اندیشمندان غربی باید روایت حقیقت را از نزدیک بشنوند و در برابر جنگ و استانداردهای دوگانه سکوت نکنند.
حجت‌الاسلام والمسلمین دکتر مصطفی جعفرطیاری، رئیس دانشگاه دانشگاه ادیان و مذاهب، در دیدار با هیئتی از استادان برجسته دانشگاه‌های یونان که با هدف ابراز همدردی با ملت ایران و محکومیت جنگ به تهران و قم سفر کرده‌اند، ضمن قدردانی از حضور آنان در شرایط دشوار جنگی و ارج نهادن به این اقدام همدلانه، بر ظرفیت‌های تاریخی و تمدنی ایران و یونان برای تقویت گفت‌وگوی میان ملت‌ها تأکید کرد.
وی در این دیدار، با اشاره به مسئولیت خطیر دانشگاهیان در تبیین واقعیت‌های بین‌المللی، اظهار داشت: امروز بیش از هر زمان دیگری، جهان به صدای حقیقت‌جویانه اندیشمندان، دانشگاهیان و صاحبان خرد نیازمند است؛ کسانی که فارغ از ملاحظات سیاسی و تبلیغات رسانه‌ای، با اتکا به دانش، وجدان انسانی و مسئولیت اخلاقی، واقعیت‌ها را روایت کنند.
ایران و یونان؛ دو میراث‌دار تمدن و حلقه‌های پیوند شرق و غرب
دکتر جعفرطیاری با اشاره به پیشینه دیرینه تعاملات علمی و فرهنگی ایران و یونان، این دو سرزمین را از کانون‌های مهم شکل‌گیری و انتقال میراث تمدنی بشر دانست و گفت: یونان در سیر تاریخی ارتباط خود با ایران اسلامی، جایگاه ویژه‌ای داشته است. در سده‌های نخستین اسلامی، آثار فلسفی و علمی یونان به همت دانشمندان مسلمان ترجمه، شرح و بسط داده شد و از طریق جهان اسلام به دیگر حوزه‌های تمدنی، از جمله غرب، راه یافت. از این منظر، تمدن غرب نیز در بهره‌مندی از میراث فکری یونان و نقش‌آفرینی تمدن اسلامی، به‌ویژه ایران، مدیون تلاش‌های علمی و فرهنگی این دو حوزه تمدنی است.
وی با تأکید بر تداوم این رسالت تاریخی افزود: اگر یونان در دوره‌ای خاستگاه و گذرگاه انتقال میراث فکری یونان باستان به غرب بود و ایران اسلامی نیز در حفظ، بازخوانی و انتقال این میراث سهمی برجسته ایفا کرد، امروز نیز یونان می‌تواند نقشی مؤثر در معرفی اندیشه، فرهنگ و تمدن ایران اسلامی به ملت‌ها و آزاداندیشان غرب ایفا کند.
رئیس دانشگاه ادیان و مذاهب خاطرنشان کرد: پیوندهای تاریخی و ظرفیت‌های مشترک علمی و فرهنگی دو کشور، فرصتی ارزشمند برای شکل‌دهی به گفتمانی مبتنی بر حقیقت‌جویی، تفاهم تمدنی و تقویت ارتباط میان ملت‌هاست.
مقاومت ملت ایران؛ روایتی که باید به جهان منتقل شود
رئیس دانشگاه ادیان و مذاهب در ادامه، با اشاره به حملات گسترده آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران، بر ضرورت بازتاب دقیق واقعیت‌های میدانی و انسانی جنگ در محافل علمی و رسانه‌ای غرب تأکید کرد.
وی با اشاره به اظهارات برخی مقام‌های اسرائیلی درباره حجم حملات و بمباران‌ها علیه ایران اظهار داشت: بنا بر اعلام برخی مقام‌های اسرائیلی، در جریان این حملات ۳۵ هزار بمب بر سر ایران اسلامی فرود آمده است؛ با این همه، ملت ایران با وجود خسارت‌های جانی، مالی و ویرانی‌های گسترده، نه‌تنها اراده خود را از دست نداده، بلکه با استواری و روحیه‌ای مضاعف به مسیر مقاومت و دفاع از سرزمین خود ادامه می‌دهد.
