تهران_ ایرنا- ۱۴ نوامبر، بهانه‌ای برای پاسداشت تلاش و فداکاری پرستاران و پزشکان اتاق عمل و یادآوری نقش ارزشمند آنان در نجات جان انسان‌هاست. به این مناسبت، تصمیم گرفتم از تجربه‌ای بنویسم که برای همیشه در عمیق‌ترین لایه‌های ذهن و قلبم حک شده است؛ روایت عبور از یکی از دشوارترین روزهای زندگی، جراحی مغز و مواجهه با انسان‌هایی که در حساس‌ترین لحظات میان مرگ و زندگی با دانش، مهارت و مهربانی چراغ امید را روشن نگه می‌دارند.
این نوشته تنها روایت خبرنگار ایرنا از شب جراحی و روزهای سخت پس از آن نیست؛ ادای دینی است به پزشکان، جراحان، متخصصان بیهوشی، پرستاران اتاق عمل، پرستاران بخش و کمک‌بهیارانی که گاهی با یک جمله، یک لبخند و حتی کشیدن پتویی بر تن بیماری در ساعت سه بامداد، معنای واقعی انسانیت را به تصویر می‌کشند.
گاهی انسان برای درک عمیق‌ترین معنای زندگی، باید تا مرز میان بودن و نبودن پیش برود باید از دل ترس عبور کند تا ارزش امید را بفهمد و در سخت‌ترین لحظات، مهربانی آدم‌ها را همچون معجزه‌ای الهی لمس کند. من این حقیقت را زمانی عمیقاً لمس کردم که برای جراحی مغز آماده می‌شدم؛ زمانی که باید موهایم را به تیغ می‌سپردم، چشم‌هایم را به دستان پزشک می‌دوختم و با تمام وجود به خدا توکل می‌کردم.
وقتی از اتاق عمل بیرون آمدم، در مرز خواب و بیداری، تنها یک جمله در ذهنم تکرار می‌شد: خدایا شکرت! می‌دانستم در آن ساعت‌ها بر عزیزانی که پشت درهای بسته اتاق عمل چشم‌انتظار بازگشتم بودند، چه گذشته است. می‌دانستم هر دقیقه انتظار برای آنان به اندازه یک عمر طول کشیده است؛ اما وقتی چشم گشودم و از آن شب دشوار عبور کردم با حقیقتی بزرگ‌تر روبه‌رو شدم: من تنها از یک جراحی سخت عبور نکرده بودم، از میان دریایی از محبت، دعا، همدلی و انسانیت گذشته بودم.
آن‌قدر پیام محبت‌آمیز دریافت کردم، آن‌قدر دوستان، همکاران، پزشکان و پرستاران برای دیدنم آمدند و آن‌قدر دست‌های مهربان به سویم دراز شد که گویی مغزم دیگر گنجایش این همه عشق را نداشت. فقط اشک می‌ریختم؛ اشک شکرگزاری، اشک رهایی و اشک فهمیدن این حقیقت که چقدر خوشبختم که تنها نیستم.
فصل اول؛ وقتی قیچی، موها را برید اما غم را آشکار کرد
برای یک زن، موها تنها رشته‌هایی از زیبایی نیستند؛ بخشی از تصویر او از خودش، خاطراتش و احساس زنانگی‌اش هستند. آن روز، وقتی فهمیدم باید پیش از جراحی موهایم تراشیده شود، اندوهی عمیق در دلم نشست. ناگهان واقعیت بیماری و جدال دشوار میان مرگ و زندگی برایم ملموس‌تر شد.
پرستاری آمد تا موهایم را کوتاه کند. شاید در نگاه نخست، با بانویی روبه‌رو بود که قرار بود برای مبارزه با بیماری آماده شود اما با نخستین برش قیچی، اشک‌هایم جاری شد. قیچی اول، قیچی دوم و قیچی سوم... و قطرات اشکی که بی‌اختیار پهنای صورتم را می‌پیمودند. پرستار دست از کار کشید و با صدایی آکنده از دلسوزی گفت: گریه نکن، دلم ریش می‌شود!
اما مگر می‌شد گریه نکرد؟ آن لحظه فقط موهایم کوتاه نمی‌شد؛ بخشی از آرامش، عادت‌ها و تصویری که سال‌ها از خودم داشتم، در حال تغییر بود.
تمام پرستاران زن شاهد آن صحنه بودند. غم مرا با تمام وجود حس می‌کردند و هرکدام تلاش می‌کردند با کلامی، لبخندی یا جمله‌ای امیدوارکننده، آرامم کنند. در میان آن همه اندوه، خانم سلطانی، پرستار مهربان و باسابقه، از جایش برخاست و با لحنی مادرانه گفت: نگران نباش، من آرایشگری بلدم؛ موهایت را طوری کوتاه می‌کنم که یکدست و زیبا شود. چه جمله ساده‌ای! اما گاهی انسان در سخت‌ترین لحظات زندگی با همین جمله‌های ساده دوباره جان می‌گیرد.
