هوش مصنوعی از حل مسائل ریاضی فراتر می‌رود و ممکن است به کشف قضیه‌ها و فرضیه‌های جدید برسد؛ اما آیا ماشین‌ها می‌توانند مانند انسان ریاضیات را درک کنند؟
به گزارش تازه‌نیوز نوشت: هوش مصنوعی دیگر به حل معادلات و محاسبات پیچیده محدود نیست؛ حالا دانشمندان به‌دنبال پاسخ پرسشی بزرگ‌تر هستند: آیا ماشین‌ها می‌توانند قضیه‌های ریاضی جدیدی کشف کنند که ذهن انسان هنوز به آن‌ها نرسیده است؟ یانگ‌هویی هه، فیزیک‌دان ریاضی، در برنامه‌ای علمی از مؤسسه سلطنتی بریتانیا، به بررسی توانایی هوش مصنوعی در حل مسائل دشوار، اثبات قضیه‌ها و آینده پژوهش‌های ریاضی پرداخته است.
هوش مصنوعی در سال‌های اخیر پیشرفت چشمگیری در حوزه ریاضیات داشته است؛ اما چالش اصلی دیگر صرفاً محاسبه سریع‌تر یا حل تمرین‌های پیچیده نیست. مسئله این است که آیا ماشین‌ها می‌توانند مانند ریاضی‌دانان، استدلال کنند، فرضیه بسازند و به کشف روابطی برسند که پیش‌تر ناشناخته بوده‌اند؟
یانگ‌هویی هه در برنامه Puzzling Science با طرح این پرسش، به بررسی تحولاتی می‌پردازد که فناوری‌های جدید در دنیای ریاضیات ایجاد کرده‌اند. یکی از موضوعات محوری این گفت‌وگو، ظهور سامانه‌هایی است که می‌توانند در حل مسائل پیچیده و تولید اثبات‌های ریاضی مشارکت کنند.
در این میان، دو فناوری توجه پژوهشگران را به خود جلب کرده است: AlphaProof، سامانه توسعه‌یافته توسط گوگل دیپ‌مایند، و Aristotle، محصول شرکت Harmonic. این ابزارها با هدف تقویت توانایی ماشین‌ها در استدلال ریاضی و حل مسائل دشوار طراحی شده‌اند.
بااین‌حال، یک مسئله اساسی همچنان وجود دارد: چگونه می‌توان مطمئن شد پاسخ ارائه‌شده توسط هوش مصنوعی واقعاً درست است؟
ریاضیات، رسیدن به یک پاسخ ظاهراً منطقی کافی نیست؛ هر ادعا باید با استدلالی دقیق و معتبر اثبات شود. مدل‌های هوش مصنوعی ممکن است راه‌حل‌هایی ارائه کنند که در نگاه نخست صحیح به نظر برسند، اما در صورت وجود خطا در یکی از مراحل استدلال، کل نتیجه زیر سؤال می‌رود.
اینجاست که ابزارهایی مانند Lean اهمیت پیدا می‌کنند. Lean یک زبان برنامه‌نویسی و سامانه اثبات رسمی است که امکان بررسی ماشینی استدلال‌های ریاضی را فراهم می‌کند. به کمک چنین ابزارهایی، می‌توان مراحل یک اثبات را به شکلی رسمی تعریف کرد تا اعتبار منطقی آن‌ها مورد بررسی قرار گیرد.
اما شاید جذاب‌ترین بخش این تحول، احتمال ورود هوش مصنوعی به مرحله کشف ریاضیات جدید باشد. تفاوت بزرگی میان حل مسئله‌ای که پاسخ آن از قبل وجود دارد و کشف رابطه‌ای ریاضی وجود دارد که هنوز کسی آن را شناسایی نکرده است.
اگر هوش مصنوعی بتواند الگوهای ناشناخته را پیدا کند، فرضیه‌های تازه بسازد و مسیرهای جدیدی برای اثبات قضیه‌ها پیشنهاد دهد، نقش آن در علم از یک ابزار محاسباتی فراتر خواهد رفت. در چنین شرایطی، ماشین‌ها می‌توانند به همکاران پژوهشگران در توسعه مرزهای دانش تبدیل شوند.
بااین‌حال، یک پرسش فلسفی همچنان باقی است: آیا تولید یک اثبات معتبر به معنای درک ریاضیات است؟ ممکن است یک سامانه هوش مصنوعی بتواند اثباتی کاملاً صحیح ارائه کند، اما این موضوع لزوماً نشان نمی‌دهد که مفاهیم پشت آن را مانند یک ریاضی‌دان انسانی درک می‌کند.
به نظر می‌رسد آینده ریاضیات نه در جایگزینی کامل انسان با ماشین، بلکه در همکاری میان این دو رقم بخورد؛ جایی که هوش مصنوعی الگوها و راه‌حل‌های احتمالی را کشف می‌کند و انسان‌ها به ارزیابی، تفسیر و توسعه آن‌ها می‌پردازند.
گفت‌وگوی یانگ‌هویی هه در نهایت به یکی از مهم‌ترین پرسش‌های عصر هوش مصنوعی بازمی‌گردد: آیا ماشین‌ها روزی فقط مسائل ریاضی را حل خواهند کرد یا می‌توانند به کشف ریاضیات جدید نیز کمک کنند؟
پاسخ یانگ‌هویی هه به این پرسش مثبت، اما محتاطانه است. او تأکید می‌کند که هوش مصنوعی هنوز هیچ‌یک از حدس‌های بزرگ و حل‌نشده ریاضیات را به‌طور کامل حل نکرده، اما شواهد پژوهشی نشان می‌دهد که این فناوری می‌تواند در کشف الگوهای ناشناخته، پیشنهاد فرضیه‌های جدید و پیشبرد تحقیقات ریاضی نقش مؤثری داشته باشد. از نگاه او، هوش مصنوعی قرار نیست در آینده نزدیک جای ریاضی‌دانان را بگیرد؛ بلکه می‌تواند به همکار قدرتمندی برای آن‌ها تبدیل شود و مسیرهای تازه‌ای را پیش روی علم ریاضیات باز کند.