سه کشتی باستانی در عمق هفت‌متری زمین پکن پیدا شده‌اند؛ بقایایی که شاید سیلابی تاریخی آن‌ها را زیر رسوبات مدفون کرده باشد.
به نقل از هریتیج دیلی، باستان‌شناسان در پکن سه کشتی متعلق به حدود ۱۸۰۰ سال پیش کشف کرده‌اند که شواهدی کم‌نظیر از حمل‌ونقل آبی رسمی در شمال چین باستان به شمار می‌روند. این کشتی‌ها که به دوره سلسله‌های هان و جین تعلق دارند، در عمق حدود هفت‌متری زمین و نزدیک منطقه تجاری لیزه و محل دروازه شهر باستانی جین‌ژونگدو پیدا شده‌اند.
پژوهشگران مؤسسه باستان‌شناسی شهرداری پکن معتقدند این کشتی‌ها در مسیر قدیمی رودخانه یونگدینگ قرار داشته‌اند. بررسی‌ها نشان می‌دهد این محدوده در گذشته پیچ رودخانه یا خلیجی حفاظت‌شده بوده و احتمالا به اسکله‌ای ارتباط داشته است. کشتی‌ها را با نام‌های یونگدینگ شماره یک، دو و سه ثبت کرده‌اند و هر سه دماغه‌ای رو به جنوب غربی دارند.
کشتی‌هایی که احتمالا کنار اسکله پهلو گرفته بودند
از میان سه کشتی کشف‌شده، یونگدینگ شماره دو وضعیت بهتری دارد. طول این کشتی حدود ۱۴ متر و بیشترین عرض آن ۲٫۵ متر است. ارتفاع بخش باقی‌مانده بدنه نیز به حدود ۹۰ سانتی‌متر می‌رسد. بدنه کشتی ۱۰ تیر توخالی دارد که فضای داخلی آن را به ۹ بخش تقسیم می‌کنند.
وضعیت دو کشتی دیگر سرنخ‌هایی درباره سرنوشت آن‌ها به دست داده است. کشتی شماره یک آسیب دیده است؛ اما باستان‌شناسان بخش بالایی و پایینی بدنه را به‌صورت منظم روی یکدیگر پیدا کرده‌اند. تخته‌های چوبی عمودی نیز این قطعات را نگه داشته بودند. این آرایش نشان می‌دهد که احتمالا کسی عمدا کشتی را در آن محل قرار داده است.
در بخشی از دماغه کشتی شماره سه نیز آثار برش دیده می‌شود که ممکن است به تعمیر آن مربوط باشد. دینگ لینا، پژوهشگر مؤسسه باستان‌شناسی شهرداری پکن، می‌گوید این شواهد احتمال دارد نشان‌دهنده آن باشند که کشتی‌های آسیب‌دیده را در محلی حفاظت‌شده نزدیک اسکله قرار داده بودند تا تعمیرشان کنند. شاید سیلابی بعدی به آن‌ها آسیب زده یا آن‌ها را زیر آب برده و رسوبات نیز به‌سرعت روی بدنه کشتی‌ها را پوشانده باشند. بااین‌حال، پژوهشگران هنوز این سناریو را قطعی نمی‌دانند.
مهر «دولتی» روی قطعات کشتی‌ها
یکی از مهم‌ترین یافته‌های این کاوش، شناسایی نویسه چینی «官» به معنای «دولتی» یا «حکومتی» روی بخش‌هایی از کشتی‌ها است. پژوهشگران این نشان را مدرکی از ارتباط کشتی‌ها با نهادهای رسمی می‌دانند. این کشف می‌تواند به مطالعه ساخت کشتی‌های حکومتی و سامانه حمل‌ونقل آبی در دوره هان و جین کمک کند.
تا پیش از این، بیشتر شواهد باستان‌شناسی مربوط به این دوره‌ها در پکن به آرامگاه‌ها و بقایای سکونتگاه‌ها محدود می‌شد و اطلاعات مستقیمی از رفت‌وآمد کشتی‌ها در آبراهه‌های منطقه در دست نبود. به همین دلیل، سه کشتی تازه کشف‌شده تصویری نادر از حمل‌ونقل آبی در اطراف پکن باستان ارائه می‌کنند.
