حوزه/ حجت‌الاسلام والمسلمین مصطفی قلی‌نیا با گرامیداشت سالروز شهادت پدر موشکی ایران خاطرنشان کرد: پیروزی‌ها و اقتدار دفاعی نظام اسلامی برآمده از توکل، خودباوری و استعانت از امدادهای الهی است.
حجت‌الاسلام والمسلمین مصطفی قلی‌نیا، از مبلّغان شهرستان آمل، در گفت‌وگو با خبرنگار خبرگزاری حوزه در ساری، با اشاره به ایام بیست‌ویکم آبان، سالروز شهادت شهید حسن طهرانی مقدم، پدر موشکی ایران، اظهار داشت: شهید طهرانی مقدم در سخنان منتشرنشده خود در عملیات خیبر، با استناد به آیه شریفه «فَلَمْ تَقْتُلُوهُمْ وَ لکِنَّ اللّهَ قَتَلَهُمْ وَ ما رَمَیْتَ إِذْ رَمَیْتَ وَ لکِنَّ اللّهَ رَمی» تصریح می‌کند که عملیات رزمندگان اسلام متکی به هیچ معیار و محاسبه مادی نیست و تنها بر امدادهای الهی استوار است.
پژوهشگر معارف اسلامی ابراز داشت: پدر موشکی ایران با اشاره به اعتراف اسرای عراقی به تأثیرگذاری آتش نیروهای خودی، همان هدایت گلوله به‌دست پروردگار را مصداق روشن «امدادهای خدا» می‌داند؛ حقیقتی که تفسیر المیزان نیز آن را با دقت تبیین کرده و نبرد بدر را نمونه تمام‌عیار اسناد پیروزی به سبب الهی و غیرعادی معرفی می‌کند.
امداد غیبی، محاسبات مادی دشمن را خنثی می‌سازد
کارشناس دینی در تبیین دلالت آیه شریفه بر واقعه بدر بیان کرد: دقت در آیه «فَلَمْ تَقْتُلُوهُمْ وَ لکِنَّ اللّهَ قَتَلَهُمْ وَ ما رَمَیْتَ إِذْ رَمَیْتَ» هیچ شکی باقی نمی‌گذارد که مراد، جنگ بدر است و جمله «ما رمیت» اشاره به آن مشت ریگی دارد که رسول خدا (ص) به سوی مشرکان پاشید؛ چنان‌که ذیل آیه «وَ لِیُبْلِیَ الْمُؤْمِنِینَ مِنْهُ بَلاءً حَسَناً» نشان می‌دهد سیاق آیه، سیاق منت‌گذاری است و خدای متعال می‌خواهد نصرت خود را بر مسلمانان منت بگذارد؛ به همین جهت نیز عین همان عملی را که از رسول خدا (ص) نفی کرده، برای او اثبات نموده و می‌فرماید: «تو نپاشیدی آنگاه که پاشیدی».
مبلّغ استان مازندران افزود: از مجموع این شواهد به دست می‌آید که آیه درصدد نفی عادی بودن داستان بدر است و می‌فرماید خیال نکنید استیصال کفار و غلبه شما بر آنان امری عادی و طبیعی بود؛ چگونه چنین چیزی ممکن است، در حالی که به اقتضای طبیعت، مردمی اندک و انگشت‌شمار و فاقد تجهیزات جنگی، با یک یا دو رأس اسب و عددی مختصر زره و شمشیر، نمی‌توانند لشکری مجهز به اسبان و اسلحه و مردان جنگی و آذوقه را تار و مار سازند؟ شمار آنان چند برابر بود، نیرویشان با نیروی این عده قابل مقایسه نبود و همه وسائل غلبه و پیروزی با ایشان بود؛ پس قهراً آن‌ها باید پیروز می‌شدند.
وی گفت: خداوند سبحان بود که به وسیله فرشتگانی که نازل فرمود، مؤمنان را استوار و کافران را مرعوب کرد و با آن سنگ‌ریزه‌هایی که رسول خدا (ص) به سویشان پاشید، آنان را فراری داد و مؤمنان را بر کشتن و اسیر گرفتن ایشان توانمند ساخت و بدین وسیله کیدشان را خنثی و هیاهویشان را خفه کرد. بنابراین سزاست این کشتن و اسیر گرفتن و این سنگ‌ریزه پاشیدن و فراری دادن، همه به خداوند سبحان نسبت داده شود، نه به مؤمنان. در نتیجه، نفی همه این‌ها از مؤمنان در آیه، از باب ادعای عنایت است؛ یعنی اسناد دادن اطراف داستان به سبب الهی و غیرعادی، که با استناد ظاهری آن به اسباب معهود و عوامل طبیعی و با اینکه مؤمنان کشتند و رسول خدا (ص) سنگ پاشید، هیچ منافاتی ندارد.
«بلاء حسن»؛ آزمون و نعمت‌خواهی خداوند برای مجاهدان
حجت‌الاسلام والمسلمین قلی‌نیا با بررسی فراز «وَ لِیُبْلِیَ الْمُؤْمِنِینَ مِنْهُ بَلاءً حَسَناً» اظهار داشت: ضمیر «منه» به خدای متعال بازمی‌گردد و این جمله، غایت این واقعه را بیان می‌کند؛ یعنی خداوند چنین کرد تا مؤمنان را به شایستگی بیازماید یا نعمتی شایسته به آنان ارزانی دارد که عبارت است از نابودی دشمنان و اعلای کلمه توحید به دست ایشان. جمله «إِنَّ اللّهَ سَمیعٌ عَلیمٌ» نیز تعلیل همین فراز است؛ یعنی خداوند این نعمت را به آنان می‌دهد چون نسبت به استغاثه‌شان شنوا و به حالشان داناست.
