علیرضا خمسه کیست؟ نگاهی به زندگی و کارنامه بازیگر باباپنجعلی پایتخت، تحصیل در فرانسه، همسر و فرزندان و فیلم‌های معروف.
علیرضا خمسه بازیگر، کمدین و از چهره‌های باسابقه سینما، تلویزیون و تئاتر ایران است که بیش از چهار دهه در عرصه بازیگری فعالیت دارد. او از اواخر دهه ۱۳۵۰ وارد فضای حرفه‌ای تئاتر شد و در دهه ۱۳۶۰ با فیلم‌هایی مانند مرگ یزدگرد، چمدان، شکار خاموش و مجموعه محبوب هوشیار و بیدار شناخته شد. بعدها حضور در فیلم‌هایی چون آپارتمان شماره ۱۳، من زمین را دوست دارم، چشم شیطان، بیست و مجموعه پایتخت جایگاه او را به‌عنوان یکی از شناخته‌شده‌ترین بازیگران کمدی ایران تثبیت کرد.
خمسه علاوه بر آثار طنز، در نقش‌های جدی نیز بازی کرده و برای فیلم بیست ساخته عبدالرضا کاهانی سیمرغ بلورین بهترین بازیگر نقش مکمل مرد جشنواره فیلم فجر را دریافت کرده است. با این حال، برای بسیاری از مخاطبان نسل جدید نام او بیش از هر چیز با شخصیت باباپنجعلی در مجموعه پایتخت گره خورده است؛ پیرمردی کم‌حرف و فراموشکار که به یکی از شخصیت‌های محبوب این مجموعه تبدیل شد.
تولد و خانواده علیرضا خمسه
علیرضا خمسه ۹ بهمن ۱۳۳۱ در تهران متولد شده است. او در خانواده‌ای پرجمعیت بزرگ شد و بخشی از دوران کودکی خود را در محله‌های قدیمی تهران ازجمله پامنار گذراند.
خمسه از دوران مدرسه به اجرای نمایش و تقلید علاقه داشت و بعدها این علاقه را به شکل حرفه‌ای دنبال کرد و همین تصمیم او را به تحصیل و آموزش تئاتر در ایران و سپس فرانسه رساند.
تحصیلات علیرضا خمسه
علیرضا خمسه پس از پایان دوران دبیرستان، ابتدا وارد دانشگاه شد و مدتی در رشته‌ای غیرهنری تحصیل کرد، اما علاقه‌اش به تئاتر باعث شد مسیر خود را تغییر دهد.
او سپس در دانشکده هنرهای زیبای دانشگاه تهران در رشته تئاتر تحصیل کرد و برای تکمیل آموزش‌های خود راهی فرانسه شد. خمسه در پاریس دوره‌هایی در زمینه پانتومیم، حرکات بدن و تئاتر گذراند و با شیوه‌های اجرایی متفاوت آشنا شد.
پس از بازگشت به ایران، خمسه از همین آموزش‌ها در اجراهای صحنه‌ای و بعدها در تلویزیون و سینما استفاده کرد. توانایی او در بیان احساسات با صورت و بدن، به‌خصوص در آثار طنز، از ویژگی‌هایی بود که بازی‌اش را از بسیاری از کمدین‌های هم‌دوره‌اش متمایز می‌کرد.
شروع فعالیت حرفه‌ای با تئاتر
علیرضا خمسه پس از بازگشت از فرانسه در سال ۱۳۵۹ فعالیت حرفه‌ای خود را از تئاتر آغاز کرد. او در اواخر دهه ۱۳۵۰ با گروه‌های نمایشی همکاری داشت و علاوه بر بازیگری، تجربه‌هایی در زمینه اجرا، پانتومیم و آموزش نیز به دست آورد.
مرگ یزدگرد؛ حضور در یکی از نخستین فیلم‌ها
یکی از اولین حضورهای سینمایی مهم علیرضا خمسه به فیلم مرگ یزدگرد ساخته بهرام بیضایی، نویسنده و کارگردان برجسته، بازمی‌گردد.
این فیلم که براساس نمایشنامه‌ای به همین نام ساخته شد، از آثار مهم سینمای ایران در ابتدای دهه ۱۳۶۰ است و سوسن تسلیمی، مهدی هاشمی و امین تارخ از بازیگران اصلی آن بودند.