یکی از کمک‌بهیاران هم گفت: برای تو دعا می‌کنم که به سلامتی از جراحی بیرون بیایی. و من در میان آن همه اشک، حضور آدم‌هایی را احساس کردم که شاید هیچ نسبتی با من نداشتند اما در آن لحظه از بسیاری نزدیکان، نزدیک‌تر بودند.
خانم سلطانی با دستانی مهربان، درست مانند مادری که می‌خواهد غم فرزندش را آرام کند، موهایم را مرتب کرد، بافت و سپس قیچی را به دست گرفت و کار تراشیدن را آغاز کرد. آن شب فهمیدم گاهی مهربانی، حتی در صدای قیچی هم شنیده می‌شود.
فصل دوم؛ پزشکی که پیش از سر، ترس را جراحی کرد
آرامشی که پیش از عمل داشتم، برای خودم هم عجیب بود. اضطراب و نگرانی در چنین شرایطی کاملاً طبیعی است اما دیدن پزشکی حاذق، متعهد و در عین حال مهربان، دلم را قرص کرده بود. با خودم فکر می‌کردم خداوند گاهی فرشتگانش را نه با بال، بلکه با روپوش سفید به زمین می‌فرستد.
پزشکم با شوخ‌طبعی و آرامشی دلنشین تلاش می‌کرد همه‌چیز را عادی جلوه دهد. با لحنی مطمئن گفت: نگران نباش، همه‌چیز به‌خوبی پیش می‌رود. همین چند کلمه کافی بود تا بخشی از سنگینی ترس از روی دلم برداشته شود. صبح زود، پزشکم به‌موقع آمد تا مرا به اتاق عمل ببرد. لحظه‌ای بعد، داروی بیهوشی مرا به خوابی عمیق فرو برد.
وقتی دوباره چشم باز کردم، در بخش مراقبت‌های ویژه بودم؛ با باندهای سنگین بر سر و درنی که پس از جراحی از سرم آویزان بود. من از آن مسیر دشوار عبور کرده بودم؛ مسیری که آغازش با ترس و اشک بود و ادامه‌اش با امید و دعای انسان‌هایی که برایم عزیز بودند.
فصل سوم؛ پشت درهای بسته، جهان کوچکی از دعا می‌چرخید
شاید یکی از سخت‌ترین لحظات هر جراحی، نه فقط برای بیمار، بلکه برای کسانی باشد که پشت درهای بسته اتاق عمل انتظار می‌کشند. آن دقایق و ثانیه‌ها را نمی‌توان با هیچ واژه‌ای توصیف کرد.
عزیزانم تسبیح به دست، ذکر خدا را زمزمه می‌کردند. دوستان و همکارانم دست به آسمان برداشته بودند و برای سلامتی‌ام دعا می‌کردند. در آن سوی درهای بسته، گروهی از انسان‌ها با دانش، مهارت و تجربه خود برای نجات جان انسانی تلاش می‌کردند و در این سوی درها، گروهی دیگر با ایمان، عشق و دعا به انتظار نشسته بودند.
چه تصویر شگفت‌انگیزی! یک انسان دیگر از این کره خاکی چه می‌خواهد، جز اینکه در سخت‌ترین لحظه زندگی‌اش، کسانی باشند که نگرانش شوند، برایش دعا کنند و بازگشتش را از خدا بخواهند؟ آن روز فهمیدم گاهی یک بیمار، تنها با تجهیزات پزشکی و مهارت جراح زنده نمی‌ماند؛ امید، عشق و حمایت آدم‌ها نیز نیرویی بزرگ برای ادامه زندگی است.
فصل چهارم؛ ساعت سه بامداد و پتویی که بوی مادر می‌داد
از میان تمام خاطرات بیمارستان، یکی از صحنه‌ها هیچ‌گاه از ذهنم پاک نمی‌شود. شبی که در بخش بستری بودم، یکی از همراهان بیماران پتوی مرا برداشته بود. حوالی ساعت سه بامداد، در تاریکی و سکوت بیمارستان، ناگهان حضور دستانی را احساس کردم که آرام و بی‌صدا پتویی بر تنم می‌کشیدند.
چشم‌هایم را گشودم. پرستاری بود که بی‌هیچ هیاهویی در آن ساعت از شب، متوجه بی‌پناهی و سرمای من شده بود. آن لحظه به‌شدت احساساتی شدم. از او تشکر کردم اما حقیقت این است که هیچ واژه‌ای نمی‌توانست عمق احساسم را بیان کند.
