در چند روز گذشته خبر افزایش قیمت گوشت مرغ و لبنیات، بار دیگر نگرانی‌ها درباره افزایش هزینه‌های معیشت و کوچک‌تر شدن سفره خانوارها را پررنگ کرده است.
در چند روز گذشته خبر افزایش قیمت گوشت مرغ و لبنیات، بار دیگر نگرانی‌ها درباره افزایش هزینه‌های معیشت و کوچک‌تر شدن سفره خانوارها را پررنگ کرده است؛ روندی که در کنار فشار بر قدرت خرید مردم، پرسش‌هایی جدی درباره وضعیت تولید و آینده تأمین کالاهای اساسی مطرح می‌کند.
افزایش قیمت مواد غذایی در شرایطی رخ می‌دهد که خانوارها با محدودیت منابع مالی و تولیدکنندگان با رشد هزینه‌های فعالیت اقتصادی مواجه‌اند. تداوم این وضعیت می‌تواند تعادل میان تولید و مصرف را به هم بزند و دسترسی مردم به اقلام ضروری سبد غذایی را دشوارتر کند؛ مسئله‌ای که ضرورت بررسی ریشه‌های گرانی و پیامدهای آن بر معیشت مردم و پایداری تولید را بیش از پیش آشکار می‌کند.
مرغ گران شد؛ اما زیان مرغداران ادامه دارد
برای بررسی این موضوع، ابتدا به سراغ سعید سلطان محمدی، دبیر انجمن صنفی مرغداران مرغ گوشتی خراسان رضوی رفتیم.
او در گفت‌وگو با طوس درباره افزایش قیمت گوشت مرغ گفت: این افزایش قیمت ۷۰هزار تومانی جلو ضرر ما را نمی‌گیرد. افزایش ۷۰هزار تومانی قیمت مرغ، تنها ۳۰درصد مابه‌التفاوت افزایش قیمت دلار را پوشش می‌دهد.
دبیر انجمن صنفی مرغداران مرغ گوشتی خراسان رضوی درباره علل افزایش قیمت گوشت مرغ به کیلویی ۳۵۰هزار تومان، با اشاره به اینکه ۹۵درصد خوراک طیور اکنون وارداتی است، اظهار کرد: مؤلفه‌های تولید دست‌کم در طول سال باید ثابت بمانند. در دولت‌های گذشته نرخ ارز ثابت بوده و تولیدکننده می‌توانست محاسبه کند که قیمت تمام شده این میزان بوده، قیمت مصوب این است و با وجود این ارقام آیا تولید برایش صرفه اقتصادی دارد یا خیر.
سلطان محمدی درباره قیمت ارز که بر واردات غذای طیور اثر مستقیم دارد، بیان کرد: سال گذشته که دولت ارز ترجیحی را برداشت، قرار بود قیمت ارز روی ۱۱۲هزار تومان در تالار دوم ثابت بماند؛ اما طبق معمول به تعهدشان عمل نکردند و قیمت ارز را شناور کردند. به همین خاطر امروز که با شما صحبت می‌کنم، قیمت ارز در تالار دوم از ۱۱۲هزار به ۱۸۶هزار تومان رسیده است. من به عنوان مرغداری که می‌خواهم امروز جوجه‌ریزی انجام دهم، یکی از دلایلی که این کار را انجام نمی‌دهم، همین موضوع است.
او با اشاره به اینکه پرورش مرغ اساساً پرریسک است، افزود: از یک سو قیمت تمام شده بالا می‌رود و از سوی دیگر قیمت مصوب پایین نگه داشته می‌شود، در حالی که قیمت مؤلفه‌های تولید دائماً در حال افزایش است. مرغدار در این وضعیت نمی‌تواند دوام بیاورد.
دبیر انجمن صنفی مرغداران مرغ گوشتی خراسان رضوی خاطرنشان کرد: مرغدار ۶ ماه است که گوشت مرغ را کیلویی ۵۰ تا ۶۰ هزار تومان زیر قیمت تمام شده فروخته و این سبب زیان‌های پی‌درپی شده است؛ زیانی که سرمایه در گردش را از بین برده و در نتیجه جوجه‌ریزی انجام نمی‌شود.
سلطان محمدی عنوان کرد: این افزایش قیمت ۷۰هزار تومانی جلو ضرر ما را نمی‌گیرد. افزایش ۷۰هزار تومانی قیمت مرغ، تنها ۳۰درصد مابه‌التفاوت افزایش قیمت دلار را پوشش می‌دهد.
