کارشناس بازار سرمایه گفت: یکی از موضوعات مهم در تحلیل آینده بورس، توجه به ظرفیت سودآوری شرکت‌ها و نقش بازار سرمایه در تامین مالی اقتصاد است.
باشگاه خبرنگاران جوان؛ کیمیا قلی‌پور - فرهنگ حسینی کارشناس بازار سرمایه در گفت‌و‌گو با خبرنگار اقتصادی باشگاه خبرنگاران جوان در پاسخ به این پرسش که ارزیابی شما از وضعیت فعلی بازار سرمایه چیست؟ با توجه به شرایط اقتصادی، نوسانات نرخ ارز و تحولات سیاسی و اقتصادی، چه چشم اندازی برای روند شاخص کل و معاملات بورس در کوتاه مدت متصور هستید؟ گفت: بازار سرمایه در شرایط فعلی از ظرفیت مناسبی برای رشد برخوردار است و مجموعه‌ای از عوامل بنیادی و اقتصادی می‌تواند از روند مثبت بازار در ماه‌های آینده حمایت کند. مهم‌ترین عامل، ارزندگی سهام در مقایسه با سایر بازار‌های دارایی و چشم انداز افزایش سودآوری شرکت‌ها است.
او افزود: در حال حاضر نسبت قیمت به درآمد آینده نگر در بخش قابل توجهی از بازار در محدوده ۴ تا ۵ واحد برآورد می‌شود و به جزء چند شرکت بزرگ، بسیاری از نماد‌های بازار همچنان از منظر بنیادی ارزنده ارزیابی می‌شوند. این در حالی است که آثار افزایش نرخ ارز و تورم هنوز به طور کامل در سودآوری و ارزش گذاری بسیاری از شرکت‌ها منعکس نشده است؛ گزارش‌های شش ماهه شرکت‌ها نیز نشان می‌دهد که در بخش قابل توجهی از صنایع، رشد مناسبی در درآمد و سود خالص محقق شده است. انتظار می‌رود آثار تغییرات نرخ ارز و افزایش نرخ فروش محصولات در گزارش‌های فصل پاییز و زمستان بیشتر نمایان شود. به ویژه در شرکت‌های صادرات محور و شرکت‌های دارای تراز ارزی مثبت، ظرفیت مناسبی برای رشد سودآوری مشاهده می‌شود.
حسینی بیان کرد: از سوی دیگر، بازار سهام در مقایسه با بازار‌های موازی از مزیت‌های مهمی برخوردار است. بازده نقدی بسیاری از شرکت‌های سودآور در محدوده ۱۰ تا ۱۲ درصد برآورد می‌شود که در کنار ظرفیت رشد سودآوری و افزایش ارزش دارایی ها، جذابیت سرمایه گذاری در بورس را افزایش می‌دهد. همچنین نقدشوندگی بازار سرمایه در مقایسه با بازار‌هایی مانند مسکن، مزیت مهم دیگری محسوب می‌شود؛ البته در کنار این فرصت ها، برخی ریسک‌های کوتاه مدت نیز وجود دارد که باید مورد توجه قرار گیرند.
او افزود: نخست، ابهامات مربوط به دستورالعمل‌های صنعت پالایشگاهی است. تغییر در نحوه محاسبه قیمت خوراک و فرآورده ها، ضرایب کیفی و سایر متغیر‌های موثر بر سودآوری پالایشگاه‌ها می‌تواند بر پیش بینی سود شرکت‌های این صنعت تاثیرگذار باشد. از این رو، ثبات و شفافیت در مقررات این صنعت ضروری ارزیابی می‌شود؛ دوم، ریسک محدودیت تامین گاز صنایع در فصل سرد سال است. تجربه سال‌های گذشته نشان می‌دهد که محدودیت گاز می‌تواند بر تولید و سودآوری برخی صنایع، به ویژه پتروشیمی، فولاد و سیمان تاثیر بگذارد. البته شدت این تاثیر در شرکت‌های مختلف متفاوت است و به میزان وابستگی آنها به گاز و امکان استفاده از سوخت جایگزین بستگی دارد.