هوشیار و بیدار و شهرت با برنامه‌های کودک و نوجوان
بخش مهمی از شهرت علیرضا خمسه در دهه‌های ۱۳۶۰ و ۱۳۷۰ به برنامه‌ها و آثار کودک و نوجوان مربوط می‌شود. یکی از مهم‌ترین نقاط عطف زندگی حرفه‌ای علیرضا خمسه مجموعه هوشیار و بیدار بود که در فاصله سال‌های ۱۳۶۵ تا ۱۳۶۷ پخش شد و خمسه در نقش «بیدار» در کنار محسن یوسف‌بیک در نقش «هوشیار» ظاهر می‌شد.
این مجموعه در زمان خود از برنامه‌های پرمخاطب و محبوب کودکان و نوجوانان بود و نقش مهمی در شناخته شدن گسترده خمسه داشت.
او در همان دوره در مسابقه هفت‌خوان به‌عنوان مجری و بازیگر، در حواستو جمع کن به‌عنوان مجری و در برنامه کوتاه هاچ، زنبور عسل به‌عنوان بازیگر حضور داشت.
سال‌های پرکاری در دهه ۱۳۶۰ و ۱۳۷۰
از اواخر دهه ۱۳۶۰ تا دهه ۱۳۷۰، علیرضا خمسه یکی از بازیگران پرکار سینما بود و در فیلم‌هایی از ژانرهای مختلف حضور پیدا کرد.
شکار خاموش، روز باشکوه، دو نفر و نصفی، آپارتـمان شماره ۱۳، من زمین را دوست دارم، چشم شیطان، مهریه بی‌بی و پاکباخته از جمله فیلم‌هایی هستند که نام او را برای مخاطبان سینمای ایران تثبیت کردند.
خمسه در این دوره بیش از همه به دلیل توانایی در کمدی شناخته می‌شد، اما نقش‌هایش تنها به یک تیپ ثابت محدود نبودند و در آثار جدی‌تر نیز حضور پیدا می‌کرد.
آپارتمان شماره ۱۳ و من زمین را دوست دارم
فیلم آپارتمان شماره ۱۳ ساخته یدالله صمدی از شناخته‌شده‌ترین فیلم‌های کمدی علیرضا خمسه در سال ۱۳۶۹ است.
داستان درباره مردی شهرستانی است که برای فروش آپارتمانی به تهران می‌آید، اما همسایه‌های ساختمان شرایط عجیبی ایجاد می‌کنند. فضای موقعیت‌محور فیلم و بازی‌های کمدی آن باعث شد آپارتمان شماره ۱۳ مورد توجه مخاطبان قرار گیرد.
علیرضا خمسه در فیلم من زمین را دوست دارم ساخته ابوالحسن داوودی یکی دیگر از نقش‌های کمدی معروف خود را بازی کرد.
فیلم فضایی فانتزی و متفاوت داشت و داستان موجودی غیرزمینی را روایت می‌کرد که وارد زمین می‌شود. خمسه در این فیلم با استفاده از توانایی‌های بدنی و چهره‌ای خود خوش درخشید.
بازی در فیلم بیست و دریافت سیمرغ
یکی از مهم‌ترین افتخارات حرفه‌ای علیرضا خمسه با فیلم بیست به کارگردانی عبدالرضا کاهانی رقم خورد.
این فیلم در سال ۱۳۸۷ ساخته شد و خمسه در کنار پرویز پرستویی، مهتاب کرامتی، حبیب رضایی و فرشته صدرعرفایی بازی کرد. او برای بازی در بیست موفق به دریافت سیمرغ بلورین بهترین بازیگر نقش مکمل مرد از بیست‌وهفتمین جشنواره فیلم فجر شد.
پایتخت و تولد شخصیت باباپنجعلی
برای نسل جدید مخاطبان تلویزیون، مهم‌ترین نقش علیرضا خمسه بدون تردید باباپنجعلی در مجموعه پایتخت است.
او از نخستین فصل این سریال به کارگردانی سیروس مقدم و با طراحی و بازی گروهی شامل محسن تنابنده، ریما رامین‌فر، احمد مهرانفر و نسرین نصرتی در نقش پدر نقی معمولی ظاهر شد.