باستان‌شناسان در کنار کشتی شماره دو، یک ماکت چوبی پارو به طول ۱۳ سانتی‌متر نیز پیدا کرده‌اند. سفال، کاشی، قطعات مربوط به چاه و بقایای حیواناتی مانند اسب، گاو، گوسفند، خوک و سگ از دیگر یافته‌های این محوطه هستند.
اسکلت زنی جوان در یکی از کشتی‌ها
یکی از یافته‌های غیرمنتظره کاوش، اسکلت انسانی بدون سر در کشتی شماره سه بود. بررسی‌ها نشان داد بقایای استخوانی به زنی حدود ۲۵ ساله تعلق دارد. وضعیت قرارگیری بدن ممکن است با غرق‌شدن سازگار باشد؛ اما باستان‌شناسان هنوز درباره علت و شرایط مرگ او اطلاعات قطعی ندارند.
چرا چوب کشتی‌ها پس از ۱۸ قرن سالم ماند؟
رسوبات اشباع از آب نقش مهمی در حفظ بدنه چوبی کشتی‌ها داشته‌اند. لایه‌های گل‌ولای و شن، ساختار چوبی را زیر زمین محصور کرده‌اند و تماس آن را با اکسیژن کاهش داده‌اند. در نتیجه، فرایندهای طبیعی تخریب چوب کند شده و بخش‌های قابل‌توجهی از کشتی‌ها باقی مانده‌اند.
باستان‌شناسان برای بررسی دقیق‌تر محوطه، بیش از ۱۰ جعبه نمونه رسوب از داخل کشتی‌ها و لایه‌های اطراف آن‌ها جمع‌آوری کرده‌اند. پژوهشگران با استفاده از تاریخ‌گذاری رادیوکربن، شواهد لایه‌های زمین و بررسی اشیای کشف‌شده، تلاش می‌کنند زمان ساخت و دفن کشتی‌ها را دقیق‌تر مشخص کنند.
مطالعات گیاه‌باستان‌شناسی و مولکولی نیز بخشی از این تحقیقات هستند. پژوهشگران با بررسی گرده گیاهان، فیتولیت‌ها و بقایای میکروسکوپی دیگر، محیط طبیعی رودخانه در گذشته را بازسازی می‌کنند.
کشتی‌ها چه چیزی درباره رودخانه‌های پکن باستان می‌گویند؟
مسیر رودخانه یونگدینگ در طول زمان بر اثر سیلاب‌ها، فرایندهای زمین‌شناختی و دخالت‌های انسانی تغییر کرده است. در دوره هان و جین، این منطقه شبکه پیچیده‌تری از رودخانه‌ها، دریاچه‌ها و تالاب‌ها داشت. کشتی‌ها در محدوده‌ای مرتبط با آبراهه باستانی یوشویی پیدا شده‌اند و وجود آن‌ها نشان می‌دهد این مسیر در گذشته قابلیت کشتیرانی داشته است.
ساختار بدنه کشتی‌ها نیز با شرایط آبراهه‌های شمال چین سازگاری دارد. کف صاف، بدنه کشیده و آبخور کم‌عمق به آن‌ها امکان می‌داد در رودخانه‌هایی با عمق متغیر و بخش‌های کم‌عمق حرکت کنند. دماغه کشتی‌ها نیز به‌آرامی به سمت بالا انحنا پیدا می‌کند.
پژوهشگران این سه کشتی را نمونه‌هایی کم‌نظیر از فناوری کشتی‌سازی اولیه در پکن و آبراهه‌های داخلی شمال چین می‌دانند. بررسی‌های باستان‌شناسی درباره کشتی‌ها و مسیر قدیمی رودخانه همچنان ادامه دارد. گروه کاوش تاکنون کشتی‌ها را به‌صورت کامل از محل خارج کرده و برای حفاظت به مراکز نگهداری منتقل کرده است.
برنامه‌ها نشان می‌دهد قرار است کشتی‌ها در شرایط کنترل‌شده دما و رطوبت نگهداری شوند. احتمال دارد پس از تکمیل مراحل حفاظت و پژوهش، این آثار ۱۸۰۰ ساله در معرض دید عموم قرار بگیرند.