مدیرعامل اتحادیه تعاونی‌های لبنی کشور با انتقاد از افزایش قیمت شیر، این تصمیم را فاقد پشتوانه کارشناسی کافی دانست و هشدار داد: افزایش قیمت محصولات لبنی در شرایط کاهش قدرت خرید خانوارها می‌تواند مصرف سرانه لبنیات را پایین بیاورد و فشار بیشتری به مردم و تولیدکنندگان واقعی وارد کند. به گفته علی احسان ظفری، تصمیم‌گیری درباره قیمت محصولات لبنی باید با مشارکت دستگاه‌های مسئول در حوزه حمایت از مصرف‌کننده، کشاورزی و سلامت انجام شود.
به گزارش بورس‌نیوز، افزایش قیمت محصولات لبنی در شرایطی مطرح شده که کاهش قدرت خرید خانوارها، تأمین هزینه‌های تولید و حفظ تقاضا در بازار به دغدغه‌های مهم این صنعت تبدیل شده است. در چنین وضعیتی، هر تصمیم قیمتی می‌تواند دو سوی بازار، یعنی تولیدکننده و مصرف‌کننده، را تحت تأثیر قرار دهد؛ از یک طرف، هزینه‌های تولید باید پوشش داده شود و از طرف دیگر، افزایش قیمت‌ها ممکن است دسترسی خانوارها به محصولات ضروری مانند شیر و سایر فرآورده‌های لبنی را محدودتر کند.
علی احسان ظفری، مدیرعامل اتحادیه تعاونی‌های لبنی کشور، در گفت‌و‌گو با بورس‌نیوز با انتقاد از نحوه تصمیم‌گیری درباره افزایش قیمت شیر اظهار کرد: «افزایش قیمت شیر و تصمیماتی که در این زمینه اعلام شده، از نظر من خارج از چارچوب کارشناسی بوده است؛ زیرا بیشتر به یک موضوع صنفی و یک‌طرفه توجه شده و شرایط کلی کشور، مصرف‌کنندگان و سایر تولیدکنندگان در نظر گرفته نشده است.»
وی افزود: «چنین تصمیمی نه‌تنها لزوماً به نفع تولید نیست، بلکه ممکن است به بازار مصرف و در نهایت به تولیدکنندگان واقعی نیز آسیب وارد کند. تصمیمات قیمتی باید با در نظر گرفتن تمام ابعاد زنجیره تولید و مصرف اتخاذ شوند، نه اینکه صرفاً منافع بخشی از فعالان بازار مبنا قرار گیرد.»
ظفری با اشاره به پیامد‌های افزایش قیمت محصولات لبنی برای خانوارها گفت: «این افزایش قیمت‌ها می‌تواند تأثیر زیادی بر کاهش مصرف داشته باشد. اکنون با کاهش قدرت خرید مردم مواجه هستیم و طبیعی است که افزایش بیشتر قیمت‌ها، دسترسی بخشی از خانوارها به لبنیات را دشوارتر کند.»
وی ادامه داد: «وقتی قدرت خرید مردم کاهش پیدا می‌کند، سفره خانوار کوچک‌تر می‌شود و یکی از اقلامی که ممکن است مصرف آن کاهش پیدا کند، محصولات لبنی است. این مسئله در نهایت بر میزان مصرف سرانه لبنیات در کشور اثر می‌گذارد.»
مدیرعامل اتحادیه تعاونی‌های لبنی کشور در ادامه، نسبت به پیامد‌های احتمالی کاهش مصرف و تغییر مسیر تولید شیر خام هشدار داد و مدعی شد که جذابیت تولید و خروج شیرخشک می‌تواند در کنار کاهش توان خرید مردم، زنجیره مصرف داخلی را تحت فشار قرار دهد.
ظفری اظهار کرد: «به اعتقاد من، برخی از ذی‌نفعان افزایش قیمت‌ها به دنبال شرایطی هستند که مصرف لبنیات در داخل کاهش پیدا کند و شیر خام به‌جای تأمین بازار داخلی، به سمت تولید پودر شیرخشک و خروج آن از کشور برود. وقتی مردم توان خرید ندارند، کاهش مصرف می‌تواند چنین روندی را تشدید کند.»
این اظهارات در حالی مطرح می‌شود که ارزیابی دقیق رابطه میان قیمت شیر خام، تولید شیرخشک، صادرات و قاچاق احتمالی آن، به اطلاعات به‌روز درباره میزان تولید، مصرف و جریان تجارت این محصولات نیاز دارد.