باباپنجعلی پیرمردی سالخورده، کم‌حرف و مبتلا به فراموشی بود که بسیاری از دیالوگ‌های کوتاه و واکنش‌هایش به شوخی‌های ماندگار مجموعه تبدیل شدند.
شخصیت باباپنجعلی در چند فصل نخست پایتخت حضور داشت، اما در فصل ششم مشخص شد که این شخصیت در فاصله میان دو فصل از دنیا رفته است.
به این ترتیب علیرضا خمسه از ترکیب ثابت بازیگران مجموعه خارج شد. خود خمسه در مصاحبه‌هایی درباره پایان حضورش گفته بود که حذف شخصیت تصمیم سازندگان مجموعه بوده و او نیز به انتخاب آنها احترام گذاشته است.
حضور در سریال‌های تلویزیونی
فعالیت علیرضا خمسه در تلویزیون بسیار گسترده است. او علاوه بر هوشیار و بیدار و پایتخت در مجموعه‌هایی مانند معجزه ازدواج، دارا و ندار، سرزمین مادری، میکائیل، یزدان و آثار متعدد دیگر حضور داشته است.
فعالیت در شبکه نمایش خانگی
حضور علیرضا خمسه در شبکه نمایش خانگی از اوایل دهه ۱۳۹۰ آغاز شد. او در سال ۱۳۹۰ در برنامه شام ایرانی حضور داشت و دو سال بعد مهمان برنامه گفت‌وگومحور عقاید یک آکتور سینما شد. در سال ۱۳۹۳ نیز در دو مجموعه عشق تعطیل نیست به کارگردانی بیژن بیرنگ و کوچه مروارید به کارگردانی سعید سالارزهی بازی کرد.
خمسه در سال ۱۴۰۰ با سریال نیسان آبی به کارگردانی منوچهر هادی و سپس مسعود اطیابی بار دیگر در یک مجموعه پرمخاطب نمایش خانگی ظاهر شد.
او یک سال بعد در سریال پدر گواردیولا به کارگردانی سعید نعمت‌الله نیز بازی کرد و در کنار بازیگری، به‌عنوان شرکت‌کننده در شب‌های مافیا حضور یافت.
یکی از تازه‌ترین حضورهای او در شبکه نمایش خانگی، برنامه شفرونی است. خمسه در قسمت یازدهم فصل دوم این مسابقه، با عنوان «شب تهران»، در کنار زهرا داوودنژاد حضور پیدا کرد.
مجری‌گری علیرضا خمسه
علیرضا خمسه در کنار بازیگری، سابقه قابل‌توجهی در مجری‌گری و اجرای برنامه‌های تلویزیونی دارد. او از دهه ۱۳۶۰ اجرای برنامه‌هایی مانند هفت‌خوان و حواستو جمع کن را بر عهده داشت و در دهه ۱۳۷۰ نیز مجری مسابقاتی ازجمله رنگین‌کمان، مسابقه ستاره‌ها، جشن خاطره‌ها و برنامه بشین پاشو بخند بود. خمسه در برخی از این برنامه‌ها فقط مجری نبود و هم‌زمان به‌عنوان بازیگر، نویسنده یا کارگردان هنری نیز فعالیت می‌کرد.
در سال‌های بعد، خمسه اجرای مسابقه پلکان و مسابقه ثانیه‌ها را نیز تجربه کرد.
او علاوه بر برنامه‌های تلویزیونی، اجرای چند رویداد مهم سینمایی را هم بر عهده داشته است؛ از جمله هفتمین جشن خانه سینما در سال ۱۳۸۰ در کنار فاطمه معتمدآریا، اختتامیه بیست‌ودومین جشنواره فیلم فجر در سال ۱۳۸۲ و افتتاحیه دوره‌هایی از جشنواره بین‌المللی فیلم‌های کودک و نوجوان.
ازدواج اول علیرضا خمسه
علیرضا خمسه در جوانی برای نخستین بار ازدواج کرد. اطلاعات بسیار کمی درباره همسر اول او در منابع معتبر وجود دارد و خود خمسه نیز جزئیات زیادی از این بخش زندگی‌اش منتشر نکرده است.
حاصل ازدواج نخست او یک پسر به نام احمدرضا خمسه است. این زندگی مشترک در نهایت به جدایی انجامید.
