتخابات را «بسیار مهم» توصیف کرده بود. با این حال، اگر یک گروه کلیدی وجود داشت که نامزدها برای پیروزی به آن نیاز داشتند، هم کارشناسان و هم کمپین‌ها اتفاق نظر داشتند که آن گروه «زنان» بودند. زنان نزدیک به ۵۳درصد از رأی‌دهندگان ثبت‌نام‌شده را تشکیل می‌دهند و نسبت به مردان مقاومت بیشتری در برابر نامزدهای همسو با بولسونارو نشان داده بودند. نظرسنجی ۱۵ اکتبر داتافولیا، لولا را در میان زنان با ۴۹درصد در برابر ۴۰درصد پیش انداخت؛ درحالی‌که فلاویو در میان مردان با ۵۲درصد در برابر ۴۰درصد پیشتاز بود. «مالو گاتو»، دانشیار سیاست آمریکای لاتین در کالج دانشگاهی لندن، گفت پس از ظهور ژایر بولسونارو در سال ۲۰۱۸، شکاف جنسیتی عمیق‌تر شد؛ زیرا مردان به سمت راست گرایش پیدا کردند و زنان بیشتر حامی حزب کارگران شدند.
هر دو کمپین به موضوع خشونت علیه زنان، به‌ویژه زن‌کشی، پس از آنکه چند مورد خشن توجه ملی را جلب کرد، پرداختند. بر اساس گزارش انجمن امنیت عمومی برزیل، برزیل در سال۲۰۲۵ تعداد ۱۵۷۱ مورد زن‌کشی را ثبت کرد که بالاترین رقم از زمان جرم‌انگاری آن در سال۲۰۱۵ بوده است. به گفته گاتو، جناح راست به لحاظ سنتی بر مجازات‌های کیفری سرسختانه‌تر برای متجاوزان تاکید می‌کند؛ درحالی‌که جناح چپ تاکید بیشتری بر حمایت و پشتیبانی از قربانیان، از جمله پناه‌گاه‌ها و خدمات تخصصی دارد. پروتستان‌های تبشیری که جمعیتی در حال رشد در این کشور عمدتا کاتولیک هستند، نیز به یک بلوک رأی‌گیری مهم برای جناح راست تبدیل شدند. داتافولیا دریافت که بولسونارو در میان تبشیری‌ها با ۶۲درصد در برابر ۲۹درصد پیشتاز است؛ درحالی‌که لولا در میان کاتولیک‌ها با ۵۲درصد در برابر ۴۲درصد پیشی گرفته است.
«آنا ایونووا» و «آدام ب. الیک» هم در گزارش دیروز دوشنبه در نیویورک‌تایمز نوشتند، پیروزی غیرمنتظره لولا بر رقیب راست‌گرایش «نه» سختی به موج محافظه‌کاری آمریکای لاتین بود که می‌رفت سراسر این نیمکره را درنوردد.به نوشته این گزارشگران، شکست بولسونارو شکستی برای دونالد ترامپ هم بود که از خانواده بولسونارو و راست‌گرایان در حال صعود منطقه حمایت کرده بود. پیروزی لولا نشان می‌دهد که نیروهای چپ‌گرای آمریکای لاتین با وجود مجموعه‌ای از شکست‌ها در سراسر این نیمکره، همچنان دارای نفوذ و قدرت هستند. این نخستین پیروزی چپ‌گرایان پس از هفت پیروزی متوالی رهبران راست‌گرا در منطقه طی ۱۸ماه گذشته است. از زمان بازگشت برزیل به دموکراسی، هیچ انتخابات ریاست‌جمهوری ابطال نشده است. در سال۲۰۱۴، حزب بازنده درخواست بررسی و بازبینی کرد، اما آن بازبینی هیچ مدرکی از تقلب پیدا نکرد و نتایج تایید شد.
در سال۲۰۲۲ نیز حزب لیبرالِ فلاویو شکست پدرش در انتخابات را به چالش کشید، اما دادگاه در نهایت به‌دلیل عدم ارائه مدرکی برای اثبات ادعاهایش، این حزب را بیش از ۴میلیون دلار جریمه کرد. لولا پس از آنکه در دور اول رأی‌گیری در اوایل ماه جاری با ۲درصد اختلاف پشت سر رقیب خود قرار گرفت، به‌عنوان نامزدی که شانس کمتری داشت پا به رأی‌گیری روز یکشنبه گذاشت. اما روز یکشنبه، لولا دست به بازگشتی شگفت‌انگیز زد و با شمارش تقریبا تمامی آرا، ۵۱.۸درصد از آرا را در برابر ۴۸.۲درصد فلاویو بولسونارو به‌دست آورد. حاشیه پیروزی لولا در روز یکشنبه تقریبا دوبرابر حاشیه پیروزی او در چهار سال پیش بود؛ زمانی که او با فاصله‌ای اندک، ژائر بولسونارو را شکست داد. این نخستین‌بار در تاریخ برزیل بود که نامزدی پس از شکست در دور اول، در دور دوم به پیروزی می‌رسید. نتایج نشان داد که شمار بسیار بیشتری از رأی‌دهندگان در روز یکشنبه نسبت به دور قبل پای صندوق‌های رأی حاضر شدند؛ تغییری که بسیار غیرمعمول است. معمولا تعداد رأی‌دهندگان از دور اول به دور دوم کاهش می‌یابد. در مجموع، بیش از ۱۲۸میلیون برزیلی در روز یکشنبه رای دادند؛ درحالی‌که این رقم در دور اول ۱۲۵میلیون نفر بود.
لولا به‌عنوان یکی از استوانه‌های سیاست برزیل، در سال‌های پیشین ریاست‌جمهوری خود‌میلیون‌ها نفر را از طریق برنامه‌های اجتماعی از فقر نجات داد، اگرچه محبوبیت او در دوره سوم ریاست‌جمهوری‌اش به‌دلیل عدم رسیدگی به نگرانی‌های مربوط به جرم و جنایت و اقتصاد فروکش کرد. میراث سیاسی او نیز بر اثر ارتباط با رسوایی‌های فساد خدشه‌دار شده است؛ از جمله رسوایی جدیدی که در دوران تصدی او فاش شده و بخش زیادی از نخبگان سیاسی و قضایی برزیل، از جمله خود بولسونارو را درگیر کرده است. با این حال، آمار نزدیک و فشرده روز یکشنبه روشن می‌سازد که لولا با وظیفه‌ای بس دشوار روبه‌رو است: رهبری کشوری قطبی‌شده که از بحران بدهی‌های فزاینده، قیمت بالای مواد غذایی و ترس روزافزون از جرایم سازمان‌یافته رنج می‌برد. علاوه بر این، عملکرد قوی بولسوناروی ۴۵ساله نشان می‌دهد که ایده‌های این رهبر راست‌گرا در میان میلیون‌ها برزیلی طبقه کارگر که ممکن است در گذشته از لولا حمایت کرده اما اکنون ناامید شده‌اند، طنین‌انداز است.