دکتر جعفرطیاری خطاب به استادان یونانی تصریح کرد: از شما انتظار داریم دامنه آگاهی و روشنگری خود را گسترش دهید و آنچه را از نزدیک مشاهده کرده‌اید، با بیانی مستند و مسئولانه در اختیار افکار عمومی غرب قرار دهید. مظلومیت ایران را باید مقتدرانه و بر پایه واقعیت‌ها تبیین کرد. ما شاید از بسیاری از سردمداران سیاسی غرب ناامید شده باشیم، اما همچنان به وجدان‌های بیدار، اندیشمندان مستقل و انسان‌های آزاده‌ای همچون شما امیدواریم.
وی افزود: باید این حقیقت را برای جوامع غربی روشن سازید که در چنین شرایطی، انتظار می‌رود دولت‌های غربی به جای تقابل با ایران، در کنار ملت این کشور قرار گیرند و از حق حاکمیت، امنیت و استقلال آن حمایت کنند. ایران به حول و قوه الهی در برابر سلطه‌طلبی و دیکتاتوری ایستاده است و این ایستادگی را در راستای دفاع از کرامت انسانی و رهایی جهان از سیطره قدرت‌های خودکامه می‌داند.
صلح‌طلبی در منطق اسلام؛ دفاع از میهن در برابر تجاوز
رئیس دانشگاه ادیان و مذاهب در بخش دیگری از سخنان خود، با انتقاد از ادبیات تهدیدآمیز و ادعاهای تمدنی برخی سیاستمداران غربی، گفت: شگفت‌آور است که رئیس‌جمهوری کشوری با پیشینه تاریخی حدود ۲۵۰ سال، به خود اجازه می‌دهد تمدنی با هزاران سال سابقه تاریخی همچون تمدن ایران را تحقیر کند و از نابودی آن سخن بگوید.
وی با تأکید بر ریشه‌داری فرهنگ و هویت ایرانی اظهار داشت: ایران اسلامی از یک سو میراث‌دار تمدنی کهن و از سوی دیگر برخوردار از گنجینه‌ای عظیم از معارف دینی و اخلاقی است. مردم ایران مردمانی با محبت، مؤدب، متمدن، علم‌دوست و صلح‌طلب‌اند و احترام به انسان، کرامت انسانی و همزیستی مسالمت‌آمیز در شمار ارزش‌های بنیادین فرهنگ ایرانی و آموزه‌های اسلامی قرار دارد.
دکتر جعفرطیاری خاطرنشان کرد: ما بر اساس تعالیم اسلام، جنگ‌طلب نیستیم و از جنگ و خشونت استقبال نمی‌کنیم؛ اما صلح‌طلبی به معنای تسلیم در برابر تجاوز و چشم‌پوشی از حق دفاع نیست. ملت ایران در عین اعتقاد راسخ به صلح، در دفاع از سرزمین، استقلال و عزت خود نیز استوار است.
وی با اشاره به آموزه‌های اسلامی در زمینه احترام به پیروان ادیان و مذاهب مختلف افزود: اسلام و ایران اسلامی برای همه ادیان، مذاهب، اقوام و ملت‌ها احترام قائل‌اند. مبنای ما برتری‌جویی نژادی، قومی یا اعتقادی نیست؛ بلکه کرامت انسان، فارغ از جغرافیا، رنگ، نژاد و تعلقات فرهنگی، اصل بنیادین اندیشه اسلامی است.
رئیس دانشگاه ادیان و مذاهب با تبیین نگاه اسلام به حقیقت وجودی انسان گفت: خداوند انسان را برخوردار از دو ساحت مادی و معنوی آفریده و حقیقت و اصالت وجود او با روح الهی‌اش پیوند خورده است. روح انسان نه شرقی است و نه غربی، نه سیاه است و نه سفید؛ همه انسان‌ها از کرامت ذاتی برخوردارند و هرگونه علوطلبی، تبعیض و برتری‌جویی در تعارض با این اصل انسانی و الهی قرار دارد.