این کارشناس بازار سرمایه گفت: سوم، ریسک مربوط به بودجه سال آینده است. متغیر‌هایی مانند نرخ خوراک و سوخت صنایع، حقوق دولتی معادن، مالیات، عوارض و سایر تکالیف احتمالی می‌توانند بر سودآوری شرکت‌ها تاثیرگذار باشند؛ بنابراین شفافیت و قابلیت پیش بینی سیاست‌های بودجه‌ای برای بازار سرمایه ضروری تلقی می‌شود؛ در کنار این موارد، تحولات سیاسی و اقتصادی نیز ممکن است نوسانات مقطعی در بازار ایجاد کنند. با این حال، عوامل بنیادی و چشم انداز رشد سودآوری شرکت‌ها همچنان به عنوان مهم‌ترین عوامل حمایت کننده از بازار شناخته می‌شوند.
او در ادامه اظهار کرد: در مجموع، چشم انداز شاخص کل در افق میان مدت مثبت ارزیابی می‌شود، هرچند در کوتاه مدت احتمال نوسانات و دوره‌های اصلاح وجود دارد. انتظار می‌رود با انتشار گزارش‌های جدید شرکت ها، افزایش شفافیت متغیر‌های اقتصادی و تداوم ورود نقدینگی، زمینه برای رشد بازار سرمایه فراهم شود.
شرایط فعلی بازار سرمایه بیش از آنکه نیازمند تصمیمات هیجانی باشد، نیازمند انتخاب دقیق و نگاه تحلیلی است
حسینی در پاسخ به این سوال که سهامداران خرد در شرایط فعلی چه استراتژی معاملاتی را در پیش بگیرند؟ آیا زمان مناسبی برای ورود نقدینگی جدید به بازار است یا سرمایه گذاران باید با احتیاط بیشتری عمل کنند؟ بیان کرد: بازار سرمایه در شرایط فعلی برای سرمایه گذارانی که دیدگاه میان مدت و بلندمدت دارند، از فرصت‌های مناسبی برخوردار است. با این حال، نحوه ورود سرمایه و انتخاب سهام از اهمیت زیادی برخوردار است؛ در گام نخست، ضروری است میان نوسانات کوتاه مدت قیمت و ارزش بنیادی شرکت‌ها تفاوت قائل شد. ممکن است یک سهم در چند روز معاملاتی با کاهش قیمت مواجه شود، اما این موضوع لزوما به معنای کاهش ارزش بنیادی آن نیست.
او افزود: در شرایط فعلی، توجه به شرکت‌هایی که از سودآوری پایدار، نسبت قیمت به درآمد مناسب، تراز ارزی مثبت، جریان نقدی مطلوب و توانایی حفظ حاشیه سود برخوردارند، توصیه می‌شود؛ همچنین لازم است در انتخاب سهام، ریسک‌های هر صنعت نیز لحاظ شود. برای مثال، در صنایع انرژی بر باید احتمال محدودیت گاز و برق و در صنایع پالایشگاهی باید آثار تغییر دستورالعمل‌ها مورد توجه قرار گیرد؛ در خصوص ورود نقدینگی جدید نیز با توجه به ارزندگی بخش قابل توجهی از بازار، فرصت‌های مناسبی برای سرمایه گذاری مشاهده می‌شود، اما ورود تدریجی و تشکیل سبد متنوع برای کاهش ریسک سرمایه گذاری توصیه می‌شود.
او افزود: تصمیم گیری صرفا براساس صف‌های خرید و فروش یا رشد چندروزه قیمت‌ها، رویکرد مناسبی برای سرمایه گذاری محسوب نمی‌شود. تجربه نشان داده است که سرمایه گذاری مبتنی بر تحلیل بنیادی و نگاه میان مدت، در مقایسه با رفتار‌های هیجانی، از منطق اقتصادی مناسب تری برخوردار است. از سوی دیگر، توسعه صندوق‌های سرمایه‌گذاری فرصت مناسبی برای سهامداران خرد فراهم کرده است. برای افرادی که دانش یا فرصت کافی برای تحلیل مستقیم شرکت‌ها ندارند، استفاده از صندوق‌های سهامی، بخشی و سایر ابزار‌های سرمایه گذاری متناسب با سطح ریسک پذیری پیشنهاد می‌شود.
