وزیر میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی کتابخانه‌های عمومی را زیرساختی راهبردی برای تقویت سرمایه اجتماعی، ارتقای آگاهی عمومی و پرورش انسان فرهنگی دانست.

باشگاه خبرنگاران جوان - سیدرضا صالحی‌امیری، وزیر میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی، امروز سه‌شنبه ۲۶ آبان‌ماه ۱۴۰۵، در آیین گرامیداشت روز کتاب و کتابخوانی که با حضور دبیرکل و مدیران نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور در کتابخانه مرکزی پارک شهر برگزار شد، با تأکید بر اینکه توسعه پایدار کشور بدون سرمایه‌گذاری هدفمند در حوزه فرهنگ امکان‌پذیر نیست، اظهار کرد: اگر آینده‌ای توسعه‌یافته برای ایران می‌خواهیم، باید فرهنگ، آگاهی و دانایی را در کانون برنامه‌ریزی‌ها و سیاست‌گذاری‌های ملی قرار دهیم و کتابخانه‌های عمومی را از مراکز فقط امانت‌دهی کتاب به کانون‌های پویای حیات فرهنگی و اجتماعی جامعه ارتقا بخشیم.

او با اشاره به ضرورت بهره‌گیری از تجربه‌های علمی و الگو‌های موفق جهانی در مسیر توسعه افزود: سیاست‌گذاری فرهنگی باید مبتنی بر شناخت دقیق واقعیت‌های اجتماعی، مطالعات کارشناسی و شاخص‌های معتبر باشد. نمی‌توان با تصمیم‌های سلیقه‌ای و آمار‌های فاقد پشتوانه علمی، برای آینده فرهنگی کشور برنامه‌ریزی کرد. شاخص‌ها زمانی قابلیت اتکا دارند که از تعریف علمی، روش اندازه‌گیری مشخص و امکان ارزیابی و نظارت برخوردار باشند.

کتابخانه‌های عمومی؛ زیرساخت راهبردی تقویت سرمایه اجتماعی

وزیر میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی با تبیین جایگاه کتابخانه‌های عمومی در منظومه توسعه فرهنگی کشور، مسئولیت این نهاد را فراتر از اداره و مدیریت فضا‌های کتابخانه‌ای دانست و گفت: ماموریت اصلی نهاد کتابخانه‌های عمومی باید ارتقای زیست فرهنگی جامعه و ایفای نقش مؤثر در بهبود کیفیت زندگی اجتماعی شهروندان باشد، ماموریتی که تحقق آن مستلزم شناخت علمی و تحلیل دقیق مسائل اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی کشور است.

صالحی‌امیری با اشاره به چالش‌هایی همچون آسیب‌های اجتماعی، ناهنجاری‌های فرهنگی، کاهش اعتماد عمومی، تضعیف همبستگی اجتماعی و افول سرمایه اجتماعی تصریح کرد: جامعه‌ای که از پشتوانه فرهنگی قدرتمندی برخوردار نباشد، در برابر تحولات و آسیب‌های اجتماعی و اقتصادی آسیب‌پذیرتر خواهد بود. کاهش اعتماد، افزایش تعارضات، تضعیف پیوند‌های اجتماعی و غلبه فردگرایی افراطی بر جمع‌گرایی، از جمله مسائلی است که باید در تحلیل وضعیت فرهنگی جامعه مورد توجه قرار گیرد.

او افزود: کتابخانه‌های عمومی با فراهم کردن امکان دسترسی برابر به دانش، گسترش آگاهی عمومی و ایجاد بستر‌های گفت‌و‌گو و تعامل اجتماعی می‌توانند در بازسازی سرمایه اجتماعی و تقویت پیوند‌های فرهنگی میان شهروندان نقشی تعیین‌کننده ایفا کنند.

پرورش انسان فرهنگی؛ غایت توسعه و ماموریت بنیادین کتابخانه‌ها

وزیر میراث‌فرهنگی، پرورش انسان فرهنگی را از بنیادی‌ترین ماموریت‌های نهاد کتابخانه‌های عمومی برشمرد و اظهار کرد: فردی که با انگیزه و علاقه به کتابخانه مراجعه می‌کند، در حقیقت گرایش خود را به آگاهی، فرهنگ و شناخت نشان داده است. این ظرفیت ارزشمند باید شناسایی و برای تقویت و گسترش آن برنامه‌ریزی شود.

