در پی انتقادها از ساخت مجتمع اقامتی رفاهی کارکنان نظام سلامت در مشهد، اطلاعات منتشرشده نشان میدهد هزینهکرد این پروژه طی حدود دو سال گذشته بیش از ۸۰۰ میلیارد تومان، معادل تنها ۲ درصد بودجه سالانه دانشگاه علوم پزشکی مشهد بوده است؛ طرحی که با مصوبه هیئت امنای دانشگاه و همکاری وزارت بهداشت و دانشگاه علوم پزشکی مشهد در حال اجراست و آغاز آن به دوره وزارت دکتر ظفرقندی محدود نمیشود.
به گزارش سلامت نیوز، روزنامه خراسان در گزارشی با انتقاد از ساخت یک مجتمع رفاهی وابسته به وزارت بهداشت در شهرک سلامت مشهد با اعتباری حدود ۲ هزار میلیارد تومان، این پروژه را در شرایطی مورد پرسش قرار داده است که مشهد با کمبود جدی تخت بیمارستانی، تأخیر در اجرای طرحهای درمانی و وضعیت نگرانکننده سرانه بهداشت و درمان روبهروست. این گزارش با طرح این پرسش که آیا در شرایط فعلی اولویت باید صرف هزینه برای ساخت مراکز اقامتی باشد یا توسعه زیرساختهای درمانی، به بررسی وضعیت پروژههای بیمارستانی و نیازهای درمانی این شهر پرداخته است.
مشهد با جمعیتی حدود ۴ میلیون نفر، علاوه بر جمعیت ساکن، سالانه پذیرای شمار زیادی از زائران و مسافران است. بر اساس آمارهای مطرحشده، حدود ۳۴ تا ۳۷ درصد تختهای بیمارستانی این شهر در اختیار بیماران غیربومی قرار میگیرد؛ موضوعی که فشار مضاعفی بر ظرفیت درمانی مشهد وارد میکند. با وجود این شرایط، این شهر همچنان با کمبود حدود ۳۵۰۰ تخت بیمارستانی مواجه است و برخی پروژههای مهم درمانی نیز سالهاست به بهرهبرداری نرسیدهاند.
یکی از نمونههای مورد اشاره، بیمارستان ۵۴۰ تختخوابی شرق مشهد است که ساخت آن بیش از یک دهه پیش آغاز شده، اما تاکنون بهطور کامل به بهرهبرداری نرسیده و تنها اورژانس پیامبر اعظم(ص) آن فعال شده است. همچنین وضعیت بیمارستان هزار تختخوابی مشهد نیز همچنان با ابهامهایی همراه است. از نگاه منتقدان، در چنین شرایطی اختصاص منابع قابلتوجه به یک مجموعه رفاهی، آن هم در حوزهای که با کمبود زیرساختهای درمانی روبهروست، نیازمند توضیح و شفافسازی درباره اولویتهای هزینهکرد وزارت بهداشت است.
در مقابل، علیرضا مسلم، معاون توسعه مدیریت و منابع دانشگاه علوم پزشکی مشهد، با دفاع از ضرورت ایجاد مراکز رفاهی برای کارکنان نظام سلامت، گفته است ساخت مجتمعهای رفاهی در سازمانهای دولتی موضوع تازهای نیست و سازمانهایی مانند صداوسیما، سازمان بازرسی، دیوان محاسبات، قوه قضاییه و اداره اطلاعات نیز چنین مجموعههایی دارند.
او درباره بیمارستان ۵۴۰ تختخوابی شرق مشهد نیز توضیح داده است که حدود ۳۰۰ نفر در این پروژه مشغول فعالیتاند و عملیات اجرایی آن همچنان ادامه دارد. مسلم همچنین با اشاره به مجتمع اقامتی برج سفید، ضریب اشغال سالانه آن را حدود ۸۵ درصد اعلام کرده و گفته است این میزان بهجز ایام جنگ محاسبه شده است. به گفته او، وزارت بهداشت حدود ۶۵۰ هزار نفر پرسنل دارد و ایجاد چنین مجموعههایی با هدف استفاده کارکنان این وزارتخانه انجام میشود.
پروژهای که تماماً به دوره ظفرقندی تعلق ندارد
در بررسی حاشیههای اخیر این پروژه باید به این نکته نیز توجه داشت که تصویب و آغاز اجرای آن صرفاً به دوره وزارت محمدرضا ظفرقندی محدود نمیشود و طرح پیش از این دوره نیز در مسیر اجرا قرار داشته است. بنابراین، نسبت دادن تمام تصمیمها و هزینههای پروژه به دوره مدیریت فعلی وزارت بهداشت، بدون بررسی سوابق تصویب و مراحل اجرایی آن، تصویر دقیقی از روند شکلگیری این مجموعه ارائه نمیدهد.
در همین زمینه، گزارش اختصاصی «متخصصین بهداشت ایران» در واکنش به اظهارات یکی از نمایندگان مجلس درباره هزینه ۲ هزار میلیارد تومانی وزارت بهداشت برای ساخت مجتمع رفاهی مدیران در مشهد، تلاش کرده است ابعاد دیگری از این پروژه را روشن کند.