شاید برای آن پرستار، این فقط یک کار ساده و روزمره بود اما برای بیماری که پس از جراحی مغز، در نیمه‌شب بیمارستان احساس تنهایی می‌کند، آن پتو چیزی فراتر از یک پوشش گرم بود؛ نشانه‌ای از دیده‌شدن، اهمیت‌داشتن و فراموش‌نشدن. آن پتو برای من بوی مادر می‌داد؛ بوی امنیت، بوی عشق و بوی انسانیت.
همان‌جا با خودم فکر کردم چه چیزی باعث می‌شود انسان در سخت‌ترین شرایط جسمی و روحی، این‌گونه تاب بیاورد؟ توکل به خدا؟ دستان توانمند پزشک؟ مراقبت‌های شبانه‌روزی پرستاران؟ دعای عزیزان یا مهربانی آدم‌هایی که شاید حتی نامشان را ندانیم؟ پاسخ من به همه این پرسش‌ها یک جمله است، خدا و انسانیت؛ دو حقیقتی که در سخت‌ترین لحظات زندگی، دست یکدیگر را می‌گیرند.
سخنی از دل، به احترام فرشتگان سپیدپوش اتاق عمل
به مناسبت روز جهانی اتاق عمل، دلم می‌خواهد از زاویه نگاه یک بیمار، از همه کسانی بگویم که در این فضای پراضطراب و سرنوشت‌ساز، برای بازگرداندن زندگی تلاش می‌کنند. اتاق عمل فقط مکانی برای جراحی نیست؛ جایی است که علم و تجربه، دقت و مسئولیت‌پذیری، امید و ایمان به هم می‌رسند.
جایی که یک جراح با دستانی آموخته و ذهنی متمرکز، در حساس‌ترین لحظات برای نجات جان انسان تلاش می‌کند؛ جایی که پرستار اتاق عمل، با دقت و هوشیاری، همراه این مسیر دشوار است؛ جایی که متخصص بیهوشی، آرام و مسئولانه مراقب حیاتی‌ترین نشانه‌های زندگی است و هر عضو تیم درمان، سهمی ارزشمند در بازگشت یک انسان به آغوش خانواده‌اش دارد.
اما می‌خواهم از کسانی هم یاد کنم که شاید نامشان کمتر در قاب تقدیرها دیده شود؛ از پرستاران بخش، کمک‌بهیاران و همه کارکنانی که با یک کلام محبت‌آمیز، یک نگاه امیدوارکننده، یک لیوان آب یا حتی کشیدن پتویی بر تن بیمار در ساعت سه صبح، معنای واقعی مراقبت را به تصویر می‌کشند.
کار شما دشوار است؛ گاهی فراتر از توان جسم و تحمل روح. شما با درد، اضطراب، اشک، نگرانی و گاهی ناامیدی انسان‌ها روبه‌رو می‌شوید، اما همچنان باید مهربان بمانید، دقیق باشید و امید ببخشید. شاید بسیاری از بیماران، نام تمام کسانی را که در مسیر درمانشان حضور داشته‌اند، به خاطر نسپارند اما باور کنید هیچ‌گاه مهربانی شما را فراموش نخواهند کرد.
من امروز از جایگاه بیماری می‌نویسم که روزی با موهای تراشیده و چشمانی اشکبار به اتاق عمل رفت اما با قلبی سرشار از سپاس و چشمانی نمناک از شکرگزاری بازگشت.
از پزشکی سپاسگزارم که با دانش و مهربانی به من آرامش داد؛ از پرستارانی که در تلخ‌ترین شب زندگی‌ام، نقش مادر و خواهر را برایم ایفا کردند؛ از کمک‌بهیارانی که با دعا و محبتشان امید بخشیدند؛ از تمام اعضای تیم اتاق عمل که در لحظاتی که من در بیهوشی بودم، برای بازگشت سلامتی‌ام تلاش کردند و از تمام عزیزانی که پشت درهای بسته، با ذکر و دعا، چشم‌انتظارم ماندند.
شاید بزرگ‌ترین معجزه اتاق عمل، فقط بازگشت ضربان قلب و ادامه زندگی نباشد؛ گاهی معجزه واقعی، دیدن انسان‌هایی است که در اوج تخصص، هنوز مهربانی را فراموش نکرده‌اند. به احترام همه شما که در سپیدی روپوش‌هایتان، گرمای قلب‌های مهربانتان پنهان است، سر تعظیم فرود می‌آورم.
روز جهانی اتاق عمل بر جراحان، متخصصان بیهوشی، پرستاران اتاق عمل، تکنسین‌ها، کارکنان بیهوشی و تمام کسانی که در این عرصه برای حفظ جان انسان‌ها تلاش می‌کنند، مبارک باد.