ازدواج دوم با مروارید پورشفیقی
همسر دوم علیرضا خمسه مروارید پورشفیقی است. این زوج بیش از ۳۰ است که در کنار یکدیگر زندگی می‌کنند.
حاصل این ازدواج دو دختر به نام‌های درسا و گلسا خمسه است.
اینستاگرام علیرضا خمسه
اکانت اینستاگرام علیرضا خمسه با نام کاربری khamsehofficial@ فعال است و حدود ۲۸۰ هزار دنبال‌کننده دارد.
فیلم‌شناسی علیرضا خمسه
فیلم‌های سینمایی
- مرگ یزدگرد – ۱۳۶۰
- شاید وقتی دیگر – ۱۳۶۶
- روز باشکوه – ۱۳۶۷
- لنگرگاه – ۱۳۶۷
- شکار خاموش – ۱۳۶۸
- زیر بام‌های شهر – ۱۳۶۸
- آپارتمان شماره ۱۳ – ۱۳۶۹
- دو نفر و نصفی – ۱۳۷۰
- جیب‌برها به بهشت نمی‌روند – ۱۳۷۰
- دلاوران کوچه دلگشا – ۱۳۷۱
- مأموریت آقای شادی – ۱۳۷۱
- چهارشنبه عزیز – ۱۳۷۱
- من زمین را دوست دارم – ۱۳۷۲
- چشم شیطان – ۱۳۷۲
- مهریه بی‌بی – ۱۳۷۳
- بوی خوش زندگی – ۱۳۷۳
- ماه پیشونی – ۱۳۷۴
- پاکباخته – ۱۳۷۴
- معجزه خنده – ۱۳۷۵
- مینا و غنچه – ۱۳۷۵
- کلید ازدواج – ۱۳۷۶
- یکی بود یکی نبود – ۱۳۷۹
- قاعده بازی – ۱۳۸۵
- میزاک – ۱۳۸۷
- بیست – ۱۳۸۷
- عروسک – ۱۳۸۸
- شکلات داغ – ۱۳۸۸
- خواب‌های دنباله‌دار – ۱۳۸۸
- قبرستان غیرانتفاعی – ۱۳۸۹
- دختر شاه پریون – ۱۳۸۹
- نخودی – ۱۳۸۹
- سلام بر فرشتگان – ۱۳۹۰
- عملیات مهد کودک – ۱۳۹۱
- از تهران تا بهشت – ۱۳۹۱
- نیکان و بچه غول – ۱۳۹۲
- وروجک‌ها – ۱۳۹۳
- جنجال در عروسی – ۱۳۹۳
- ملاقات با جادوگر – ۱۳۹۸
- شهر گربه‌ها ۱ – ۱۳۹۹
- شهر گربه‌ها ۲ – ۱۴۰۲
- استخر – ۱۴۰۴
سریال‌های تلویزیونی
- بورزید و بخندید – ۱۳۶۱
- افسانه سلطان و شبان – ۱۳۶۲
- نوروزنامه – ۱۳۶۲ تا ۱۳۶۳
- روزنامه – ۱۳۶۳
- نگاه سوم – ۱۳۶۳
- پاتلن وکیل – ۱۳۶۳
- هوشی و موشی – ۱۳۶۳
- مسابقه هفت‌خوان – ۱۳۶۳
- جُنگ هفته – ۱۳۶۴
- نردبام – ۱۳۶۴
- دست بالای دست – ۱۳۶۴
- حواستو جمع کن – ۱۳۶۵
- هاچ، زنبور عسل – ۱۳۶۵
- خانه در انتظار – ۱۳۶۵
- هوشیار و بیدار – ۱۳۶۵ تا ۱۳۶۷
- زنگ بیداری – ۱۳۶۶
- مسابقه هفت‌خوان، سری دوم – ۱۳۶۷
- ماجراهای آقای دوستی – ۱۳۶۷
- سلامتی چه خوبه! – ۱۳۶۸
- مسابقه رنگین‌کمان – ۱۳۷۴
- مسابقه ستاره‌ها – ۱۳۷۵
- ب مثل بهار – ۱۳۷۵