ظفری با اشاره به برنامه دولت برای اجرای طرح شیر مدارس نیز گفت: «در شرایطی که دولت قصد دارد طرح شیر مدارس را اجرا کند، افزایش قیمت‌ها می‌تواند دستیابی به هدف افزایش دسترسی به شیر را دشوارتر کند.»
وی افزود: «اگر قرار است مصرف لبنیات در جامعه تقویت شود، باید سیاست‌های قیمت‌گذاری و حمایت از تولید به‌گونه‌ای تنظیم شوند که قدرت خرید مردم نیز در نظر گرفته شود. افزایش قیمت‌ها در شرایطی که خانوارها با محدودیت درآمد مواجه‌اند، می‌تواند با اهدافی مانند افزایش مصرف شیر و بهبود تغذیه دانش‌آموزان در تعارض قرار گیرد.»
مدیرعامل اتحادیه تعاونی‌های لبنی کشور تأکید کرد که موضوع قیمت لبنیات را نمی‌توان صرفاً یک مسئله صنفی یا مربوط به هزینه تولید دانست؛ زیرا این محصولات با الگوی مصرف خانوار و سلامت عمومی ارتباط دارند و تصمیم‌گیری درباره آنها باید با لحاظ کردن آثار اجتماعی و اقتصادی انجام شود.
ظفری در تشریح راهکار پیشنهادی خود برای کاهش فشار بر مصرف‌کننده و تولیدکننده گفت: «تصمیم‌گیری در این حوزه باید مبتنی بر کار کارشناسی باشد. وقتی تصمیمی بدون بررسی جامع و با تمرکز بر منافع یک گروه خاص گرفته شود، جامعه از پیامد‌های آن آسیب می‌بیند.»
وی ادامه داد: «برای تصمیم‌گیری درست، باید گروهی از کارشناسان و نمایندگان دستگاه‌های مسئول حضور داشته باشند؛ از جمله سازمان حمایت از مصرف‌کنندگان و تولیدکنندگان، بخش بازرگانی داخلی وزارت جهاد کشاورزی، وزارت بهداشت و سایر دستگاه‌هایی که در این حوزه مسئولیت دارند.»
ظفری افزود: «لازم است این دستگاه‌ها در یک فرآیند کارشناسی مشترک، شرایط تولید، هزینه‌ها، قدرت خرید مردم و آثار قیمت‌گذاری بر بازار را بررسی کنند و سپس درباره قیمت‌ها تصمیم بگیرند. نمی‌توان تصمیمی با این میزان اثرگذاری بر سفره مردم را صرفاً بر اساس دیدگاه بخشی از فعالان اقتصادی اتخاذ کرد.»
وی با انتقاد از تصمیم‌گیری‌های غیرجامع تصریح کرد: «چنین تصمیماتی ممکن است هم به مصرف‌کننده آسیب بزنند و هم شرایط را برای تولیدکنندگان واقعی دشوارتر کنند. راهکار این است که همه ابعاد موضوع دیده شود و تصمیم نهایی بر پایه بررسی کارشناسی و با حضور دستگاه‌های مسئول گرفته شود.»
مجموع اظهارات ظفری بر ضرورت توجه هم‌زمان به دو سوی بازار لبنیات تأکید دارد: تولیدکننده برای ادامه فعالیت به پوشش هزینه‌های خود نیاز دارد و مصرف‌کننده نیز باید توان خرید محصولات لبنی را حفظ کند. در شرایطی که قدرت خرید خانوارها تحت فشار قرار دارد، افزایش قیمت بدون بررسی آثار آن بر تقاضا می‌تواند زمینه کاهش مصرف را فراهم کند.
از سوی دیگر، قیمت‌گذاری دستوری یا تصمیم‌گیری بدون بررسی هزینه‌های واقعی تولید نیز ممکن است به فعالیت کارخانه‌ها و پایداری عرضه لطمه بزند. از این رو، مسئله اصلی در سیاست‌گذاری لبنیات، صرفاً افزایش یا تثبیت قیمت نیست؛ بلکه یافتن سازوکاری است که ضمن در نظر گرفتن هزینه‌های تولید، مانع از کاهش شدید دسترسی خانوارها به این محصولات شود.
در همین چارچوب، پیشنهاد ظفری برای تشکیل جلسات کارشناسی با حضور دستگاه‌های مرتبط می‌تواند مبنایی برای بررسی دقیق‌تر آثار تصمیمات قیمتی باشد؛ هرچند نتیجه چنین فرآیندی به شفافیت اطلاعات هزینه تولید، ارزیابی توان خرید مصرف‌کنندگان و پاسخ‌گویی نهاد‌های تصمیم‌گیر وابسته است.