ورود کارگر خدماتی به حریم خصوصی خانه، اگر بدون رعایت ملاحظات امنیتی و نظارت کافی انجام شود، می‌تواند فرصت سرقت از اموال شهروندان را فراهم کند.
خانه، امن‌ترین حریم زندگی افراد است؛ جایی که شهروندان بخش مهمی از دارایی‌ها، اسناد و وسایل ارزشمند خود را نگهداری می‌کنند. با این حال، ورود افراد غریبه یا حتی کسانی که به واسطه رفت‌وآمد‌های قبلی مورد اعتماد قرار گرفته‌اند، گاهی همین حریم امن را به فرصتی برای ارتکاب سرقت تبدیل می‌کند.
در سال‌های اخیر، استفاده از خدمات نظافت منزل و به‌کارگیری کارگران خدماتی برای انجام امور خانه‌داری به یکی از نیاز‌های خانواده‌ها تبدیل شده است. خانه‌تکانی، نظافت دوره‌ای، شست‌وشوی وسایل و انجام امور منزل از جمله مواردی است که شهروندان را به استفاده از این خدمات سوق می‌دهد؛ اما در کنار مزایای این خدمات، بی‌توجهی به برخی ملاحظات امنیتی می‌تواند زمینه سوءاستفاده افراد فرصت‌طلب را فراهم کند.
اعتماد به یک آشنا، زمینه‌ساز سرقت شد
روایت یکی از مالباختگان یک پرونده سرقت در تهران، نمونه‌ای از شیوه سوءاستفاده از اعتماد شهروندان است.
این زن خانه‌دار در تشریح ماجرا به خبرنگار خبرگزاری میزان گفت: آشنایی‌ام با سارق از طریق یک کلینیک روان‌شناسی شکل گرفت، این فرد پیش‌تر به بهانه داشتن افکار خودکشی با کلینیک تماس گرفته بود و من نیز روان شناس این کلینیک بودم، به دلیل شرایط خانوادگی و مشکلاتی که او داشت، با وی ارتباط برقرار کرده و حتی در غیاب او به پدر و مادر سالخورده‌اش کمک می‌کردم.
به گفته مالباخته، این ارتباط به‌تدریج صمیمی‌تر شد و گاهی در فواصل مختلف سال به جهت کمک در امور منزل و به خیال انجام کار خیر از او برای کمک به امور منزل دعوت می‌کردم. هرگز تصور نمی‌کردم که روزی قربانی سرقت از سوی او شوم.
این زن مالباخته ادامه می‌دهد: ماجرا از زمانی آغاز شد که برای پدر و مادر این فرد انبه خریده بودم، اما به دلیل مشغله بسیار در کلینیک به امور منزل نمی‌توانستم رسیدگی کنم و،چون قرار بود آخر هفته مهمانی بزرگی در خانه ترتیب دهم از سارق درخواست کردم هم برای نظافت به خانه‌مان بیاید و هم جعبه انبه را به پدر و مادر سالخورده‌اش برساند.
زن مالباخته گفت که به دلیل به‌هم‌ریختگی منزل در جریان خانه‌تکانی، بخشی از اموال با ارزش خود شامل طلا، دلار و پول نقد را داخل یک کوله‌پشتی قرار داده بود. این اموال بخشی از دارایی‌هایی بود که پس از فوت همسرش برای آینده فرزندان خود تهیه و نگهداری کرده بود.
به روایت مالباخته، فرد مورد نظر در زمان حضور در خانه چندین مرتبه به سرویس بهداشتی مهمان که در نزدیکی در خروجی قرار داشت، رفت‌وآمد کرد. صدای حرکت ریل کمد دیواری نیز توجه زن را جلب کرده بود، اما در آن لحظه تصور نمی‌کرد اتفاق مشکوکی در حال رخ دادن باشد.
این رفت‌وآمد‌ها ادامه داشت تا اینکه زن متوجه شد فرد مورد نظر با لباس بیرون و با عجله از منزل خارج می‌شود. وقتی علت خروج او را پرسید، پاسخ شنید که برای خرید نوشابه می‌رود. مدتی بعد نیز این فرد تماس گرفت و مدعی شد حال مساعدی ندارد و دیگر نمی‌تواند برای ادامه کار به منزل بازگردد.
مالباخته می‌گوید در آن زمان متوجه سرقت نشده بود، اما شب بعد، زمانی که فرزند کوچکش برای خرید از بوفه مدرسه درخواست پول نقد کرد، سراغ کوله‌پشتی رفت و با صحنه خالی بودن جعبه‌های طلا و محل نگهداری پول‌ها مواجه شد.
کشف سرقت در کمتر از ۵ روز
این زن پس از اطلاع از سرقت، موضوع را به پلیس گزارش کرد.
به گفته وی، مأموران کلانتری سوهانک و کارآگاهان پایگاه یکم پلیس آگاهی با پیگیری پرونده موفق شدند در کمتر از پنج روز فرد مظنون را شناسایی و دستگیر کنند.