- جشن خاطره‌ها – ۱۳۷۵
- بشین پاشو بخند – ۱۳۷۶
- بهارنامه – ۱۳۷۶ تا ۱۳۷۷
- سیاحت‌نامه – ۱۳۷۷
- هتل پیاده‌رو – ۱۳۷۸
- می‌گی نه؟ نگاه کن! – ۱۳۷۸
- معجزه ازدواج – ۱۳۷۹
- چراغ جادو – ۱۳۷۹ تا ۱۳۸۰
- عسل‌ها و مثل‌ها – ۱۳۸۱
- مسافر زمان – ۱۳۸۲
- حیاط خلوت – ۱۳۸۲
- جمعه تعطیل نیست – ۱۳۸۱ تا ۱۳۸۳
- آرایشگاه – ۱۳۸۳
- فیل‌بانان – ۱۳۸۳
- یک مشت پر عقاب – ۱۳۸۴
- مسابقه پلکان – ۱۳۸۵
- به همین سادگی – ۱۳۸۵ تا ۱۳۸۶
- با هم در خانه – ۱۳۸۵ تا ۱۳۸۶
- فرزند افیون – ۱۳۸۶
- مرد هزارچهره – ۱۳۸۶
- سالاد فصل – ۱۳۸۶
- شب هزار و یکم – ۱۳۸۷ تا ۱۳۸۸
- همه بچه‌های من – ۱۳۸۷ تا ۱۳۸۸
- کلاه قرمزی ۸۸ – ۱۳۸۷ تا ۱۳۸۸
- جا مانده – ۱۳۸۸
- بلور باران – ۱۳۸۸
- روز هشتم – ۱۳۸۸
- ما خونه نیستیم – ۱۳۸۸
- ورود زنده‌ها ممنوع – ۱۳۸۹
- کت تنگ – ۱۳۸۹
- دزدان غیر دریایی – ۱۳۸۹
- تنها حامی – ۱۳۸۹
- خداحافظ تهران – ۱۳۸۹
- عوارض جانبی – ۱۳۸۹
- دارا و ندار – ۱۳۸۹
- چاووش بهار – ۱۳۸۹
- پایتخت ۱ – ۱۳۸۹ تا ۱۳۹۰
- مهمانان ویژه – ۱۳۹۰
- گنج پنهان – ۱۳۹۰
- رباعی – ۱۳۹۱
- تهران پلاک ۱ – ۱۳۹۱
- داستان عوضی – ۱۳۹۱
- عصر پاییزی – ۱۳۹۱ تا ۱۳۹۲
- پایتخت ۲ – ۱۳۹۱ تا ۱۳۹۲
- سرزمین مادری – تولید از ۱۳۸۷ تا ۱۳۹۶
- گوشی قرمز – ۱۳۹۲
- به من نگو قراضه – ۱۳۹۲ تا ۱۳۹۳
- پایتخت ۳ – ۱۳۹۲ تا ۱۳۹۳
- جلال‌الدین – ۱۳۹۱ تا ۱۳۹۳
- میکائیل – ۱۳۹۴
- مسابقه ثانیه‌ها – ۱۳۹۴
- پایتخت ۴ – ۱۳۹۴
- حالت خاص – ۱۳۹۴
- خندوانه – ۱۳۹۴
- بیمار استاندارد – ۱۳۹۴ تا ۱۳۹۵
- دورهمی – ۱۳۹۵
- پایتخت ۵ – تولید ۱۳۹۶، پخش ۱۳۹۷
- زندگی از نو – ۱۳۹۷
- زمین گرم – ۱۳۹۹
- چوب خط – ۱۳۹۹
- چرخ گردون ۱ – ۱۴۰۲
- بگو بخند – ۱۴۰۲؛ داور
- فریبا – ۱۴۰۳
- چرخ گردون ۲ – ۱۴۰۳
- یزدان – ۱۴۰۴
- شیش‌ماهه – ۱۴۰۴
- روزی روزگاری آبادی – ۱۴۰۴
شبکه نمایش خانگی
- شام ایرانی – ۱۳۹۰
- عقاید یک آکتور سینما – ۱۳۹۲؛ مهمان
- عشق تعطیل نیست – ۱۳۹۳
- کوچه مروارید – ۱۳۹۳
- شب‌آهنگی – ۱۴۰۰
- نیسان آبی – ۱۴۰۰
- شب‌های مافیا – ۱۴۰۱؛ بازیکن
- پدر گواردیولا – ۱۴۰۱
- مهمونی – ۱۴۰۱؛ مهمان
- دورهمی – ۱۴۰۱؛ مهمان