در آستانه انتخابات سوم نوامبر آمریکا، ابتکار تازه ایران معادله مذاکرات را تغییر داده است. ایران به‌جای انتظار برای تصمیم واشنگتن، زمان‌بندی مشخصی برای بازگشت کشتیرانی به هرمز پیشنهاد کرده؛ مسیری که می‌تواند بخشی از بحران انرژی را کاهش دهد.
در آستانه انتخابات سوم نوامبر آمریکا، ابتکار تازه ایران معادله مذاکرات را تغییر داده است. ایران به‌جای انتظار برای تصمیم واشنگتن، زمان‌بندی مشخصی برای بازگشت کشتیرانی به هرمز پیشنهاد کرده؛ مسیری که می‌تواند بخشی از بحران انرژی را کاهش دهد، اما مستلزم اقدام متقابل آمریکاست. اکنون پرسش اصلی این است که واشنگتن حاضر است از تهدید نظامی به اجرای تعهدات عملی عبور کند یا نه.
ابتکار دوروزه تهران
عباس عراقچی در گفت‌وگو با الجزیره جزئیات تازه‌ای از مذاکرات با میانجی‌های قطری را تشریح کرد. به گفته او، طرح اولیه ایران هفت‌روزه بود، اما طرف قطری خواهان کوتاه شدن زمان اجرا شد. حاصل مذاکرات اخیر، طرحی دوروزه است. روز نخست آمریکا مجموعه‌ای از اقدامات مورد درخواست ایران را انجام دهد و روز دوم، تنگه هرمز بازگشایی شود.
مطالبات مطرح شده از سوی ایران شامل لغو تحریم‌های تازه، بازگرداندن معافیت‌های نفتی، کاهش حضور نظامی آمریکا در منطقه، پذیرش مسیرهای کشتیرانی تعیین‌شده با مشارکت ایران و عمان و توقف درگیری‌ها در جبهه‌های مختلف است.این طرح هنوز به توافق تبدیل نشده است. با این حال، اهمیت آن در تبدیل یک مطالبه کلی به پیشنهاد اجرایی با زمان‌بندی مشخص است. ایران می‌خواهد رفع فشار، مقدم بر واگذاری اهرم‌های خود باشد. واشنگتن نیز هنوز تعهدی علنی برای پذیرش این ترتیب نداده است.
واشنگتن میان دو تصمیم
رویترز دیروز گزارش داد مذاکرات هیئت ایرانی با میانجی‌های قطری برای سومین روز متوالی در دوحه ادامه دارد. مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا اعلام کرده ترامپ هنوز درباره حمله جدید به ایران تصمیم نگرفته و ترجیح می‌دهد بحران از راه دیپلماسی حل شود. خود ترامپ نیز مذاکرات را سازنده توصیف کرده، اما همچنان گزینه عملیات نظامی پس از انتخابات را باز گذاشته است.این دوگانگی، محدودیت اصلی سیاست واشنگتن را آشکار می‌کند. آمریکا از یک سو برای پایان بحران به کانال میانجی‌گری نیاز دارد و از سوی دیگر، حاضر نیست تهدید حمله دوباره را کنار بگذارد. در برابر، ایران با ارائه طرح مشروط هرمز تلاش کرده تصمیم‌گیری را به زمین اقدامات مشخص آمریکا منتقل کند.
پایگاه‌هایی که آسیب دیدند
در همین شرایط، تحقیق تازه آسوشیتدپرس تصویری از هزینه‌های نظامی جنگ برای آمریکا ارائه کرده است. این خبرگزاری با بررسی تصاویر ماهواره‌ای و گفت‌وگو با مقام‌های منطقه‌ای گزارش داده تا پایان آگوست، بیش از ۱۱۵حمله موشکی یا پهپادی منتسب به ایران و محور مقاومت، به تأسیسات و تجهیزات موجود در ۲۶ پایگاه و مرکز مورد استفاده ارتش آمریکا آسیب رسانده است.الگوی حملات نیز قابل توجه است. طبق این تحقیق، ابتدا سامانه‌های هشدار زودهنگام و رادارها هدف قرار گرفته‌اند و سپس آشیانه‌های هواپیما، انبارها و مراکز پشتیبانی آسیب دیده‌اند.
گزارش همچنین از جابه‌جایی بخشی از تجهیزات آمریکایی به خارج از خلیج فارس خبر می‌دهد. این تحقیق اما نشان می‌دهد حمله دوباره به ایران، بدون خطر پاسخ متقابل و آسیب به زیرساخت‌های گران‌قیمت واشنگتن نخواهد بود.
آزمون تصمیم واشنگتن
تحولات اخیر نشان می‌دهد ایران کوشیده ابتکار مذاکرات را با ارائه مسیر اجرایی مشخص در دست بگیرد؛ در حالی که آمریکا هنوز میان استفاده دوباره از قدرت نظامی و پذیرش سازوکار دیپلماتیک مردد است. تحقیق آسوشیتدپرس نیز یادآوری می‌کند تصمیم به جنگ دوباره، تنها برای ایران هزینه نخواهد داشت.آزمون اصلی اکنون پیش روی واشنگتن است. آیا آمریکا حاضر می‌شود برای پایان جنگ، تعهداتی روشن و قابل راستی‌آزمایی بپذیرد یا همچنان مذاکره را زیر سایه تهدید نظامی ادامه خواهد داد؟ ابتکار ایران پاسخ این پرسش را به تصمیم عملی طرف آمریکایی گره زده است.