مالباخته در روایت خود از این تجربه، مهم‌ترین توصیه‌اش به شهروندان را مراقبت از اموال ارزشمند و پرهیز از اعتماد بی‌محابا به افرادی عنوان کرد که به منزل رفت‌وآمد دارند.
چگونه از سرقت توسط کارگران خدماتی پیشگیری کنیم؟
با این وجود که بسیاری از کارگران نظافتچی افراد معتمد و با شرافتی هستند در برخی موارد نیز تعدادی هستند که در ظاهر و پوشش نظافتچی خود را مورد اعتماد جلوه می‌دهند، پس رعایت نکردن اصول اولیه امنیتی هنگام ورود افراد به منزل می‌تواند فرصت ارتکاب جرم را برای افراد سودجو فراهم کند. در این میان، رعایت چند نکته می‌تواند احتمال وقوع چنین سرقت‌هایی را کاهش دهد.
شهروندان بهتر است پیش از سپردن امور منزل به افراد خدماتی، هویت، شماره تماس، نشانی و سوابق کاری آنها را بررسی کنند. استفاده از شرکت‌ها و مؤسسات خدماتی معتبر و اطمینان از هویت نیروی اعزامی نیز اهمیت دارد.
طلا، جواهرات، ارز، پول نقد، اسناد مالکیت و مدارک مهم نباید در دسترس افراد خدماتی قرار داشته باشند. بهتر است این اموال پیش از آغاز نظافت در گاوصندوق یا محل امنی که امکان دسترسی به آن وجود ندارد، نگهداری شوند.
تا حد امکان هنگام حضور کارگر خدماتی در منزل، یک مرد نیز در خانه حضور داشته باشد. به‌ویژه در زمان خانه‌تکانی که وسایل منزل جابه‌جا می‌شوند و امکان نظارت بر تمام بخش‌های خانه کاهش پیدا می‌کند، این موضوع اهمیت بیشتری دارد.
ضرورتی ندارد کارگر خدماتی به تمام اتاق‌ها، کمدها، کشو‌ها و محل نگهداری وسایل شخصی دسترسی داشته باشد. بهتر است محدوده فعالیت او از ابتدا مشخص شود.
آشنایی خانوادگی، کمک‌های گذشته، ارتباط عاطفی یا حتی معرفی از سوی افراد مورد اعتماد، به‌تنهایی تضمین‌کننده امنیت نیست. شهروندان باید میان روابط شخصی و دسترسی به اموال و حریم خصوصی خود تفاوت قائل شوند.
رفت‌وآمد‌های مکرر و بدون دلیل به بخش‌های مختلف خانه، کنجکاوی درباره محل نگهداری اموال، پرس‌وجو درباره وضعیت مالی خانواده یا تلاش برای دسترسی به فضا‌های غیرمرتبط با وظیفه محول‌شده، مواردی هستند که باید با دقت بیشتری مورد توجه قرار گیرند.
کلید‌های اضافی منزل، رمز قفل‌ها، اطلاعات مربوط به زمان حضور و غیبت اعضای خانواده و سایر اطلاعات امنیتی نباید در اختیار افراد غیرضروری قرار گیرد.
نصب دوربین در ورودی و فضا‌های عمومی منزل، با رعایت حریم خصوصی افراد و قوانین مربوط، می‌تواند در پیشگیری از سرقت و شناسایی مرتکبان احتمالی مؤثر باشد.
در صورت مشاهده فقدان اموال، شهروندان باید در اسرع وقت موضوع را به پلیس اطلاع دهند، از دستکاری محل‌های مشکوک خودداری کنند و اطلاعات مربوط به زمان ورود و خروج افراد، مشخصات ظاهری و مدارک احتمالی را در اختیار مأموران قرار دهند.
اعتماد اجتماعی نباید جایگزین احتیاط شود
استفاده از خدمات کارگران نظافتچی و نیرو‌های خدماتی، به‌خودی‌خود اقدامی پرخطر نیست و نمی‌توان تخلف یک فرد را به تمام فعالان این حوزه تعمیم داد؛ با این حال، تجربه پرونده‌های سرقت نشان می‌دهد که بی‌توجهی به اصول امنیتی، حتی در روابطی که با اعتماد و آشنایی قبلی شکل گرفته‌اند، می‌تواند خسارت‌های مالی و روانی قابل توجهی به خانواده‌ها وارد کند.
نکته مهم این است که پیشگیری از چنین سرقت‌هایی صرفاً به معنای بی‌اعتمادی به دیگران نیست؛ بلکه به معنای مدیریت دسترسی افراد به حریم خصوصی و اموال خانواده است. همان‌طور که شهروندان برای حفاظت از خانه خود در برابر ورود سارقان ناشناس از قفل و تجهیزات امنیتی استفاده می‌کنند، هنگام ورود افراد خدماتی نیز باید مراقبت‌های لازم را در نظر بگیرند؛ چراکه گاهی فرصت سرقت نه با شکستن قفل در، بلکه با باز شدن در به روی یک فرد آشنا ایجاد می‌شود.