حوزه/ اگر چیزی در دسترس انسان نباشد و امکان دستیابی به آن را نداشته باشد، چشم‌پوشی از آن، چندان دشوار نیست؛ هنر واقعیِ بندگی آنجاست که انسان توان انجام کاری را دارد، فرصت آن نیز فراهم است و هیچ مانعِ ظاهری در برابر او نیست، اما تنها به دلیل ایمان و اطاعت از خداوند، دست نگه می‌دارد.

خبرگزاری حوزه | خداوند متعال در قرآن کریم می‌فرماید:

«وَاسْأَلْهُمْ عَنِ الْقَرْیَةِ الَّتِی کَانَتْ حَاضِرَةَ الْبَحْرِ إِذْ یَعْدُونَ فِی السَّبْتِ إِذْ تَأْتِیهِمْ حِیتَانُهُمْ یَوْمَ سَبْتِهِمْ شُرَّعًا وَیَوْمَ لَا یَسْبِتُونَ لَا تَأْتِیهِمْ کَذَٰلِکَ نَبْلُوهُمْ بِمَا کَانُوا یَفْسُقُونَ.» (سوره اعراف، آیه ۱۶۳)

و از آنها درباره (سرگذشت) شهری که در ساحل دریا بود بپرس. زمانی که آنها در روزهای شنبه، تجاوز (و نافرمانی) خدا می‌کردند؛ همان هنگام که ماهیانشان، روز شنبه (که روز تعطیل و استراحت و عبادت بود، بر سطح آب) آشکار می‌شدند؛ امّا در غیر روز شنبه، به سراغ آنها نمی‌آمدند؛ این چنین آنها را به چیزی آزمایش کردیم که نافرمانی می‌کردند.

شرح:

یکی از عمیق‌ترین جلوه‌های آزمایش الهی آن است که انسان، نه در شرایط محرومیت و دوری از خواسته‌ها، بلکه درست در لحظه‌ای آزموده می‌شود که خواسته‌هایش در دسترس او قرار گرفته‌اند و وسوسه دستیابی به آن‌ها به اوج خود رسیده است.

گاهی خداوند چیزی را از انسان دریغ نمی‌کند تا او در حسرت آن بسوزد؛ بلکه آن را پیش چشم او، در نزدیک‌ترین فاصله و در دسترس‌ترین شکلِ ممکن قرار می‌دهد تا روشن شود آیا در برابر فرمان الهی، اراده و خویشتن‌داری دارد یا اسیر خواهش‌های نفسانی خویش است.

در داستان اصحاب سَبت، ماهی‌ها درست در روزی که صید بر آنان حرام بود، فراوان و آشکار به سوی ساحل می‌آمدند: «تَأْتِیهِمْ حِیتَانُهُمْ»؛ و همچنین در آیه ۹۴ سوره مائده، خداوند به «آزمایش مؤمنان با شکار» اشاره می‌کند؛ شکاری که به دست و نیزه آنان می‌رسد!:

«یَا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا لَیَبْلُوَنَّکُمُ اللَّهُ بِشَیْءٍ مِنَ الصَّیْدِ تَنَالُهُ أَیْدِیکُمْ وَرِمَاحُکُمْ لِیَعْلَمَ اللَّهُ مَنْ یَخَافُهُ بِالْغَیْبِ فَمَنِ اعْتَدَیٰ بَعْدَ ذَٰلِکَ فَلَهُ عَذَابٌ أَلِیمٌ.»

ای کسانی که ایمان آورده‌اید! خداوند شما را به چیزی از شکار که (به نزدیکی شما می‌آید، به‌طوری که) دستها و نیزه‌هایتان به آن می‌رسد، می‌آزماید؛ تا معلوم شود چه کسی با ایمانِ به غیب، از خدا می‌ترسد؛ و هر کس بعد از آن تجاوز کند، مجازات دردناکی خواهد داشت.

این آیات، حقیقتی بزرگ را آشکار می‌سازند: ارزش بندگی انسان، زمانی آشکار می‌شود که میان خواسته دل و فرمان خدا قرار می‌گیرد.

اگر چیزی در دسترس انسان نباشد و امکان دستیابی به آن را نداشته باشد، چشم‌پوشی از آن، چندان دشوار نیست؛ هنر واقعیِ بندگی آنجاست که انسان توان انجام کاری را دارد، فرصت آن نیز فراهم است و هیچ مانعِ ظاهری در برابر او نیست، اما تنها به دلیل ایمان و اطاعت از خداوند، دست نگه می‌دارد.

چه‌بسا بزرگ‌ترین امتحان‌های زندگی ما نیز همین‌گونه باشند: ثروتی که به‌دست‌آوردنش از راه نادرست، آسان است، موقعیتی که می‌توان از آن سوءاستفاده کرد، رابطه‌ای که می‌توان از مرزهای الهی در آن عبور کرد، یا فرصتی که می‌توان با نادیده‌گرفتنِ حقّ دیگران به دست آورد.

و شاید زیباترین جلوه ایمان همین باشد؛ اینکه انسان در اوج خواستن، خدا را فراموش نکند و درست در لحظه‌ای که دستش به خواسته‌اش می‌رسد، به یاد داشته باشد که رضایت خداوند، ارزشمندتر از هر آن چیزی است که می‌تواند به دست آورد.

تهیه شده در سرویس علمی-فرهنگی خبرگزاری حوزه