او بیان کرد: به طور کلی، شرایط فعلی بازار سرمایه بیش از آنکه نیازمند تصمیمات هیجانی باشد، نیازمند انتخاب دقیق و نگاه تحلیلی است. ارزندگی سهام و ظرفیت رشد سودآوری شرکت ها، فرصت‌های مناسبی ایجاد کرده است و انتظار می‌رود با رعایت اصول مدیریت ریسک، امکان بهره مندی از این ظرفیت‌ها فراهم شود.
افزایش دامنه نوسان صندوق‌های اهرمی در راستای افزایش کارایی بازار سرمایه
او همچنین در خصوص افزایش دامنه نوسان صندوق‌های اهرمی اظهار کرد: افزایش دامنه نوسان صندوق‌های اهرمی از مثبت و منفی ۴ درصد به مثبت و منفی ۶ درصد، اقدامی مثبت و در راستای افزایش کارایی بازار سرمایه ارزیابی می‌شود. البته اهمیت این تصمیم صرفا به افزایش دامنه نوسان محدود نمی‌شود و الزامی شدن حضور بازارگردان در صندوق‌های اهرمی، یکی از مهم‌ترین بخش‌های اصلاحات جدید محسوب می‌شود؛ یکی از چالش‌های صندوق‌های اهرمی در دوره‌های گذشته، شکل گیری حباب منفی قابل توجه در برخی از این صندوق‌ها بوده است. در واقع، قیمت معاملاتی واحد‌های ممتاز بعضی از صندوق‌های اهرمی فاصله محسوسی با ارزش خالص دارایی‌های آنها پیدا می‌کرد و در شرایط افزایش فشار فروش، این فاصله تشدید می‌شد.
او افزود: با الزامی شدن حضور بازارگردان، انتظار می‌رود بخش قابل توجهی از این مشکل برطرف شود. بازارگردان با ایجاد سفارش‌های خرید و فروش و کمک به حفظ نقدشوندگی، امکان انجام معاملات را در شرایط مختلف بازار تسهیل می‌کند و از تشدید فاصله قیمت معاملاتی با ارزش خالص دارایی‌ها جلوگیری می‌شود؛ بنابراین با اجرای موثر الزامات بازارگردانی، می‌توان انتظار کاهش قابل توجه حباب منفی صندوق‌های اهرمی را داشت. این موضوع به ویژه برای سرمایه گذارانی که در دوره‌های گذشته به دلیل فشار فروش و نبود تقاضای کافی، ناچار به فروش واحد‌های خود با فاصله زیاد از ارزش ذاتی بودند، اهمیت دارد.
این کارشناس بازار سرمایه بیان کرد: از سوی دیگر، افزایش دامنه نوسان نیز به بهبود فرآیند کشف قیمت کمک می‌کند. محدودیت دامنه نوسان در شرایط هیجانی می‌تواند موجب تشکیل صف‌های طولانی خرید و فروش شود و تعدیل قیمت‌ها را به تاخیر بیندازد. با افزایش دامنه نوسان، این امکان فراهم می‌شود که قیمت‌ها با سرعت بیشتری به شرایط تعادلی نزدیک شوند؛ ترکیب افزایش دامنه نوسان و الزام بازارگردانی می‌تواند آثار مثبت بیشتری نسبت به اجرای هر یک از این دو سیاست به صورت جداگانه داشته باشد. از یک سو، فرآیند کشف قیمت تسریع می‌شود و از سوی دیگر، با حضور بازارگردان، عمق سفارش‌ها و نقدشوندگی معاملات بهبود می‌یابد.
او گفت: نکته مهم دیگر، نقش صندوق‌های اهرمی در جذب نقدینگی سرمایه گذاران ریسک پذیر است. این صندوق‌ها به دلیل ساختار اهرمی، امکان کسب بازده متفاوت نسبت به صندوق‌های سهامی عادی را فراهم می‌کنند و با بهبود شرایط معاملاتی آنها، انتظار می‌رود جذابیت این ابزار‌ها افزایش یابد؛ البته باید توجه داشت که ساختار اهرمی این صندوق‌ها موجب افزایش حساسیت ارزش واحد‌های آنها نسبت به نوسانات بازار می‌شود؛ بنابراین افزایش دامنه نوسان، در کنار مزایای خود، امکان تغییرات شدیدتر قیمت در یک روز معاملاتی را نیز فراهم می‌کند و لازم است سرمایه گذاران با شناخت کافی از ویژگی‌های این ابزار‌ها اقدام کنند.