روایت متخصصین بهداشت از جامعه هدف و مشخصات مجتمع
در این گزارش، ادعای اختصاص مجتمع به مدیران وزارت بهداشت رد شده و تأکید شده است که جامعه هدف پروژه، حدود ۶۵۰ هزار کارمند شاغل نظام سلامت و صدها هزار بازنشسته این حوزه هستند، نه صرفاً مدیران. بر اساس اطلاعات ارائهشده، نیازسنجی انجامشده طی دو سال گذشته نشان داده است که اگر هر کارمند بخواهد حتی یکبار همراه خانواده از این مجموعه استفاده کند، با ظرفیت موجود باید بیش از ۷۰ سال در صف انتظار بماند.
همچنین در پاسخ به ادعای ساخت سوئیتهای ۲۷۰ متری، اعلام شده است که فاز نخست پروژه حدود ۹۰ واحد اقامتی دارد؛ بیش از دوسوم واحدها یکخوابه و دوخوابه و حدود یکسوم سهخوابه هستند. بر اساس این گزارش، بیش از دوسوم واحدها نیز حدود ۹۰ مترمربع یا کمتر مساحت دارند و ادعای ساخت سوئیتهای ۲۷۰ متری با مشخصات واقعی واحدهای این فاز مطابقت ندارد.
اختلاف بر سر هزینه پروژه؛ ۸۰۰ میلیارد یا ۲ هزار میلیارد تومان؟
یکی از محورهای اصلی اختلاف، رقم هزینهشده برای ساخت این مجتمع است. در حالی که در اظهارات مطرحشده از سوی نماینده مجلس، رقم ۲ هزار میلیارد تومان بهعنوان هزینه پروژه عنوان شده، گزارش متخصصین بهداشت میگوید طی حدود دو سال گذشته و در زمانی که پیشرفت فیزیکی پروژه به حدود ۹۰ درصد رسیده بود، بیش از ۸۰۰ میلیارد تومان برای آن هزینه شده است؛ رقمی که به گفته این مجموعه، معادل حدود ۲ درصد بودجه سالانه دانشگاه علوم پزشکی مشهد است.
همچنین تأکید شده است که منابع مالی پروژه از محل کارانه و مطالبات کارکنان تأمین نشده و اجرای آن با همکاری ستاد وزارت بهداشت و دانشگاه علوم پزشکی مشهد و در چارچوب مصوبه هیئت امنا انجام شده است.
اختلاف آمار درباره میزان استفاده از مجتمعهای رفاهی
موضوع دیگری که در اظهارات مطرحشده درباره این پروژه محل اختلاف است، میزان استفاده از ظرفیت مراکز اقامتی وزارت بهداشت است. در حالی که نماینده مجلس از خالی بودن ۶۰ درصد ظرفیت برج سفید سخن گفته، علیرضا مسلم ضریب اشغال سالانه این مجموعه را حدود ۸۵ درصد اعلام کرده است.
از سوی دیگر، متخصصین بهداشت ایران درباره مجتمع شهدای سلامت مشهد اعلام کرده است که میزان تکمیل ظرفیت آن در طول سال حدود ۷۰ درصد و در دورههای اوج سفر به ۱۰۰ درصد میرسد. بر اساس این گزارش، این مجموعه در سال گذشته ۲۷۵ میلیارد تومان درآمد داشته که برای کمک به مراکز بهداشتی، بیمارستانها و فعالیتهای فرهنگی، آموزشی و پژوهشی هزینه شده است. این مجموعه همچنین اعلام کرده آمادگی دارد اسناد و مستندات مربوط به پروژه را برای بررسی ادعاهای مطرحشده در اختیار مراجع ذیربط قرار دهد.
با وجود توضیحات ارائهشده از سوی معاون دانشگاه علوم پزشکی مشهد و گزارش متخصصین بهداشت ایران، همچنان پرسشهایی درباره ضرورت، هزینهها، منابع مالی و اولویت اجرای این پروژه در شرایط کمبود زیرساختهای درمانی باقی است. از سوی دیگر، اگر این طرح از سالهای گذشته تصویب شده و وارد مرحله اجرا شده بود، چرا در زمان آغاز پروژه و مراحل اولیه آن اعتراض و مطالبهگری جدی درباره هزینهها و اولویتهایش مطرح نشد و اکنون، در شرایطی که پیشرفت آن به حدود ۹۰ درصد رسیده، انتقادها و حاشیهها شدت گرفته است؟ آیا بهتر نبود این ملاحظات پیش از صرف بخش عمده اعتبارات و در مراحل ابتدایی اجرای پروژه مطرح میشد؟
معتقد است که آنچه بیش از هر چیز اهمیت دارد، انتشار شفاف اسناد مربوط به مصوبه، منابع تأمین اعتبار، هزینههای واقعی و میزان بهرهبرداری از این مجموعه است؛ بهویژه در شهری که همزمان با اجرای پروژههای رفاهی، همچنان با کمبود تخت بیمارستانی و تأخیر در تکمیل طرحهای درمانی روبهروست.
