خرم‌آباد - ایرنا - لرستان با صدور هشدار هواشناسی و اعلام آماده‌باش دستگاه‌های اجرایی، امدادی و خدماتی، در نخستین آزمون پاییزی امسال قرار گرفته است که موفقیت در آن بیش از هر چیز به درس گرفتن از تجربه‌های گذشته، رفع نقاط ضعف و تبدیل هشدارها به اقدامات پیشگیرانه و هماهنگ بستگی دارد.
به گزارش ایرنا، بارندگی‌های پاییزی برای لرستان تنها نوید طراوت طبیعت و ذخیره منابع آبی نیست بلکه در صورت شدت گرفتن بارش‌ها می‌تواند به نگرانی درباره طغیان رودخانه‌ها، جاری شدن سیلاب، آبگرفتگی معابر و خسارت به زیرساخت‌ها تبدیل شود.
هشدارهای هواشناسی درباره فعالیت سامانه بارشی پیش رو اکنون مجموعه دستگاه‌های اجرایی، خدمات رسان و امدادی استان را در برابر یک ضرورت مشترک قرار داده است؛ آمادگی پیش از حادثه.
تجربه سیلاب فروردین ۱۳۹۸ هنوز از حافظه مردم لرستان پاک نشده است، حادثه‌ای که در پلدختر، معمولان، خرم آباد و بخش‌هایی از استان، خانه‌ها، راه‌ها، پل‌ها، زمین‌های کشاورزی و زیرساخت‌های حیاتی را در معرض آسیب و زندگی شمار زیادی از مردم را تحت تاثیر قرار داد.
سازمان هواشناسی با صدور هشدار نارنجی از تشدید فعالیت سامانه بارشی با پیش بینی تا ۴۰۰ میلیمتر در لرستان تا یکشنبه هفته آینده خبر داده است که در همین راستا دستگاه های اجرایی و امدادی در حالت آماده باش قرار گرفته اند و توصیه شده است از سفرهای غیرضروری به این استان پرهیز شود.
ویژگی‌های طبیعی لرستان نیز اهمیت این آمادگی را دوچندان می‌کند چرا که این استان در دامنه‌های زاگرس قرار گرفته و از ارتفاعات، دره‌ها، رودخانه‌ها و آبراهه‌های متعدد برخوردار است و شیب زمین در بسیاری از حوضه‌های آبریز همراه با بارش‌های رگباری و متمرکز می‌تواند موجب شکل گیری سریع رواناب و انتقال حجم زیادی از آب به مناطق پایین دست شود.
شبکه گسترده رودخانه‌های دائمی و فصلی لرستان در کنار ظرفیت ارزشمند منابع آبی در زمان بارش‌های شدید می‌تواند زمینه ساز بروز مخاطرات سیلابی باشد به همین دلیل مدیریت آب در این استان تنها به ذخیره و بهره برداری از منابع محدود نمی‌شود و حفاظت از جان مردم، سکونتگاه‌ها و زیرساخت‌ها نیز باید در مرکز توجه قرار گیرد.
در چنین شرایطی صدور هشدار هواشناسی نارنجی و اعلام آماده باش دستگاه‌ها زمانی ارزش واقعی پیدا می‌کند که به اقدام عملی، هماهنگی میدانی و رفع نقاط ضعف منجر شود.
بر اساس آمار منتشر شده از سوی شرکت آب منطقه‌ای لرستان متوسط بارندگی سالانه استان حدود ۵۷۸ میلیمتر و متوسط حجم آب‌های سطحی خروجی آن حدود ۱۲.۵ میلیارد مترمکعب در سال برآورد شده است همچنین لرستان بیش از ۱۳۰ رودخانه دائمی و فصلی به طول حدود ۹ هزار کیلومتر دارد.
در استان کوهستانی لرستان بارش‌های متمرکز و رگباری، شیب زمین و مسیرهای طبیعی انتقال آب، زمینه شکل گیری رواناب‌های سریع را فراهم می‌کنند و هنگامی که بارندگی در مدت کوتاهی شدت می‌گیرد فرصت نفوذ آب به خاک کاهش می‌یابد و بخش قابل توجهی از بارش به سمت رودخانه‌ها، مسیل‌ها و مناطق پایین دست حرکت می‌کند.
هشدار هواشناسی؛ از رگبار تا خطر طغیان رودخانه‌ها
بهروز مرادپور مدیرکل هواشناسی لرستان با اشاره به صدور هشدار هواشناسی سطح نارنجی برای استان اعلام کرد که فعالیت سامانه بارشی از پنجشنبه ۱۴ آبان آغاز شده است و تا یکشنبه ۱۷ آبان ادامه خواهد داشت.
وی اظهار کرد: در این مدت بارش باران، رعد و برق، صاعقه، تگرگ، رگبار برف در مناطق کوهستانی و وزش باد شدید لحظه‌ای پیش بینی شده است.