صالحی‌امیری با اشاره به مطالعات خود درباره اندیشه فرهنگی امام‌خمینی (ره) گفت: در منظومه فکری امام، مفهوم ساخت انسان فرهنگی از جایگاه ویژه‌ای برخوردار است. توسعه فرهنگی زمانی تحقق می‌یابد که انسان‌ها به سطوح بالاتری از آگاهی، فضیلت‌گرایی، مسئولیت‌پذیری و امید به آینده دست یابند.

او با تأکید بر ضرورت بازتعریف شاخص‌های موفقیت نهاد‌های فرهنگی افزود: جامعه فرهنگی، جامعه‌ای است که در آن اعتماد عمومی، سرمایه اجتماعی، رضایت اجتماعی و مشارکت شهروندان از وضعیت مطلوبی برخوردار باشد. بنابراین، عملکرد نهاد‌های فرهنگی از جمله نهاد کتابخانه‌های عمومی را باید علاوه بر شاخص‌های کمی، با میزان اثرگذاری آنها بر ارتقای کیفیت زندگی فرهنگی و اجتماعی مردم ارزیابی کرد.

ضرورت تدوین نقشه‌راه پنج‌ساله برای تحول در کتابخانه‌های عمومی

وزیر میراث‌فرهنگی در ادامه با تأکید بر ضرورت تحول ساختاری و ماموریتی در نهاد کتابخانه‌های عمومی، تدوین برنامه‌ای جامع، بلندمدت و مبتنی بر اهداف کمی و کیفی را ضروری دانست و گفت: توسعه فرهنگی یکی از الزامات راهبردی آینده ایران است و کتاب و کتابخوانی از مولفه‌های اساسی تحقق این هدف به شمار می‌رود.

او با بیان اینکه کتابخانه‌های عمومی باید به حلقه اتصال و زنجیره پیوند فرهنگی ایرانیان تبدیل شوند، بر ضرورت ارتقای شاخص‌های سرمایه اجتماعی و فرهنگی، گسترش دسترسی عادلانه به خدمات کتابخانه‌ای، تقویت کارکرد‌های اجتماعی کتابخانه‌ها و افزایش مشارکت دستگاه‌های اجرایی و نهاد‌های غیردولتی تأکید کرد.

صالحی‌امیری خاطرنشان کرد: برای دستیابی به تحول پایدار، باید یک برنامه راهبردی پنج‌ساله با اهداف روشن، قابل‌اندازه‌گیری و سازوکار مشخص ارزیابی تدوین شود تا مسیر توسعه کتابخانه‌های عمومی از اقدامات پراکنده و مقطعی به یک برنامه منسجم و ملی تبدیل شود.

«نهضت کتابخانه‌سازی» باید به مطالبه‌ای ملی تبدیل شود

وزیر میراث‌فرهنگی با اشاره به محدودیت منابع دولتی و ضرورت بهره‌گیری از ظرفیت‌های اقتصادی و اجتماعی کشور برای توسعه زیرساخت‌های فرهنگی، خواستار شکل‌گیری نهضت ملی کتابخانه‌سازی با مشارکت همه بخش‌ها شد.

صالحی‌امیری اظهار کرد: توسعه کتابخانه‌ها نباید فقط به اعتبارات دولتی یا منابع یک دستگاه اجرایی وابسته باشد. باید ظرفیت بانک‌ها، بنگاه‌های اقتصادی، خیرین و منابع حاصل از مسئولیت اجتماعی شرکت‌ها را برای گسترش زیرساخت‌های فرهنگی کشور به میدان آورد.

او با اشاره به تجربه موفق نهضت مدرسه‌سازی در کشور افزود: همان‌گونه که مدرسه‌سازی به یک حرکت فراگیر و ملی تبدیل شده است، باید زمینه شکل‌گیری نهضت کتابخانه‌سازی نیز فراهم شود و این موضوع از یک اقدام محدود و دستگاهی به مطالبه‌ای عمومی و ظرفیتی پایدار در سطح کشور ارتقا یابد.

منبع: پایگاه اطلاع رسانی دولت