استانداردهای دوگانه غرب؛ پرسش‌هایی که باید پاسخ داده شوند
دکتر جعفرطیاری در ادامه با انتقاد از رویکردهای دوگانه برخی دولت‌های غربی در قبال تحولات بین‌المللی، اظهار داشت: چگونه است که اقداماتی نظیر ربودن رئیس‌جمهور یک کشور در عملیاتی شبانه، غارت دارایی‌های ملت‌ها و حمایت از جریان‌های تکفیری و افراطی با سکوت یا توجیه مواجه می‌شود، اما همان قدرت‌ها در جایگاه مدعی مبارزه با تروریسم و دفاع از حقوق بشر ظاهر می‌شوند؟
وی با اشاره به تناقض میان ادعاهای دموکراتیک غرب و نوع مواجهه آن با جمهوری اسلامی ایران افزود: ایران اسلامی طی ۴۷ سال گذشته، با برگزاری انتخابات متعدد، سازوکارهای مشارکت سیاسی و انتخاب مسئولان از طریق رأی مردم را تجربه کرده است؛ با این حال، در ادبیات سیاسی برخی دولت‌های غربی با عناوینی چون دیکتاتوری و تروریسم معرفی می‌شود. این در حالی است که برخی نظام‌های سیاسی منطقه، بدون برخورداری از سازوکارهای متعارف انتخاباتی، با عنوان دولت‌های آزاد، دموکراتیک و متمدن مورد حمایت همان قدرت‌ها قرار می‌گیرند.
وی از استادان و اندیشمندان غربی خواست با رویکردی نقادانه، سیاست‌های دولت‌های خود را مورد پرسش قرار دهند و تصریح کرد: تحریم‌های چنددهه‌ای علیه ایران، مسدودسازی دارایی‌های کشور، محدودیت‌های هوایی و دریایی و حجم گسترده حملات نظامی علیه یک ملت، بر اساس کدام مبانی حقوقی و اخلاقی قابل توجیه است؟ ایران چه زمانی به آمریکا حمله کرده که چنین سطحی از فشار و تهدید علیه آن اعمال می‌شود؟ حضور نیروهای نظامی بیگانه در نزدیکی مرزهای ایران و طرح نام‌گذاری‌های سیاسی درباره تنگه هرمز، چه نسبتی با اصول حاکمیت ملی و حقوق بین‌الملل دارد؟
رئیس دانشگاه ادیان و مذاهب تأکید کرد: این پرسش‌ها صرفاً موضع‌گیری سیاسی نیستند؛ بلکه پرسش‌هایی جدی درباره عدالت، حقوق ملت‌ها، استقلال کشورها و اعتبار نظم بین‌المللی‌اند و جامعه دانشگاهی غرب نمی‌تواند نسبت به آن‌ها بی‌تفاوت بماند.
از پیش‌بینی فروپاشی کمونیسم تا هشدار درباره آینده تمدن غرب
دکتر جعفرطیاری در بخش دیگری از این دیدار، با اشاره به پیام تاریخی امام خمینی(ره) به میخائیل گورباچف، آخرین رهبر اتحاد جماهیر شوروی، اظهار داشت: امام خمینی(ره) در واپسین سال‌های حیات اتحاد جماهیر شوروی، در پیامی تاریخی به گورباچف، از شنیده‌شدن صدای فروپاشی کمونیسم سخن گفتند و نسبت به پایان این نظام فکری و سیاسی هشدار دادند؛ پیش‌بینی‌ای که تحولات بعدی تاریخ، اهمیت آن را آشکار ساخت.
وی با اشاره به دیدگاه برخی صاحب‌نظران درباره بحران‌های ساختاری تمدن معاصر غرب افزود: امروز نیز برخی اندیشمندان از شنیده‌شدن صدای فروریختن بنیان‌های تمدن غرب سخن می‌گویند. این هشدارها را باید جدی گرفت؛ زیرا بحران‌های اخلاقی، معنوی، هویتی و انسانی، صرفاً محدود به جغرافیای غرب نیستند و می‌توانند پیامدهایی گسترده برای کل بشریت به همراه داشته باشند.