مرادپور با اشاره به مناطق تحت تاثیر این سامانه گفت: فعالیت بارشی در ابتدا جنوب شرق استان را تحت تاثیر قرار می‌دهد و از جمعه شب تا یکشنبه اغلب نقاط لرستان شاهد فعالیت سامانه خواهند بود.
مدیرکل هواشناسی لرستان با تشریح پیامدهای احتمالی این شرایط جوی عنوان کرد: ایجاد رواناب، آبگرفتگی معابر عمومی، سیلابی شدن مسیل‌ها، بالا آمدن سطح آب خشکه رودها و رودخانه‌ها، احتمال طغیان رودخانه‌های فصلی، خطر ریزش کوه، انسداد راه‌های ارتباطی و آسیب به محصولات کشاورزی و باغی از جمله مخاطرات پیش بینی شده است.
مرادپور همچنین بر ضرورت رعایت توصیه‌های ایمنی تاکید کرد و از مردم خواست از سفرهای غیرضروری، فعالیت‌های کوهنوردی و توقف در حاشیه رودخانه‌ها، مسیل‌ها و خشکه رودها خودداری کنند.
هیچ دستگاهی نباید غافلگیر شود
سید سعید شاهرخی استاندار لرستان نیز در جلسه فوری بررسی آمادگی دستگاه های اجرایی با تاکید بر اهمیت شرایط پیش رو از آماده باش ۷۲ ساعته دستگاه‌های اجرایی، امدادی و خدمات رسان استان خبر داد.
وی اظهار کرد: ۷۲ ساعت آینده برای استان‌های غرب کشور از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است و همه دستگاه‌ها باید با بسیج امکانات و نیروی انسانی برای مواجهه با شرایط احتمالی آماده باشند.
استاندار لرستان با اشاره به ضرورت هماهنگی بین دستگاه‌ها افزود: همکاری و تعامل مجموعه مدیران استان باید با حساسیت بیشتری در حوزه مدیریت بحران و آمادگی برای مواجهه با حوادث احتمالی دنبال شود.
شاهرخی با اشاره به هشدارهای صادر شده درباره تغییرات الگوهای بارشی کشور گفت: از مدت‌ها قبل بر ضرورت پاکسازی مسیرهای عبور آب، لایروبی مسیل‌ها، رفع موانع احتمالی و افزایش آمادگی دستگاه‌های مربوطه تاکید شده است.
وی با بیان اینکه بارش نزولات آسمانی برکت و رحمت الهی است، اظهار کرد: امیدواریم در روزهای پیش رو شاهد بارش‌های فراوان بدون خسارت و آسیب باشیم.
استاندار لرستان با تاکید بر اینکه بخشی از جلوگیری از خسارت‌های احتمالی به میزان آمادگی دستگاه‌های اجرایی بستگی دارد عنوان کرد: مدیران باید در برنامه‌های اجرایی و عملیاتی مجموعه‌های خود این احتمال را در نظر بگیرند که در هر لحظه ممکن است بارش‌های سنگین حتی در حدود ۱۰۰ میلیمتر برای برخی مناطق رخ دهد.
شاهرخی از مدیران دستگاه‌های اجرایی خواست تمامی امکانات، تجهیزات و نیروی انسانی خود را برای شرایط اضطراری آماده کنند و تاکید کرد: در وضعیت آماده باش هیچ عذری از جمله نقص خودرو، نبود راننده یا در دسترس نبودن نیروی انسانی پذیرفتنی نیست.
وی همچنین بر ضرورت بررسی و آزمایش تجهیزات عملیاتی تاکید کرد و خواستار برگزاری جلسات توجیهی مدیران دستگاه‌های عضو ستاد بحران با فرمانداران، بخشداران و دهیاران شد تا مسئولان محلی نیز از شرایط پیش رو مطلع باشند و آمادگی لازم را داشته باشند.
آماده باش قرمز و بررسی نقاط پرخطر
شهرداری خرم آباد نیز با توجه به هشدارهای هواشناسی وضعیت آماده باش خود را در سطح قرمز اعلام کرده است.
داریوش بارانی بیرانوند شهردار خرم آباد در این خصوص اظهار کرد: با توجه به سطح هشدار بارندگی، وضعیت آماده باش شهرداری قرمز و ۱۰۰ درصدی و مرخصی مدیران لغو شده است و همه نیروها، تجهیزات و ماشین آلات باید در آمادگی کامل باشند.
شهردار خرم آباد با اشاره به پروژه‌های کمربند شرقی و تصفیه خانه آبفا در بالادست مسکن مهر گفت: باید تاثیر مداخلات عمرانی این پروژه‌ها بر مسیر حرکت رواناب‌ها و احتمال ایجاد سیلاب بررسی شود تا در صورت بارندگی شدید، مناطق مسکونی و زیرساخت‌های شهری در معرض خطر قرار نگیرند.