حسینی می‌گوید: همچنین میزان موفقیت بازارگردانی به عواملی مانند منابع در اختیار بازارگردان، حجم تعهدات، فاصله سفارش‌های خرید و فروش و نحوه اجرای مقررات بستگی دارد؛ بنابراین الزام بازارگردانی به تنهایی به معنای حذف کامل حباب منفی نیست، اما می‌تواند زمینه کاهش قابل توجه آن را فراهم کند؛ در مجموع، اصلاحات جدید صندوق‌های اهرمی گامی مثبت در مسیر توسعه بازار سرمایه ارزیابی می‌شود. حرکت تدریجی به سمت افزایش دامنه نوسان، تقویت بازارگردانی و کاهش محدودیت‌های معاملاتی می‌تواند به افزایش نقدشوندگی، کاهش صف نشینی و ارتقای کارایی بازار کمک کند.
بازار سهام در شرایط تورمی از ظرفیت‌های متعددی برای حفظ ارزش سرمایه برخوردار است
او در نهایت عنوان کرد: یکی از موضوعات مهم در تحلیل آینده بورس، توجه به ظرفیت سودآوری شرکت‌ها و نقش بازار سرمایه در تامین مالی اقتصاد است؛ بازار سهام در شرایط تورمی از ظرفیت‌های متعددی برای حفظ ارزش سرمایه برخوردار است. افزایش سودآوری شرکت‌ها متناسب با تغییرات نرخ ارز و سطح عمومی قیمت ها، رشد ارزش دارایی‌های بنگاه‌ها و دریافت سود نقدی، سه مسیر اصلی ایجاد بازده برای سرمایه گذاران محسوب می‌شوند؛ در عین حال، تداوم اصلاحات اقتصادی و افزایش قابلیت پیش بینی متغیر‌های موثر بر سودآوری شرکت‌ها می‌تواند به تقویت اعتماد سرمایه گذاران کمک کند.
او افزود: در این میان، حرکت به سمت کاهش فاصله نرخ‌های مختلف ارز و افزایش شفافیت سیاست‌های ارزی می‌تواند آثار مثبتی بر سودآوری شرکت‌های صادرات محور داشته باشد. همچنین ثبات در مقررات صنایع و پرهیز از تغییرات غیرمنتظره در متغیر‌های موثر بر سود شرکت ها، از عوامل مهم بهبود فضای سرمایه گذاری شناخته می‌شوند. از سوی دیگر، بازار سرمایه طی سال‌های اخیر از نظر توسعه ابزار‌های مالی پیشرفت قابل توجهی داشته است. گسترش صندوق‌های سرمایه گذاری، ابزار‌های مشتقه، صندوق‌های اهرمی و روش‌های نوین تامین مالی، امکان حضور گروه‌های مختلف سرمایه گذاران را با سطوح متفاوت ریسک پذیری فراهم کرده است؛ توسعه این ابزار‌ها در کنار تقویت بازارگردانی و بهبود سازوکار‌های معاملاتی می‌تواند به افزایش عمق بازار و جذب نقدینگی کمک کند.
این کارشناس بازار سرمایه عنوان کرد: در مجموع، ظرفیت مناسبی برای ایفای نقش پررنگ‌تر بازار سرمایه در تامین مالی تولید و حفظ ارزش سرمایه‌های مردم وجود دارد. با توجه به ارزندگی بخش قابل توجهی از سهام و چشم انداز رشد سودآوری شرکت ها، آینده میان مدت بورس مثبت ارزیابی می‌شود؛ البته تحقق این ظرفیت نیازمند توجه همزمان به فرصت‌های بنیادی بازار و مدیریت ریسک‌های اقتصادی و مقرراتی است. هرچه سیاست گذاری‌ها شفاف‌تر و قابل پیش بینی‌تر باشند، زمینه برای افزایش سرمایه گذاری و رشد پایدار بازار سرمایه بیشتر فراهم خواهد شد.
*گفتنی است، مطلب بالا تنها یک مصاحبه بوده و سیگنالی برای خرید و فروش سهام محسوب نمی‌شود.*