وی افزود: تفریعی که در جمله «فَلَمْ تَقْتُلُوهُمْ» آمده، به مضمون آیات پیشین بازمی‌گردد که می‌فرمود: «إِذْ تَسْتَغِیثُونَ رَبَّکُمْ»؛ خداوند فرشتگان را به کمک مسلمانان فرستاد و باران را بر ایشان نازل کرد تا قدم‌هایشان را استوار و دل دشمنانشان را پر از رعب کند. سپس نتیجه می‌گیرد: پس شما آنان را نکشتید، بلکه خدا کشت و تو ای پیامبر، ریگ‌ها را نپاشیدی، بلکه خدا پاشید.
مبلّغ شهرستان آمل تصریح کرد: آیه «یا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا إِذا لَقِیتُمُ ...» جمله معترضه‌ای است که به «فَاضْرِبُوا فَوْقَ الْأَعْناقِ» مربوط است. در نظم آیات دو وجه دیگر نیز گفته شده؛ نخست وجه ابومسلم که آیه را یادآوری نعمت فتح بدر می‌داند و دوم آنکه مسلمانان پس از مأمور شدن به قتال دچار عُجب می‌شدند و این آیه برای رفع آن نازل شد؛ ولی هیچ‌یک از این وجوه صحیح نیست و وجه همان است که بیان شد.
خوار شدن کید دشمن در پرتو تأیید الهی و عبرت بدر
پژوهشگر معارف اسلامی در تبیین فراز «ذلِکُمْ وَ أَنَّ اللَّهَ مُوهِنُ کَیْدِ الْکافِرِینَ» گفت: در مجمع‌البیان آمده است که کلمه «ذلکم» در محل رفع است و همچنین «انّ الله»، و تقدیر آیه چنین است: «الامر ذلکم و الامر أن الله موهن»؛ یعنی امر این است و آن امر این است که خدا خوارکننده کید کافران است. در جمله «ذلِکُمْ فَذُوقُوهُ وَ أَنَّ لِلْکافِرِینَ عَذابَ النَّارِ» نیز همین تقدیر است و اینکه بعضی گفته‌اند «ذلکم» مبتدا و «فذوقوه» خبر است، اشتباه است؛ زیرا مابعد «فاء» هیچ‌وقت خبر مبتدا نمی‌شود. بر این اساس، معنای آیه چنین می‌شود: قضیه از همین قرار است که ما برایتان شرح دادیم و خلاصه، امر از این قرار است که خداوند کید کافران را خوار و خنثی می‌کند.
وی یادآور گردید: ظاهر آیه «إِنْ تَسْتَفْتِحُوا فَقَدْ جاءَکُمُ الْفَتْحُ» به قرینه جملاتی چون «وَ إِنْ تَنْتَهُوا فَهُوَ خَیْرٌ لَکُمْ» و «وَ إِنْ تَعُودُوا نَعُدْ» این است که خطاب به مشرکان باشد نه مؤمنان؛ در این صورت کلام مشتمل بر التفات و منظور از آن تهکم و استهزاست. پس معنای آیه آن است: اگر شما ای مشرکان طالب فتح هستید و از خدا خواسته‌اید میان خود و مؤمنان داوری کند، اینک فتح برای مؤمنان آمد؛ اگر از کید خود علیه خدا و رسولش دست بردارید به نفع شماست و اگر بازگردید، ما نیز برمی‌گردیم و کید شما را خنثی می‌کنیم و جمعیت انبوه شما کاری از پیش نمی‌برد. آری، خداوند با مردمان باایمان است و کسی که خدا با اوست هرگز مغلوب نمی‌شود.
کارشناس دینی افزود: این بیان، روایاتی را تأیید می‌کند که نقل شده ابو جهل در روز بدر گفت: «بارالها، محمد از میان ما بیشتر از ما قطع رحم کرد و دینی آورد که ما آن را نمی‌شناسیم؛ پس ما را علیه او یاری کن.» و همچنین روایت دیگری که مجمع‌البیان از ابی‌حمزه نقل کرده است: «دین ما دین قدیمی است و دین محمد دین تازه؛ هر کدام نزد تو محبوب‌تر است، اهل آن دین را امروز نصرت بده.» البته بعضی مفسران گفته‌اند خطاب در آیه متوجه مؤمنان است و مضامین جملات آن را توجیه کرده‌اند، ولی توجیهاتشان با ذوق سلیم موافق نیست.
اطاعت از خدا و رسول، پشتوانه اقتدار دفاعی ایران اسلامی
حجت‌الاسلام والمسلمین قلی‌نیا با اشاره به آیه «یا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا أَطِیعُوا اللَّهَ وَ رَسُولَهُ وَ لا تَوَلَّوْا عَنْهُ وَ أَنْتُمْ تَسْمَعُونَ» خاطرنشان کرد: ضمیر «عنه» بنا بر سیاق کلام به رسول خدا (ص) بازمی‌گردد؛ یعنی از رسول خدا روی برنتابید در حالی که دعوت حقی را که به او وحی شده می‌شنوید. این خطاب، اگرچه در سیاق اوامر و نواهی مربوط به جنگ است، ولی بیان آیه عام است و همه عرصه‌های زندگی را دربر می‌گیرد.
مبلّغ شهرستان آمل تصریح نمود: شهید طهرانی مقدم نمونه روشن این اطاعت بود؛ دانشمندی که جهاد تدافعی جنگ تحمیلی را به جهاد علمی تبدیل کرد و با خودباوری علمی و توکل، مسیر اقتدار موشکی کشور را هموار ساخت. امروز همان امداد الهی که در بدر لشکر معدود مسلمانان را پیروز کرد، پشتوانه قدرت دفاعی ایران اسلامی است.