او با اشاره به اینکه با این وضعیت قدرت خرید مردم پایین می‌آید، گفت: گوشت مرغ جزو سبد معیشت مردم است و باید نرخ ارز در این زمینه ثابت بماند. اگر تنها مؤلفه افزایش قیمت ارز را در نظر بگیریم، باید قیمت گوشت مرغ کیلویی ۴۸۰هزار تومان می‌شد و با قیمت ۳۵۰هزار تومانی که اکنون اعلام شده، مابه‌التفاوت این مبالغ ۱۳۰هزار تومان می‌شود. این مبلغ زیانی است که به تولیدکننده وارد می‌آید. در نتیجه این زیان، تولیدکننده دست از تولید می‌کشد.
دبیر انجمن صنفی مرغداران مرغ گوشتی خراسان رضوی درباره تبعات مردمی افزایش قیمت مرغ و نوسان قیمت ارز نیز بیان کرد: سال گذشته سرانه مصرف مرغ حدود ۳۳ کیلوگرم بود و اکنون به زیر ۱۸ کیلوگرم رسیده است. در کنار همه این مسائل، اشتغال نیز در خطر قرار دارد؛ چرا که مشکلات تولید موجب افزایش نرخ بیکاری می‌شود.
سلطان محمدی یادآور شد: زمانی که دولت کالابرگ را با این قیمت به مردم داد، مبلغ ارز در تالار دوم ۱۱۲هزار تومان بوده و اکنون به ۱۸۶هزار تومان رسیده است. آقای رئیس‌جمهور می‌گفت می‌خواهیم ارز را از ابتدای زنجیره برداریم و به انتهای زنجیره؛ یعنی مردم بدهیم؛ اما کالابرگی که به مردم دادند، اکنون تنها می‌تواند خرج تنقلات شود در حالی که باید این پول صرف تأمین مرغ و سبد پروتئینی مردم می‌شد؛ اما متأسفانه این اتفاق نیفتاد. این وضعیت موجب نارضایتی مردم و تولیدکننده و کاهش تولید شده است؛ چون تولیدکننده مدام زیان داده و قدرت خرید مردم هم افت کرده است.
صنعت لبنیات زیر فشار افزایش قیمت ارز و کاهش قدرت خرید
افزایش ۱۵درصدی بهای شیرخام نیز از جمله خبرهایی است که این روزها موجب نگرانی مردم شده است؛ نگرانی‌ای که از کاهش بیش از پیش قدرت خرید مردم خبر می‌دهد.
برای بررسی این موضوع به سراغ مهدی هدایت‌نیا، دبیر اتحادیه تولیدکنندگان و صادرکنندگان مواد لبنی خراسان رضوی رفتیم.
او در گفت‌وگو با طوس درباره توافق افزایش قیمت شیر اظهار کرد: پیش از توافق انجمن صنفی گاوداران ایران با انجمن صنایع لبنی ایران نیز قیمت شیر خام افزایش داشت و به ۶۸هزار تومان رسیده بود و عملاً شیر ۶۰ هزار تومانی وجود نداشت. اکنون فعالان صنایع لبنی که شیر خوب تولید و فراوری می‌کنند، پیشنهاد ۷۵هزار تومان دارند. ما با مصوبه مشکلی نداریم و می‌پذیریم که اجرا شود. وقتی قیمت شیر و محصولات لبنی حدود ۱۰ درصد افزایش می‌یابد، سرانه مصرف مردمی کمتر و صادرات نیز دچار مشکل می‌شود.
دبیر اتحادیه تولیدکنندگان و صادرکنندگان مواد لبنی خراسان رضوی متذکر شد: قیمت شیر از خرداد ماه ثابت بوده؛ اما به دلیل افزایش هزینه تأمین علوفه و نهاده‌های دامی و سایر هزینه‌های گاوداری امکان این ثبات وجود نداشت. مشکل این است که دولت باید این وضعیت را حل کند؛ اما حل نمی‌کند و در نتیجه مردم و تولیدکنندگان را در برابر هم قرار می‌دهد.
هدایت‌نیا افزود: از طرف دیگر، قدرت خرید مردم ثابت مانده و حقوق کارمندان و کارگران افزایش نیافته است. افزایش قیمت‌ها مصرف را کاهش می‌دهد و خطر اصلی، همین کاهش سرانه مصرف است. سرانه مصرف لبنیات از سال گذشته تاکنون حدود ۲۰ درصد کاهش یافته و همچنان در حال کاهش است.