رئیس دانشگاه ادیان و مذاهب خطاب به استادان یونانی خاطرنشان کرد: از شما می‌خواهیم با نگاهی عمیق و مسئولانه، نشانه‌های این بحران تمدنی را بررسی کنید و برای نجات غرب و در معنایی وسیع‌تر، نجات انسانیت، به رسالت علمی و اخلاقی خود عمل کنید. خطر فروپاشی ارزش‌های انسانی و اخلاقی، محدود به یک منطقه یا تمدن نیست؛ ازاین‌رو، اندیشمندان در برابر آینده بشریت مسئولیتی سنگین بر عهده دارند.
هدف ما اعلام همبستگی با ملت ایران و گسترش همکاری‌های علمی است
در ادامه این نشست، اعضای هیئت دانشگاهی یونان ضمن معرفی خود و تشریح حوزه‌های تخصصی و علمی‌شان، درباره انگیزه‌ها و اهداف سفر به ایران سخن گفتند.
آنان با اشاره به فضای رسانه‌ای و نگرانی‌هایی که پیش از سفر به ایران در یونان با آن مواجه بوده‌اند، اظهار کردند که حتی برخی افراد به آنان گفته بودند: «دیوانه شده‌اید که می‌خواهید به ایران بروید!» با این حال، اعضای هیئت تأکید کردند که هدف نخست آنان از این سفر، ابراز همدردی و همبستگی با ملت ایران، اعلام حمایت و احترام به مردمی است که آنان از آن‌ها به‌عنوان ملت امام حسین(ع) یاد کردند.
استادان یونانی همچنین گسترش ارتباطات علمی و دانشگاهی و شناسایی زمینه‌های جدید همکاری میان مراکز علمی دو کشور را از دیگر اهداف سفر خود برشمردند. آنان با اشاره به ظرفیت‌های مشترک میان سنت مسیحیت ارتدوکس و مکتب تشیع، بر ضرورت معرفی و تبیین این اشتراکات فکری، اخلاقی و معنوی در عرصه بین‌المللی تأکید کردند.
پیشنهاد همکاری مشترک در انتشار مجلات علمی، توسعه پژوهش‌های میان‌رشته‌ای و رفع خلأ تولید محتوای علمی و شاخص به زبان انگلیسی در حوزه مطالعات ادیان و گفت‌وگوی بینادینی، از جمله محورهای پیشنهادی اعضای این هیئت بود.
اعلام آمادگی دانشگاه ادیان و مذاهب برای توسعه همکاری‌های مشترک
در پایان این دیدار، دکتر جعفرطیاری ضمن استقبال از پیشنهادهای علمی و دانشگاهی استادان یونانی، آمادگی دانشگاه ادیان و مذاهب را برای گسترش همکاری‌های مشترک در حوزه‌های مختلف علمی و پژوهشی اعلام کرد.
وی با تأکید بر ضرورت تبدیل همدلی و تفاهم میان ملت‌ها به همکاری‌های پایدار علمی، تصریح کرد: دانشگاه‌ها و مراکز علمی می‌توانند با عبور از مرزبندی‌های سیاسی و تقویت گفت‌وگوی معرفتی، زمینه‌ساز شناخت متقابل ملت‌ها و شکل‌گیری روابطی مبتنی بر احترام، عدالت و صلح باشند.
بر این اساس، همکاری در زمینه نگارش و انتشار مقالات علمی مشترک، فعالیت‌های پژوهشی بین‌المللی، توسعه نشریات تخصصی و تولید محتوای علمی به زبان انگلیسی در حوزه گفت‌وگوی ادیان، از جمله زمینه‌هایی است که می‌تواند در دستور کار تعاملات آینده دانشگاه ادیان و مذاهب و مراکز دانشگاهی یونان قرار گیرد.
این دیدار را می‌توان گامی در جهت تقویت دیپلماسی علمی و فرهنگی میان ایران و یونان دانست؛ تعاملی که با تکیه بر میراث مشترک تمدنی، ظرفیت‌های گفت‌وگوی میان‌دینی و مسئولیت اخلاقی دانشگاهیان، می‌تواند بستری مؤثر برای معرفی واقعیت‌های ایران، تعمیق تفاهم میان ملت‌ها و گسترش همکاری‌های علمی در عرصه بین‌المللی فراهم آورد.