بارانی بیرانوند آماده بودن ماشین آلات، تامین سوخت، بررسی تجهیزات و جانمایی نیروهای عملیاتی را از دیگر ضرورت‌های مدیریت بحران دانست و گفت: همه مناطق، معاونت خدمات شهری، آتش نشانی و واحد ایمنی با گشت زنی مستمر، کارگاه‌های ساختمانی، گودبرداری‌ها و نقاط پرخطر را شناسایی و در صورت نیاز اخطارهای لازم را صادر می کنند.
وی با تاکید بر ضرورت هماهنگی میان مناطق و معاونت‌های شهرداری تصریح کرد: در شرایط بحران همه واحدها باید از یک مسیر مشخص و با هماهنگی مسوول مدیریت بحران عمل کنند و از اقدامات جزیره‌ای بپرهیزند همچنین مدیران باید به صورت مستمر از طریق تلفن و بی سیم در دسترس باشند.
وی از شهروندان خواست با توجه به بارندگی های پیش رو از حضور در حاشیه رودخانه‌ها، اتراق در پارک‌ها و صعود به ارتفاعات اطراف شهر به ویژه مخملکوه خودداری کنند و از سفرهای غیرضروری درون شهری بپرهیزند.
آمادگی برای امدادرسانی در لحظه بحران
در کنار دستگاه‌های اجرایی و خدمات شهری جمعیت هلال احمر لرستان نیز از آماده باش کامل ۱۱۰۰ نیروی امدادی و عملیاتی خود خبر داده است.
غلامرضا علی محمدی مدیرعامل جمعیت هلال احمر لرستان با اشاره به هشدارهای هواشناسی مبنی بر احتمال وقوع بارش‌های شدید و سیلاب در استان اظهار کرد: تمامی نیروهای عملیاتی و امدادی این جمعیت در حالت آماده باش کامل قرار دارند تا در صورت بروز حوادث احتمالی، خدمات امدادی به موقع به شهروندان ارائه شود.
وی افزود: تیم‌های امدادی، پایگاه‌های عملیاتی و تجهیزات امداد و نجات برای پاسخگویی سریع به حوادث احتمالی آماده هستند و هماهنگی‌های لازم با دستگاه‌های عضو مدیریت بحران استان نیز انجام شده است.
مدیرعامل جمعیت هلال احمر لرستان با تاکید بر ضرورت رعایت نکات ایمنی از سوی شهروندان تصریح کرد: با توجه به احتمال طغیان رودخانه‌ها و آبگرفتگی معابر، مردم از تردد و توقف در حاشیه رودخانه‌ها، مسیل‌ها و مناطق مستعد سیلاب خودداری کنند و هشدارهای رسمی را جدی بگیرند.
علی محمدی از شهروندان خواست در صورت بروز حادثه و نیاز به امدادرسانی، با شماره ۱۱۲ ندای امداد و نجات جمعیت هلال احمر تماس بگیرند.
مرور هشدارهای هواشناسی و اقدامات اعلام شده از سوی استاندار، شهرداری و هلال احمر نشان می‌دهد مجموعه مدیریت استان نسبت به مخاطرات احتمالی بارش‌های پیش رو حساسیت لازم را دارد اما در شرایطی که خطر سیلاب مطرح است اعلام آماده باش به تنهایی کافی نیست و آنچه اهمیت دارد تبدیل این اعلام‌ها به اقدام موثر و قابل ارزیابی در میدان است.
مردم؛ حلقه مهم مدیریت بحران
در کنار آمادگی دستگاه‌ها رفتار شهروندان نیز نقش مهمی در کاهش خسارت‌های احتمالی دارد، تجربه حوادث گذشته نشان داده است حضور در حاشیه رودخانه‌ها، عبور از مسیرهای سیلابی، اتراق در مسیل‌ها و بی توجهی به هشدارهای رسمی می‌تواند خطرات جدی برای جان افراد ایجاد کند.
مردم باید در زمان بارش‌های شدید از توقف در حاشیه رودخانه‌ها و خشکه رودها، کوهنوردی، سفرهای غیرضروری و عبور از مسیرهایی با احتمال آبگرفتگی، از پارک خودرو در مسیر جریان آب و مقابل دهانه آبگذرها پرهیز و از ریختن زباله و نخاله در کانال‌ها و مسیل‌ها خودداری کنند.
اطلاع رسانی دقیق و به موقع نیز در این شرایط اهمیت زیادی دارد، هشدارهای هواشناسی باید به زبان روشن و قابل فهم در اختیار مردم قرار گیرد و دستگاه‌های محلی، دهیاری‌ها، شهرداری‌ها و رسانه‌ها در انتقال توصیه‌های ایمنی نقش فعال داشته باشند.