او خاطرنشان کرد: در بخش صادرات نیز قیمت جهانی سالانه حداکثر ۲ تا ۳ درصد تغییر می‌کند؛ اما قیمت داخلی از سال گذشته تاکنون بیش از ۱۰۰ درصد تغییر داشته است. این موضوع برای صادرکنندگان پیامدهای زیادی دارد. صادرکننده با مشکلات فراوانی روبه‌رو است؛ از جمله عودت ارز چرا که سیستم بانکی اجازه ورود ارز به کشور را نمی‌دهد و پولی که به صورت نقدی(چمدانی) وارد می‌شود، چون منشأ آن نامشخص است، مورد قبول بانک‌ها قرار نمی‌گیرد.
دبیر اتحادیه تولیدکنندگان و صادرکنندگان مواد لبنی خراسان رضوی گفت: کارت بازرگانی بسیاری از صادرکنندگان لبنیات مسدود شده؛ چون نتوانسته‌اند تعهدات ارزی خود را انجام دهند. بانک مرکزی هم به دلیل مسائل ارزی کشور و مشکلاتی در بخش نفت، فشار زیادی بر صادرکنندگان وارد می‌کند؛ حتی بعضی از آن‌ها ممنوع‌الخروج شده‌اند. بنابراین در بخش صادرات هم با مشکل مواجهیم و درخواست‌های ما نیز اجرا نمی‌شود.
هدایت‌نیا عنوان کرد: وقتی صادرات ما در عمل به ریال و در ایران انجام می‌شود، امکان بازگشت ارز به بانک مرکزی را نداریم؛ چرا که ارزی دریافت نکرده‌ایم. آینده صنعت شیر، گاوداری و لبنیات ابهام فراوانی دارد و ما خودمان هم نمی‌دانیم فردا چه خواهد شد.
او درباره علت تأثیر نرخ ارز بر قیمت لبنیات افزود: حدود ۴۰ تا ۶۰ درصد نهاده‌های دامی مصرفی در صنعت لبنیات، وارداتی است و هنگامی که نرخ ارز تغییر کند، در تأمین نهاده‌ها مشکلاتی ایجاد می‌شود؛ چرا که دولت ارز واردکنندگان نهاده‌ها را تأمین نکرده است.
دبیر اتحادیه تولیدکنندگان و صادرکنندگان مواد لبنی خراسان رضوی ادامه داد: وقتی قیمت دلار بالا می‌رود، همه هزینه‌ها افزایش پیدا می‌کند؛ حتی هزینه انرژی، آب و برق به صورت تصاعدی افزایش می‌یابد. پتروشیمی نیز مواد اولیه را بر اساس نرخ روز ارز در اختیار ما قرار می‌دهد. بنابراین افزایش نرخ ارز موجب بالا رفتن قیمت تمام شده تولیدات لبنی می‌شود و تقاضای افزایش قیمت به میان می‌آید، در حالی که مردم قدرت خرید ندارند.
هدایت‌نیا در پایان درباره تولید و توزیع شیر مدارس دولتی مقطع ابتدایی استان نیز خبر داد: قرارداد تولید و توزیع شیر برای ۸۰۰هزار دانش‌آموز در آبان ماه بسته شده است. از ۱۲ کارخانه تنها چهار کارخانه مسئولیت تولید ۳۰ میلیون پاکت شیر برای آموزش و پرورش را قبول کرده‌اند؛ چرا که مشکلات زیادی در پرداخت پول از دولت وجود دارد. اکنون کار تولید شیر مدارس آغاز شده و توزیع آن نیز به زودی آغاز خواهد شد.
ضرورت مدیریت نوسان‌های ارزی برای افزایش قدرت خرید مردم
افزایش قیمت مرغ و لبنیات، در شرایطی که قدرت خرید خانوارها متناسب با هزینه‌های زندگی افزایش نیافته، تنها به معنای گران‌تر شدن چند قلم کالای غذایی نیست؛ کاهش سرانه مصرف، افت تقاضا و دشوارتر شدن تأمین هزینه‌های تولید، زنجیره‌ای از پیامدها را برای مصرف‌کنندگان و تولیدکنندگان به همراه دارد. از یک سو، تولیدکنندگان از افزایش هزینه نهاده‌ها و ناتوانی در جبران زیان‌های انباشته می‌گویند و از سوی دیگر، خانوارها ناچارند سهم کمتری از درآمد خود را به تأمین نیازهای غذایی اختصاص دهند. در چنین شرایطی، مدیریت نوسان‌های ارزی، تأمین به موقع نهاده‌های تولید و ایجاد تناسب میان هزینه‌های تولید و قدرت خرید مردم، ضرورتی جدی است؛ چراکه تداوم این وضعیت می‌تواند هم پایداری تولید کالاهای اساسی را با مشکل مواجه کند و هم دسترسی خانوارها به منابع غذایی ضروری را بیش از پیش محدود سازد.